Reporting Verbs: Suggest, Deny, Admit, Accuse – როგორ გადმოვცეთ ნათქვამი ზუსტად
Reporting Verbs: Suggest, Deny, Admit, Accuse
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ სხვისი ნათქვამის გადმოცემას ზუსტი ზმნებით – promise, warn, admit, deny, accuse, suggest – და თითოეულის შემდეგ სწორ გრამატიკულ სქემას გამოიყენებთ.
მთავარი იდეა
Say და tell B1-13 სიტყვებს გადმოსცემს. გადმოცემის ზმნები (reporting verbs) სიტყვების მიღმა არსებულ მოქმედებას გადმოსცემს. როცა მეგობარი გეუბნებათ "OK, I took your charger", ის უბრალოდ რაღაცას კი არ ამბობს – აღიარებს. "I'll never do it again" დაპირებაა. "Don't touch that wire!" – გაფრთხილება.
ერთ გადმოცემის ზმნას შეუძლია მთელი ციტატის შეცვლა და თან მოლაპარაკის მიზანსაც აჩვენებს. შეადარეთ He said that he hadn't taken the money და He denied taking the money. მეორე უფრო მოკლეა და მეტს ამბობს.
სირთულე ისაა, რომ ყოველ ზმნას თავისი გრამატიკული სქემა აქვს. წარმოიდგინეთ კედელი ხუთი უჯრით, როგორც ოფისის საფოსტო თაროები: to, დამატება + to, -ing, წინდებული + -ing და that. ისწავლეთ, რომელ უჯრაში ცხოვრობს ზმნა, და სქემაც თან მოგყვებათ.
ქართული და ინგლისური
ქართულად ნათქვამს თითქმის ყოველთვის „რომ“-ით გადმოვცემთ: „შემომთავაზა, რომ წამიყვანდა“, „დამ მირჩია, რომ ექიმთან მივსულიყავი“, „უარყო, რომ ფოტო გამოაქვეყნა“. ქართულ ზმნას ერთი „რომ“ ყველგან უხდება, ინგლისურში კი ყოველ ზმნას თავისი უჯრა აქვს: offer to, advise me to, deny -ing. ამიტომ „რომ“ ავტომატურად that-ად ნუ გადაგაქვთ.
ქართულ ზმნაში ადამიანიც ჩადებულია: „შემოგვთავაზა“, „მირჩია“, „აგვიხსნა“. ამის გამო ქართველები suggest-ს და explain-ს პირდაპირ ადამიანს უერთებენ (suggested us, explained me) – ინგლისურში ასე არ ითქმის. წინდებულებიც ყოველთვის არ ემთხვევა: „ტყუილში დამადანაშაულა“ – ინგლისურად accuse sb of, არა in. სამაგიეროდ, „მადლობა დახმარებისთვის“ და „ბოდიში დაგვიანებისთვის“ ზუსტად ემთხვევა: thank for, apologise for. და კიდევ: „უარი თქვა“ = refuse, „უარყო“ = deny – ქართულად ორივე „უარ“-ით იწყება, ინგლისურში კი სხვადასხვა ზმნაა სხვადასხვა სქემით.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| შემომთავაზა, რომ მანქანით წამიყვანდა. | She offered to give me a lift. | „რომ“ + ზმნა → to, არა that |
| დამ მირჩია, ექიმთან მივსულიყავი. | My sister advised me to see a doctor. | ადამიანი ზმნაშია („მ-“) → advise + ადამიანი + to |
| ტომმა ადრე წასვლა შემოგვთავაზა. | Tom suggested leaving early. | აქ ერთნაირია: საწყისი = -ing; ოღონდ suggest-ს ადამიანი არ მოსდევს |
| ტყუილში დამადანაშაულა. | She accused me of lying. | „-ში“ → of, არა in |
| დაგვიანებისთვის ბოდიში მოვიხადე. | I apologised for being late. | აქ ერთნაირია: „-თვის“ = for + -ing |
| ხელშეკრულების ხელმოწერაზე უარი თქვა. | He refused to sign the contract. | „უარი თქვა“ = refuse + to |
| უარყო, რომ ის ფოტო გამოაქვეყნა. | She denied posting the photo. | „უარყო“ = deny + -ing (ან that) |
მოკლედ: „რომ“ ინგლისურში ყოველთვის that არ არის – ჯერ ზმნის უჯრა გაიხსენეთ: offer to, advise sb to, deny / suggest + -ing, accuse sb of, apologise for.
