Remember, Forget, Stop, Try: -ing თუ to? მნიშვნელობის სხვაობა ქართულად
Remember, Forget, Stop, Try
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ აირჩიოთ -ing ან to remember-ის, forget-ის, stop-ისა და try-ის შემდეგ და ახსნათ, როგორ ცვლის ეს არჩევანი მნიშვნელობას.
მთავარი იდეა
ზმნების უმეტესობასთან -ing-სა და to-ს შორის არჩევანი უბრალოდ დასამახსოვრებელი ფაქტია B1-17. მაგრამ რამდენიმე ძალიან ხშირ ზმნასთან ეს არჩევანი მნიშვნელობას ცვლის, და ამას თავისი ლოგიკა აქვს.
გაიხსენეთ ისარი A1-25-დან და A2-25-დან: to-ინფინიტივი წინ მიუთითებს, მოქმედებაზე, რომელიც მთავარი ზმნის შემდეგ მოდის – მოვალეობაზე, მიზანზე, დანიშნულებაზე. -ing ფორმა თავად მოქმედებას უყურებს, და ხშირად ეს მოქმედება უკვე რეალურია: ადრე მოხდა ან უკვე მიმდინარეობს.
I remember locking the door: ჯერ ჩაკეტვა, მერე მოგონება. Remember to lock the door: ჯერ გახსოვდეთ, მერე ჩაკეტეთ.
She stopped smoking: მოწევა რეალური იყო და დასრულდა. She stopped to smoke: სიარული შეწყვიტა, და მოწევა მერე მოვიდა.
დაიმახსოვრეთ ეს სურათი – -ing თავად მოქმედებას უყურებს; to წინ მიუთითებს – და ეს ოთხი ზმნა ლოგიკური გახდება.
ქართული და ინგლისური
ქართულად ორი ზმნის შეერთებისას ხშირად საწყისი დგას, და ის მოგონებასაც გამოხატავს და დავალებასაც: „ბავშვობაში ამ პლაჟზე სიარული მახსოვს“ (მოგონება) და „არ დაგავიწყდეს ბებიასთვის დარეკვა“ (დავალება). ინგლისურში ეს ორი სხვადასხვა ფორმაა: remember visiting და forget to call. ამიტომ ქართული საწყისი აქ ვერ დაგეხმარებათ – დროზე იფიქრეთ: მოქმედება უკვე მოხდა თუ წინ არის?
Stop-თან ქართული უფრო ცხადია, რადგან სხვადასხვა ზმნას ვიყენებთ: „მოწევას თავი დაანება“ (= stopped smoking) და „წყლის საყიდლად გავჩერდით“ (= stopped to buy). ოღონდ მიზნის ფორმა „საყიდლად“ ინგლისურად to-ა, არა for buying. Try-სთანაც ქართულში მსგავსი სხვაობაა: „ვეცადე, ქილა გამეხსნა“ (ძალისხმევა = try to) და „სცადე გადატვირთვა“ (ექსპერიმენტი = try -ing). მაგრამ ლექსიკონი „გადატვირთვას“ ხშირად restart-ად თარგმნის, და ასე ჩნდება try restart – ინგლისურში try-ს შემდეგ საწყისი ფორმა არ დგას.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| ბავშვობაში ამ პლაჟზე სიარული მახსოვს. | I remember visiting this beach as a child. | აქ ერთნაირია: მოგონება → საწყისი = -ing |
| არ დაგავიწყდეს ბებიასთვის დარეკვა. | Don't forget to call your grandmother. | ქართულად ისევ საწყისი; დავალება → to |
| მამამ მოწევას თავი დაანება. | My dad stopped smoking ten years ago. | ჩვევის დასრულება → stop + -ing |
| გზაში წყლის საყიდლად გავჩერდით. | We stopped to buy some water on the way. | მიზანი („-ად“) → to, არა for buying |
| ვეცადე, ქილა გამეხსნა, მაგრამ თავსახური ძალიან მაგრად იყო. | I tried to open the jar, but the lid was too tight. | ძალისხმევა → try to |
| თუ ლეპტოპი ნელა მუშაობს, სცადე გადატვირთვა. | If your laptop is slow, try restarting it. | ექსპერიმენტი → try + -ing, არა try restart |
მოკლედ: ქართულ საწყისს ნუ ენდობით – იკითხეთ, უკვე მოხდა (→ -ing) თუ წინ არის (→ to); „საყიდლად გავჩერდით“ → stopped to buy; „სცადე…“ → try + -ing.
