SlowingoГрамматика
B2 16 / 30

Remember, forget, stop, try қазақша: -ing пе, әлде to ма? Мағынасы қалай өзгереді

Remember, Forget, Stop, Try

Осы бетте
  1. Мақсат
  2. Негізгі идея
  3. Қазақ тілі мен ағылшын тілі
  4. Құрылым
  5. Қолданылуы
  6. Жиі кездесетін қателер
  7. Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
  8. Шатастырмаңыз
  9. Жазылуы мен айтылуы
  10. Алтын ереже
  11. Жаттығулар

Мақсат

Осы сабақтан кейін сіз remember, forget, stop және try етістіктерінен кейін -ing формасы мен to арасынан дұрыс таңдау жасай аласыз және бұл таңдау мағынаны қалай өзгертетінін түсіндіре аласыз.

Негізгі идея

Көп етістікте -ing пен to арасындағы таңдауды жай жаттап алу керек B1-17. Бірақ бірнеше өте жиі қолданылатын етістікте бұл таңдау мағынаны өзгертеді, және оның артында логика бар.

A1-25 және A2-25 сабақтарындағы нұсқаманы есіңізге түсіріңіз: to + етістік алға нұсқайды, яғни негізгі етістіктен кейін келетін іс-әрекетке: міндетке, мақсатқа, ниетке. -ing формасы іс-әрекеттің өзіне қарайды, ал ол іс-әрекет көбіне шын болып қойған: ол бұрын болған немесе қазір жүріп жатыр.

I remember locking the door: алдымен құлыптау, кейін есте сақтау. Remember to lock the door: алдымен есіңізге түседі, кейін құлыптайсыз.

She stopped smoking: темекі шегу шын болған, енді ол тоқтады. She stopped to smoke: ол жүрісін тоқтатты, ал темекі шегу одан кейін келді.

Осы суретті есте ұстаңыз: -ing іс-әрекеттің өзіне қарайды; to алға нұсқайды. Сонда бұл төрт етістіктің мағынасы түсінікті болады.

Қазақ тілі мен ағылшын тілі

Қазақ тілінде бұл айырмашылықтардың көбі етістік формасынан көрінеді. Бұрын болған істі -ған формасы береді: «құлыптағаным есімде», «көргенімді ұмытпаймын» → -ing. Мақсатты -у үшін береді: «су сатып алу үшін тоқтадық» → stop to. Күш салуды -уға тырысу береді → try to, ал сынап көруді -ып көру береді: «қайта қосып көріңіз» → try + -ing. Бір ескерту: қазақтың -у қимыл есімі екі жаққа да жүреді: «өшіруді ұмытпа» (міндет → remember / forget to) және «шегуді қойды» (тоқтату → stop + -ing). Сондықтан «-у» формасын механикалық түрде не to, не -ing деп аудармаңыз: мағынасына қараңыз.

ҚазақшаМағынасыАғылшынша
Кіреберіс есікті құлыптағаным анық есімде.естелікI clearly remember locking the front door.
Шығарда шамды өшіруді ұмытпа.міндетRemember to switch off the lights when you leave.
Солтүстік шұғыласын алғаш көргенімді ешқашан ұмытпаймын.естелікI'll never forget seeing the Northern Lights for the first time.
Әкем темекі шегуді қойды.тоқтатуMy dad stopped smoking.
Жолда су сатып алу үшін тоқтадық.мақсатWe stopped to buy some water on the way.
Банканы ашуға тырыстым.күш салуI tried to open the jar.
Қайта қосып көріңіз.сынап көруTry restarting it.

Құрылым

Етістік+ -ing+ to + етістік
rememberбұрын болған іс туралы естелікміндетті есте сақтап, кейін орындау
forgetбұрын болған іс туралы естелік (негізінен I'll never forget + -ing)міндетті орындамау
stopбір әрекетті тоқтатубір әрекетті басқа әрекетті істеу үшін тоқтату
tryбір нәрсенің көмектесетінін көру үшін сынап көруқиын нәрсені істеуге күш салу

Оқиғалардың реті

СөйлемАлдыменКейін
I remember posting the letter.postingremembering
Remember to post the letter.rememberingposting
We stopped talking.talkingstopping
We stopped to talk.stoppingtalking

Қолданылуы

1Remember + -ing немесе to

Remember + -ing = бұрын болған бір нәрсе есіңізде. Remember + to = міндетті ұмытпау және оны кейін орындау. -ing формасының алдына адамды да қоюға болады: I remember my dad singing.