ფორმა
| სქემა | ზმნები | მაგალითი |
|---|---|---|
| ზმნა + to-ინფინიტივი | agree, offer, promise, refuse, threaten, claim | She offered to help. |
| ზმნა + დამატება + to-ინფინიტივი | advise, ask, encourage, invite, remind, warn, persuade, order | He reminded me to call Dad. |
| ზმნა + -ing | admit, deny, recommend, suggest, mention | They denied breaking the window. |
| ზმნა + წინდებული + -ing | apologise for, insist on, object to | I apologised for being late. |
| ზმნა + დამატება + წინდებული + -ing | accuse sb of, blame sb for, congratulate sb on, thank sb for | She thanked us for coming. |
| ზმნა + that-წინადადება | explain, complain, insist, suggest (ასევე admit, deny, agree, promise, claim, warn sb, remind sb) | He explained that the shop was closed. |
უარყოფა
| სქემა | უარყოფითი ფორმა |
|---|---|
| ზმნა + to-ინფინიტივი | He promised not to tell anyone. |
| ზმნა + დამატება + to-ინფინიტივი | She warned us not to swim there. |
| ზმნა + -ing | He admitted not reading the contract. |
| წინდებული + -ing | She apologised for not calling. |
Suggest: სწორი სქემები
| სქემა | მაგალითი |
|---|---|
| suggest + -ing | She suggested taking a taxi. |
| suggest + (that) + ქვემდებარე + საწყისი ფორმა | She suggested (that) we take a taxi. |
| suggest + (that) + ქვემდებარე + should + საწყისი ფორმა | She suggested (that) we should take a taxi. |
| suggest + არსებითი სახელი | She suggested a taxi. |
Suggest-ს არასოდეს მოსდევს დამატება + to-ინფინიტივი.
ბევრ ზმნას ერთზე მეტი სქემა აქვს: admit / deny + -ing ან + that; promise / agree / claim + to ან + that.
გამოყენება
1ზმნა + to-ინფინიტივი – საკუთარი გადაწყვეტილება ან დაპირება
მოლაპარაკე საკუთარ მოქმედებაზე ლაპარაკობს, ამიტომ to-ს წინ დამატება არ დგას. Claim to ნიშნავს „ამტკიცებს, რომ რაღაც მართალია, მტკიცებულების გარეშე“. ქართულად აქ ჩვეულებრივ „რომ“ ითქმის – ინგლისურში კი to.
2ზმნა + დამატება + to-ინფინიტივი – როცა სხვას აკეთებინებთ
მოლაპარაკეს უნდა, რომ სხვა ადამიანმა გააკეთოს რაღაც, ამიტომ ეს ადამიანი to-ს წინ დაასახელეთ (სქემა B1-18-დან). ქართულად ადამიანი ხშირად ზმნაშივეა: „მირჩია“, „შეგვახსენა“, „გაგვაფრთხილა“.
3ზმნა + -ing – admit, deny, recommend, suggest, mention
ეს ზმნები მოქმედებას -ing-ით გადმოსცემს. admit-ისა და deny-ს შემდეგ შეგიძლიათ having + past participle-იც გამოიყენოთ, რომ ცხადი იყოს, რომ მოქმედება ადრე მოხდა, მაგრამ მარტივი -ing ფორმა უფრო ხშირია. Admit-ს შეიძლება to + -ing-იც მოსდევდეს (He admitted to eating it).
4ზმნა (+ დამატება) + წინდებული + -ing
ამ ზმნებს წინდებული სჭირდება, წინდებულის შემდეგ კი ინგლისური -ing-ს იყენებს B1-19. ზოგი მათგანი ადამიანს (დამატებას) წინდებულის წინ სვამს. Blame-ს მეორე სქემაც აქვს: blame something on someone. ქართული თანდებულები აქ მხოლოდ ნაწილობრივ გვეხმარება: „-თვის“ = for, მაგრამ „-ში“ ≠ in.
5ზმნა + that-წინადადება
that-წინადადებით სრული განცხადება გადმოეცით, განსაკუთრებით explain, complain და insist ზმნებით. დროების ჩვეულებრივი ცვლა მოქმედებს B1-12. explain-სა და complain-თან ადამიანი to-ს შემდეგ დგას: explain to me that…, complain to the manager that…. Insist that შეიძლება გადმოსცემდეს მტკიცებას (she insisted that she had paid) ან მოთხოვნას (he insisted that we stay).