ფორმა
| ზმნა | + -ing | + to-ინფინიტივი |
|---|---|---|
| remember | ადრინდელი მოქმედების მოგონება | გახსოვთ დავალება და მერე ასრულებთ |
| forget | ადრინდელი მოქმედების მოგონება (ძირითადად I'll never forget + -ing) | დავალებას არ ასრულებთ |
| stop | საქმიანობის დასრულება | ერთ საქმიანობას წყვეტთ, რათა მეორე გააკეთოთ |
| try | რაღაცას აკეთებთ ექსპერიმენტად, რომ ნახოთ, დაგეხმარებათ თუ არა | ცდილობთ, რთული რამ გააკეთოთ |
მოვლენების თანმიმდევრობა
| წინადადება | ჯერ | მერე |
|---|---|---|
| I remember posting the letter. | posting | remembering |
| Remember to post the letter. | remembering | posting |
| We stopped talking. | talking | stopping |
| We stopped to talk. | stopping | talking |
გამოყენება
1Remember + -ing თუ to
Remember + -ing = გახსოვთ რაღაც, რაც ადრე მოხდა. Remember + to = დავალება არ დაგავიწყდათ და მერე შეასრულეთ. -ing ფორმის წინ ადამიანიც შეიძლება დასვათ: I remember my dad singing.
2Forget + to თუ -ing
Forget + to = დავალება არ შეასრულეთ, რადგან არ გაგახსენდათ. ეს გაცილებით ხშირი სქემაა. Forget + -ing ძირითადად გვხვდება I'll never forget…-ში (ძლიერი მოგონება) და I'd forgotten all about…-ში. ქართულად ორივე შემთხვევაში შეიძლება საწყისი იყოს („დარეკვა დამავიწყდა“), ამიტომ დავალებაზე ინგლისურში to არ დაკარგოთ.
3Stop + -ing თუ to
Stop + -ing = საქმიანობის დასრულება ან ჩვევისთვის თავის დანებება. Stop + to = რასაც აკეთებთ, წყვეტთ, რათა სხვა რამ გააკეთოთ; ეს to მიზანს გამოხატავს A2-26. ქართულად აქ ზმნებიც განსხვავდება: „თავი დაანება / შეწყვიტა“ და „გაჩერდა, რომ… / -ად“.
4Try + to თუ -ing
Try + to = ძალისხმევა, რომ რაღაც რთული გააკეთოთ; შეიძლება ვერ მოახერხოთ. Try + -ing = რაღაცას ექსპერიმენტად აკეთებთ, რომ ნახოთ, წყვეტს თუ არა პრობლემას. try + -ing-ს ხშირად რჩევისთვის იყენებენ. ქართულად: „ვეცადე, …“ (ძალისხმევა) და „სცადე …“ (ექსპერიმენტი).
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ლუკა ამბობს, რომ ფანჯრის გატეხვა არ ახსოვს“ → remember to break. ქართული საწყისი („გატეხვა“) ლექსიკონში to break-ად წერია, ამიტომ მოგონებაზეც to ჩნდება. წარსულის მოგონებას ინგლისურში მხოლოდ -ing გამოხატავს.
2. „სალომეს რძის ყიდვა დაავიწყდა“ → forgot buying. ქართულად დავალებაზეც საწყისს ვამბობთ („ყიდვა დაავიწყდა“), და ის -ing-ს ჰგავს. მაგრამ შეუსრულებელი დავალება ინგლისურში forget + to-ა.
3. „ბენზინის ჩასასხმელად გავჩერდით“ → stopped for filling. ქართული მიზნის ფორმა („ჩასასხმელად“, „საყიდლად“) for-ად ითარგმნება, მერე კი -ing ემატება. Stop-ის შემდეგ მიზანს to გამოხატავს.
4. „სცადე ნანის მღერა“ → try sing. ქართულ საწყისს („მღერა“) ლექსიკონი ინგლისური საწყისი ფორმით თარგმნის, ამიტომ try-ს შემდეგ შიშველი ზმნა ჩნდება. რჩევაში, ექსპერიმენტად, საჭიროა try + -ing.
არ აგერიოთ
try to do თუ try doing – ძალისხმევა თუ ექსპერიმენტი.
stop to do თუ stop doing – მიზანი თუ დასრულება.
remember doing თუ remember to do – მოგონება თუ დავალება.
სხვა ზმნები, რომლებიც მნიშვნელობას იცვლის – regret, mean, go on, like და need B2-16-შია. enjoy-სა და decide-ს მხოლოდ ერთი სქემა აქვს და მნიშვნელობა არ იცვლება B1-17.
მართლწერა და გამოთქმა
- -ing ფორმის მართლწერა: stop → stopping (თანხმოვანი ორმაგდება), forget → forgetting (მახვილი ბოლო მარცვალზეა, ამიტომ t ორმაგდება), try → trying (y რჩება).