I remember visiting this beach as a child.
Бала кезімде осы жағажайға барғаным есімде.
«-ғаным есімде»: естелік → remember + -ing
I clearly remember locking the front door.
Кіреберіс есікті құлыптағаным анық есімде.
естелік: алдымен құлыптадым
I remember my dad singing in the kitchen.
Әкемнің асүйде ән салғаны есімде.
remember + адам + -ing
Remember to switch off the lights when you leave.
Шығарда шамды өшіруді ұмытпа.
міндет: өшіру кейін болады → remember to
Did you remember to bring the charger?
Зарядтағышты ала келуді ұмытпадың ба?
қазақша «ұмытпадың ба?», ағылшынша Did you remember to…?
She always remembers to send a birthday card.
Ол туған күнге ашықхат жіберуді ешқашан ұмытпайды.
«ешқашан ұмытпайды» → always remembers to

2Forget + to немесе -ing

Forget + to = міндетті есіңізден шығарып, оны орындамау. Бұл әлдеқайда жиі кездесетін үлгі. Forget + -ing негізінен I'll never forget… (күшті естелік) және I'd forgotten all about… тіркестерінде қолданылады.

He forgot to charge his phone, so it died at lunchtime.
Ол телефонын зарядтауды ұмытып кетіпті, сондықтан түске қарай телефоны өшіп қалды.
«-уды ұмытты» → forgot to
Don't forget to call your grandmother.
Әжеңе қоңырау шалуды ұмытпа.
міндет → forget to
I forgot to tell you — the meeting has moved to Thursday.
Саған айтуды ұмытып кетіппін: жиналыс бейсенбіге ауысты.
I'll never forget seeing the Northern Lights for the first time.
Солтүстік шұғыласын алғаш көргенімді ешқашан ұмытпаймын.
«-ғанымды ұмытпаймын»: естелік → forget + -ing
I'd completely forgotten about lending him that book.
Оған сол кітапты қарызға бергенім мүлде есімнен шығып кетіпті.
естелік → forgotten about + -ing

3Stop + -ing немесе to

Stop + -ing = бір әрекетті тоқтату немесе әдеттен бас тарту. Stop + to = басқа бір нәрсе істеу үшін қазіргі әрекетті тоқтату; бұл to мақсатты көрсетеді A2-26. Қазақша «-уды қойды», «тастады» → stop + -ing; «-у үшін тоқтады» → stop to.

My dad stopped smoking ten years ago.
Әкем он жыл бұрын темекіні тастады.
«тастады / шегуді қойды» → stopped smoking
Can you stop tapping your pen? It's driving me crazy.
Қаламыңды тықылдатуды қоясың ба? Мазамды алып бітті.
«-уды қою» → stop + -ing
It's stopped raining. Let's go out.
Жаңбыр басылды. Далаға шығайық.
Present Perfect: жаңа ғана тоқтады
We stopped to buy some water on the way.
Жолда су сатып алу үшін тоқтадық.
«-у үшін тоқтадық» → stopped to
She stopped to check her messages, then carried on walking.
Ол хабарламаларын қарау үшін тоқтады да, сосын әрі қарай жүріп кетті.
мақсат → stopped to
Halfway up the hill, we stopped to rest.
Төбенің жартысына шыққанда демалу үшін тоқтадық.

4Try + to немесе -ing

Try + to = қиын нәрсені істеуге күш салу; ол сәтсіз болуы мүмкін. Try + -ing = бір мәселені шешер ме екен деп, бір нәрсені сынап көру. Try + -ing жиі кеңес беру үшін қолданылады. Қазақша: «-уға тырысу» → try to, «-ып көру» → try + -ing.

I tried to open the jar, but the lid was too tight.
Банканы ашуға тырыстым, бірақ қақпағы тым қатты бекітілген екен.
«-уға тырысу»: күш салдым, болмады → try to
Please try to be on time tomorrow.
Ертең уақытында келуге тырысыңызшы.
күш салу
She's trying to save money for a new car.
Ол жаңа көлік алу үшін ақша жинауға тырысып жүр.
«тырысып жүр» → is trying to
If your laptop is slow, try restarting it.
Ноутбугіңіз баяу істесе, қайта қосып көріңіз.
«-ып көріңіз»: сынап көру → try + -ing
Have you tried adding a little lemon juice?
Аздап лимон шырынын қосып көрдің бе?
«-ып көру» → tried adding
I tried taking the bus instead of driving, and it was much faster.
Көлікпен емес, автобуспен барып көрдім, әлдеқайда тез болды.
сынап көру → tried taking

Жиі кездесетін қателер

❌I remember to visit Rome when I was ten.
✅I remember visiting Rome when I was ten.
Өткен туралы естелік → -ing.
❌Please remember calling your grandmother tonight.
✅Please remember to call your grandmother tonight.
Кейін орындалатын міндет → to.
❌Don't forget locking the door.
✅Don't forget to lock the door.
Міндет → forget + to.
❌I stopped drink coffee last year.
✅I stopped drinking coffee last year.
stop + -ing, етістіктің негізгі түрі емес.
❌Try restart it.
✅Try restarting it. немесе Try to restart it.
try + -ing немесе to, ешқашан негізгі түрі емес.
⚠️He stopped to smoke last year — it was really hard.
✅He stopped smoking last year.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ stopped to smoke «темекі шегу үшін тоқтады» дегенді білдіреді; әдеттен бас тарту үшін -ing қолданыңыз.

Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар

1. «-уды ұмытпаңыз» → remember + -ing. Қазақтың «-у» қимыл есімі -ing формасына ұқсайды, сондықтан «Ертең таңертең дәріні ішуді ұмытпаңыз» дегенде -ing сұранып тұрады. Бірақ бұл — алда тұрған міндет: ағылшыншада remember / forget + to.

❌Remember taking your medicine tomorrow morning.
✅Remember to take your medicine tomorrow morning.
❌Assel never forgets bringing her own cup to the office.
✅Assel never forgets to bring her own cup to the office.

2. «-уды қойдым» → stopped to. Мектепте «-у / -уға = to» деп жаттағандықтан, «Кешкі уақытта кофе ішуді қойдым» сөйлемі stopped to drink болып аударылып кетеді. Бұл сөйлем грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ мағынасы мүлде басқа: «кофе ішу үшін тоқтадым». Әдеттен бас тартсаңыз → stop + -ing.

⚠️(Сіз енді кешке кофе ішпейсіз.) I stopped to drink coffee in the evenings.
✅I stopped drinking coffee in the evenings.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ мағынасы «кофе ішу үшін тоқтадым»; әдетті тоқтатсаңыз → drinking.
⚠️(Нұрлан енді Instagram-ға кірмейді.) Nurlan stopped to use Instagram.
✅Nurlan stopped using Instagram.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс, бірақ «Instagram қолдану үшін тоқтады» болып естіледі.

3. «-ып көріңіз» → try + негізгі түрі. Қазақша кеңес «ішіп көріңіз», «демалып көріңіз» деп бір етістікке «көру» көмекші етістігі тіркеледі. Аударғанда try сөзінен кейін етістіктің жалаң түрі қалып қояды. Ағылшыншада try сөзінен кейін -ing (сынап көру) немесе to (күш салу) керек.

❌(Досыңыздың басы ауырады.) Try drink more water.
✅Try drinking more water.
❌Try put your phone in another room when you study.
✅Try putting your phone in another room when you study.

4. «-ғаным есімде» → remember to. Мектепте remember to тіркесін бірінші үйренетіндіктен, естелік туралы да to айтылып кетеді. Қазақтың өзі көмектеседі: «-ған» формасы бар болса («бергенім есімде»), іс бұрын болған → remember + -ing.

❌I remember to give the book back to him last week.
✅I remember giving the book back to him last week.

Шатастырмаңыз

try to do және try doing — күш салу және сынап көру.

I tried to lift the box, but it was too heavy.
Жәшікті көтеруге тырыстым, бірақ ол тым ауыр болды.
күш салдым, болмады
I tried lifting it with my legs, not my back, and it worked.
Оны белмен емес, аяқпен көтеріп көрдім, нәтиже берді.
тәсіл, сынап көру

stop to do және stop doing — мақсат және аяқтау.

We stopped to eat.
Тамақтану үшін тоқтадық.
тамақ ішу үшін жүрісімізді тоқтаттық
We stopped eating.
Тамақтануды тоқтаттық.
тамақ ішіп болдық

remember doing және remember to do — естелік және міндет.

I remember sending the email.
Хатты жібергенім есімде.
естелік
I remembered to send the email.
Хатты жіберуді ұмытпадым.
міндетті орындадым

Мағынасын өзгертетін басқа етістіктер — regret, mean, go on, like және need B2-16 сабағында. enjoy немесе decide сияқты етістіктердің бір ғана үлгісі бар, мағынасы өзгермейді B1-17.

Жазылуы мен айтылуы

  • -ing формасының жазылуы: stop → stopping (дауыссыз екі еселенеді), forget → forgetting (екпін соңғы буында, сондықтан t екі еселенеді), try → trying (y сақталады).
  • to дауыссыздың алдында әлсіз айтылады: /tə/, to call /tə ˈkɔːl/.
  • stopped to тіркесінде екі t дыбысы бірігіп, біреу болып естіледі: /stɒpt tə/ (UK), /stɑːpt tə/ (US). p мен t арасына дауысты қоспаңыз: «стопыт» деп айтпаңыз. Етістіктен кейін to ма, әлде -ing пе, соған құлақ салыңыз.
  • remember /rɪˈmembə/ (UK), /rɪˈmembər/ (US): екпін екінші буынға түседі. Қазақ тіліндегідей соңғы буынға екпін түсірмеңіз.
  • -ing соңындағы /ŋ/ қазақтың ң дыбысымен бірдей: stopping, trying. Соңына г қоспаңыз.