6Suggest – არასოდეს + დამატება + to-ინფინიტივი
Suggest ყველაზე დიდი მახეა. გამოიყენეთ suggest + -ing, როცა არ ამბობთ, ვინ გააკეთებს, ან suggest (that) + ვინმე + (should) + საწყისი ფორმა, როცა ამბობთ. That ხშირად გამოტოვებულია. suggest someone to do არასოდეს ითქმის. should-ის გარეშე ფორმა (suggest that he go) დაწვრილებით C1-09-შია. ქართულად „შემოგვთავაზა“ და „მირჩია“ ადამიანს შეიცავს – ინგლისურ suggest-ს კი ადამიანი პირდაპირ არ მოსდევს.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „მასწავლებელმა კლასს შესთავაზა, ზაფხულში ორი რომანი წაეკითხათ“ → suggested to … to. ქართულად ადამიანი, ვისაც რაღაცას სთავაზობენ, მიცემით ბრუნვაშია („კლასს“), ამიტომ ინგლისურად suggest to + ადამიანი + to გამოდის. Suggest-ს to-ინფინიტივი არასოდეს მოსდევს: suggest that + ვინმე + (should) + საწყისი ფორმა, ან გამოიყენეთ advise sb to.
2. „თანაკლასელი გადაწერაში დაადანაშაულა“ → accused in. ქართულად დანაშაულს „-ში“ ვუერთებთ („ქურდობაში“, „ტყუილში“), ამიტომ ინგლისურში in ჩნდება. Accuse-ს მხოლოდ of მოსდევს.
3. „უარი თქვა“ თუ „უარყო“ → deny to. ორივე ქართული ზმნა „უარ“-ით იწყება, ამიტომ deny და refuse ერთმანეთში ერევა. „უარი თქვა გაკეთებაზე“ = refuse to do; „უარყო, რომ გააკეთა“ = deny doing. Deny-ს to-ინფინიტივი არ მოსდევს.
4. „ადმინისტრატორს შევჩივლეთ, რომ…“ → complained the receptionist. „შევჩივლეთ“ ადამიანს მიცემით ბრუნვაში, თანდებულის გარეშე იღებს („ადმინისტრატორს“), ამიტომ ინგლისურშიც ადამიანი პირდაპირ complain-ის შემდეგ დგას. Complain-ს ადამიანთან to სჭირდება.
არ აგერიოთ
suggest თუ advise – advise-ს მოსდევს ადამიანი + to-ინფინიტივი; suggest-ს – არა. ქართულად ორივე შეიძლება „მირჩია“ იყოს.
accuse sb of თუ blame sb for – ორივე კრიტიკას გადმოსცემს. Accuse ნიშნავს: „შენ გააკეთე (და ეს ცუდი იყო)“. Blame ნიშნავს: ვინმე ცუდ შედეგზეა პასუხისმგებელი.
say / tell თუ გადმოცემის ზმნები – Say და tell სიტყვებს ნეიტრალურად გადმოსცემს B1-13. გადმოცემის ზმნა იმასაც გვეუბნება, რას აკეთებდა მოლაპარაკე.
remember, stop, try + -ing თუ to – ზოგი ზმნა -ing-სა და to-სთან მნიშვნელობას იცვლის. ისინი B2-15-შია.
მართლწერა და გამოთქმა
- apologise (UK, ასევე apologize) / apologize (US).
- advise (ზმნა) /z/ ბგერით მთავრდება: /ədˈvaɪz/. advice (არსებითი სახელი) – /s/ ბგერით: /ədˈvaɪs/. She advised me… / Her advice was… განსხვავება მართლწერაშიც ჩანს: s – c.
- მახვილი მეორე მარცვალზეა: accuse /əˈkjuːz/, deny /dɪˈnaɪ/, admit /ədˈmɪt/, insist /ɪnˈsɪst/, object (ზმნა) /əbˈdʒekt/. არსებით სახელს object მახვილი პირველ მარცვალზე აქვს: /ˈɒbdʒɪkt/ (UK), /ˈɑːbdʒɪkt/ (US). ქართული მახვილი სუსტია, ინგლისურში კი მახვილიანი მარცვალი უფრო ხმამაღალი და გრძელია, უმახვილო /ə/ კი მოკლე და მოდუნებული.