- თანხმოვნის წინ to სუსტია: /tə/ – to call /tə ˈkɔːl/. ქართულად ყველა ხმოვანს სრულად ვამბობთ, აქ კი ხმოვანი მოკლე და მოდუნებულია; სრულ „უ“-ს ნუ იტყვით.
- stopped to-ში ორი t ერთ ბგერად ერწყმის: /stɒpt tə/ (UK), /stɑːpt tə/ (US). ამიტომ stopped to და stopping ყურით კარგად გაარჩიეთ: ზმნის შემდეგ მოუსმინეთ, to ისმის თუ -ing. stopped ერთმარცვლიანია – ბოლოში ხმოვანს ნუ ჩაუმატებთ.
- -ing-ში /ŋ/ ცხვირისმიერია: ენის უკანა ნაწილი რბილ სასას ეხება; ბოლოში g-ს ნუ იტყვით.
- remember /rɪˈmembə/ (UK), /rɪˈmembər/ (US) – მახვილი მეორე მარცვალზეა. r ქართული რ-ივით არ ცახცახებს: ენა არაფერს ეხება.
ოქროს წესი
remember-ის, forget-ის, stop-ისა და try-ის შემდეგ -ing თავად მოქმედებას უყურებს ან იმას, რაც უკვე მოხდა, to კი წინ მიუთითებს – მოქმედებაზე, რომელიც შემდეგ მოდის: დავალებაზე, მიზანზე ან ძალისხმევაზე. ქართულ საწყისს ნუ ენდობით: იკითხეთ, უკვე მოხდა თუ წინ არის?
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
-
I clearly remember (put) my keys in my bag.
-
Please remember (water) the plants while I'm away.
-
My grandfather stopped (drive) when he turned 85.
-
On the way home, we stopped (buy) some coffee.
-
I'll never forget (see) the sea for the first time.
-
Did you remember (lock) the back door, or is it still open?
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I tried … the box, but it was too heavy. (= I made an effort, but failed)
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: If the soup is too salty, try … a potato. (= do it as an experiment and see if it helps)
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: We stopped … at the view. (= we stopped walking so that we could look)
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I'll never forget … my hero. (= a memory)
-
რომელი წინადადება ნიშნავს, რომ მოწევას თავი დაანება?
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
I remember to go to that beach when I was a child.
-
Don't forget calling your grandmother tonight.
-
Can you stop to tap your pen? It's driving me crazy.
-
I tried to call you three times, but you didn't answer.
D. კონტექსტში
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
Mia: Did you remember 16 (pack) the charger?
Dan: Yes. I remember 17 (put) it in the side pocket.
Mia: Good. Can we stop 18 (get) a coffee soon? I'm falling asleep.
Dan: Sure. And please stop 19 (check) your phone — look at the view!
Mia: I'm trying 20 (find) the hotel's address. It isn't in my emails.
Dan: Try 21 (search) for the word "booking". That sometimes works.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ ორი წინადადება: ერთი იმაზე, რა გახსოვთ ბავშვობიდან, და მეორე იმაზე, რა არ უნდა დაგავიწყდეთ ამ კვირაში.
-
მეგობარს ძილი არ შეუძლია. მიეცით ორი რჩევა try + -ing-ით.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
B1-17 Verb + -ing თუ verb + to? enjoy cooking, decide to wait – სრული სიები ქართულად I've decided (look) for a new job.
-
B1-17 Verb + -ing თუ verb + to? enjoy cooking, decide to wait – სრული სიები ქართულად Do you mind (wait) a few minutes?
-
B1-18 Want him to, make him do, let him do ქართულად: ზმნა + დამატება + to My parents made me (practise) the piano every day.
-
B1-19 Gerund ქართულად: -ing ფორმა ქვემდებარედ და წინდებულის შემდეგ – look forward to, worth I'm looking forward to (see) you.
პასუხები
A. ფორმა
- putting
- to water
- driving
- to buy
- seeing
- to lock
B. მნიშვნელობა
- to lift
- adding
- to look
- meeting
- She stopped smoking.
C. იპოვეთ შეცდომა
- I remember going to that beach when I was a child.
- Don't forget to call your grandmother tonight.
- Can you stop tapping your pen? It's driving me crazy.
- ✓ I tried to call you three times, but you didn't answer.
D. კონტექსტში
- to pack
- putting / having put
- to get
- checking
- to find
- searching
E. თქვენი ჯერი
- I remember riding my bike to school. I must remember to renew my passport.
- Try turning off your phone an hour before bed. Try reading something boring.
F. შერეული გამეორება
- to look
- waiting
- practise
- seeing