Алтын ереже

remember, forget, stop және try етістіктерінен кейін -ing іс-әрекеттің өзіне немесе бұрын болған нәрсеге қарайды, ал to кейін келетін іс-әрекетке нұсқайды: міндетке, мақсатқа немесе күш салуға. Қазақшада «-ған» (бұрын болған) → -ing; «-у үшін» (мақсат) → to; «-уға тырысу» → try to; «-ып көру» → try + -ing.

Жаттығулар

A. Құрылым

Жақшадағы етістіктің дұрыс түрін жазыңыз.

  1. I clearly remember (put) my keys in my bag.
  2. Please remember (water) the plants while I'm away.
  3. My grandfather stopped (drive) when he turned 85.
  4. On the way home, we stopped (buy) some coffee.
  5. I'll never forget (see) the sea for the first time.
  6. Did you remember (lock) the back door, or is it still open?

B. Мағына

Жақшадағы түсіндірмеге қарап, дұрыс жауапты таңдаңыз.

  1. Дұрыс жауапты таңдаңыз: I tried … the box, but it was too heavy. (= I made an effort, but failed)
  2. Дұрыс жауапты таңдаңыз: If the soup is too salty, try … a potato. (= do it as an experiment and see if it helps)
  3. Дұрыс жауапты таңдаңыз: We stopped … at the view. (= we stopped walking so that we could look)
  4. Дұрыс жауапты таңдаңыз: I'll never forget … my hero. (= a memory)
  5. Қай сөйлем «ол темекіні тастады» дегенді білдіреді?

C. Қатені табыңыз

Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.

  1. I remember to go to that beach when I was a child.
  2. Don't forget calling your grandmother tonight.
  3. Can you stop to tap your pen? It's driving me crazy.
  4. I tried to call you three times, but you didn't answer.

D. Мәтін ішінде

Диалогты оқып, жақшадағы етістіктің дұрыс түрін жазыңыз.

A road trip
Mia: Did you remember 16 (pack) the charger?
Dan: Yes. I remember 17 (put) it in the side pocket.
Mia: Good. Can we stop 18 (get) a coffee soon? I'm falling asleep.
Dan: Sure. And please stop 19 (check) your phone — look at the view!
Mia: I'm trying 20 (find) the hotel's address. It isn't in my emails.
Dan: Try 21 (search) for the word "booking". That sometimes works.

E. Сіздің кезегіңіз

Ағылшынша жазыңыз.

  1. Екі сөйлем жазыңыз: бала кезіңізден есіңізде қалған бір іс туралы және осы аптада ұмытпай істеуіңіз керек бір іс туралы.
  2. Досыңыз түнде ұйықтай алмай жүр. Оған try + -ing арқылы екі кеңес беріңіз.

F. Аралас қайталау

Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.

  1. B1-17 Verb + -ing пе, verb + to ма? Етістіктердің толық тізімі қазақша
    I've decided (look) for a new job.
  2. B1-17 Verb + -ing пе, verb + to ма? Етістіктердің толық тізімі қазақша
    Do you mind (wait) a few minutes?
  3. B1-18 Want him to, make him do, let him do қазақша: басқа адамның әрекеті туралы
    My parents made me (practise) the piano every day.
  4. B1-19 Gerund қазақша: -ing формасы бастауыш ретінде және предлогтан кейін
    I'm looking forward to (see) you.
Жауаптар

A. Құрылым

  1. putting
  2. to water
  3. driving
  4. to buy
  5. seeing
  6. to lock

B. Мағына

  1. to lift
  2. adding
  3. to look
  4. meeting
  5. She stopped smoking.

C. Қатені табыңыз

  1. I remember going to that beach when I was a child.
  2. Don't forget to call your grandmother tonight.
  3. Can you stop tapping your pen? It's driving me crazy.
  4. ✓ I tried to call you three times, but you didn't answer.

D. Мәтін ішінде

  1. to pack
  2. putting / having put
  3. to get
  4. checking
  5. to find
  6. searching

E. Сіздің кезегіңіз

  1. I remember riding my bike to school. I must remember to renew my passport.
  2. Try turning off your phone an hour before bed. Try reading something boring.

F. Аралас қайталау

  1. to look
  2. waiting
  3. practise
  4. seeing
Android қолданбасыЖолда үйреніңіз Google Play