- threaten /ˈθretn/: ea ისე ჟღერს, როგორც e სიტყვაში bed. /θ/ ქართულში არ არის: ენის წვერი კბილებს შორის ჩადეთ და ჰაერი გაატარეთ – ნუ იტყვით თ-ს ან ს-ს.
- /dʒ/ სიტყვაში object ქართული ჯ-ა – აქ უპირატესობა გაქვთ.
ოქროს წესი
აირჩიეთ ზმნა, რომელიც აჩვენებს, რას აკეთებდა მოლაპარაკე (დაპირდა, გააფრთხილა, აღიარა…), და მერე ამ ზმნის სქემა გამოიყენეთ. შეგიძლიათ advise someone to do something, მაგრამ suggest-თან ამბობთ suggest doing ან suggest that someone (should) do – არასოდეს suggest someone to do. ქართული „რომ“ ავტომატურად that არ არის.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
წაიკითხეთ ციტატა და ჩასვით გამოტოვებული სიტყვა ან სწორი ფორმა.
-
"I'll carry your bag." He offered my bag.
-
"I didn't break the vase." She denied the vase.
-
"You cheated!" They accused him cheating.
-
"Don't touch the oven!" She warned the children the oven.
-
"Sorry I forgot your birthday." He apologised my birthday.
-
"Well done on winning the prize!" She congratulated Leo the prize.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ ზმნა, რომელიც ციტატას შეესაბამება.
-
"I'll definitely be there at eight." She … to be there at eight.
-
"Why don't we take a taxi?" He … taking a taxi.
-
"You should talk to a lawyer." She … me to talk to a lawyer.
-
"It was me. I broke it." He … breaking it.
-
"No, I won't do it." She … to do it.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
She suggested me to buy a new phone.
-
He insisted to pay for the tickets.
-
The guide explained us the route.
-
They blamed the delay on the weather.
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით ან ჩასვით გამოტოვებული სიტყვა.
At Monday's meeting, Sara apologised 16 (be) late. Then the manager reminded everyone 17 (send) their reports by Friday. Leo suggested 18 (move) the deadline, but the manager refused 19 (change) it. Leo complained 20 the team had too much work. In the end, the manager agreed 21 (hire) a temporary assistant.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
გაიხსენეთ, რა გითხრათ ახლახან მეგობარმა ან ოჯახის წევრმა. გადმოეცით ზუსტი ზმნით (promise, warn, remind, suggest…).
-
გადმოეცით ბოდიში და მადლობა, რომელიც მიიღეთ.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B1-13 Reported Questions ქართულად: asked if, asked where, told me to – say თუ tell? "Please close the window," she said to me. გადმოეცით ask-ით.
-
B1-12 Reported Speech ქართულად: ირიბი ნათქვამი ინგლისურში – said, backshift, ნაცვალსახელები "I'm tired," he said. გადმოეცით said-ით და backshift-ით.
-
B1-17 Verb + -ing თუ verb + to? enjoy cooking, decide to wait – სრული სიები ქართულად I can't afford (buy) a new car this year.
-
B1-19 Gerund ქართულად: -ing ფორმა ქვემდებარედ და წინდებულის შემდეგ – look forward to, worth She's thinking of (change) jobs.
პასუხები
A. ფორმა
- to carry
- breaking / having broken
- of
- not to touch
- for forgetting / for having forgotten
- on winning
B. მნიშვნელობა
- promised
- suggested
- advised
- admitted
- refused
C. იპოვეთ შეცდომა
- She suggested that I buy a new phone. / She suggested I buy a new phone. / She suggested that I should buy a new phone. / She suggested I should buy a new phone. / She suggested buying a new phone.
- He insisted on paying for the tickets.
- The guide explained the route to us.
- ✓ They blamed the delay on the weather.
D. კონტექსტში
- for being
- to send
- moving / that they move / they move / that they should move / they should move / that we move / we move / that we should move / we should move
- to change
- that
- to hire
E. თქვენი ჯერი
- My brother promised to help me move house. My mum warned me not to drive in the snow.
- My neighbour apologised for making so much noise. My colleague thanked me for covering her shift.
F. შერეული გამეორება
- She asked me to close the window.
- He said that he was tired. / He said he was tired.
- to buy
- changing
