SlowingoГрамматика
B1 18 / 39

Verb + -ing пе, verb + to ма? Етістіктердің толық тізімі қазақша

Verb + -ing or Verb + To: The Full Lists

Осы бетте
  1. Мақсат
  2. Негізгі идея
  3. Қазақ тілі мен ағылшын тілі
  4. Құрылым
  5. Қолданылуы
  6. Жиі кездесетін қателер
  7. Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
  8. Шатастырмаңыз
  9. Жазылуы мен айтылуы
  10. Алтын ереже
  11. Жаттығулар

Мақсат

Осы сабақтан кейін сіз отызға жуық жиі қолданылатын етістіктен кейін етістік + -ing (I enjoy cooking) пен етістік + to + негізгі түр (We decided to wait) арасынан дұрысын таңдай аласыз және сын есім + to (easy to use) үлгісін қолдана аласыз.

Негізгі идея

Бір етістіктен кейін екінші етістік келгенде, екіншісі шақ көрсете алмайды. Ол екі түрдің бірін алады: -ing формасы (swimming) немесе тұйық етістік to арқылы (to swim). Түрді бірінші етістік таңдайды.

A2-25 сабағындағы көрсеткі есіңізде ме? to + етістік көбіне алға қарайды: әлі болмаған әрекетке бағытталған көрсеткі сияқты: I hope to see you. She decided to leave. Ал -ing формасы көбіне әрекетті бір зат сияқты қарастырады: сіз оны бастан кешіресіз, одан қашасыз, оны бітіресіз немесе ол туралы айтасыз: I enjoy cooking. He denied taking it.

Бұл логика — заң емес, күшті бейімділік қана. Кейбір етістіктерді жай жаттап алу керек: imagine -ing алады, fail to алады. Сондықтан бұл сабақта мағынасы бойынша шағын топтарға бөлінген екі тізім бар. Әр топты бір мысалмен бірге үйреніңіз, сонда таңдаудың көбі өздігінен шығады.

Қазақ тілі мен ағылшын тілі

Қазақ тілінде екінші етістік көбіне бір ғана түрде тұрады: -у (тұйық етістік), оған тек септік жалғауы өзгереді: «пісіруді ұнатамын», «сатуға шештік», «беруден бас тартты». Ағылшын тілінде керісінше: септік жоқ, бірақ етістіктің өзі екі түрге бөлінеді, -ing және to.

Барыс септігіндегі -уға көбіне to тіркесіне сәйкес келеді («сатуға шештік» → decided to sell, «бөлісуге келісті» → agreed to share). Бірақ бұл ереже емес: «күтуге қарсы емеспін» → mind waiting, ал «беруден бас тартты» → refused to give. Сондықтан қазақша септікке сенбей, ағылшын етістігін мысалымен бірге жаттаңыз. Пайдалы сәйкестіктер де бар: «ұйықтаған болып жатты» → pretended to be asleep, «жинап болдың ба?» → finished packing.

ҚазақшаМағынасыАғылшынша
Тамақ пісіруді ұнатамын.-у + -дыI enjoy cooking.
Көлікті сатуға шештік.-у + -ға → toWe've decided to sell the car.
Бірнеше минут күтуге қарсы емессіз бе?-у + -ге, бірақ -ingDo you mind waiting a few minutes?
Банк несие беруден бас тартты.-у + -ден, бірақ toThe bank refused to give us a loan.
Балалар ұйықтаған болып жатты.-ған болуThe kids pretended to be asleep.
Бұл рецепт бойынша дайындау оңай.сын есім + -уThis recipe is easy to follow.

Құрылым

Екі үлгі

ҮлгіҚұрылымыМысал
Aетістік + -ingI enjoy reading.
Bетістік + to + негізгі түріWe decided to wait.

A тізімі: етістік + -ing

Мағыналық топЕтістіктер
Сезімдер мен талғамenjoy, mind, miss, can't stand, can't help
Қашу, кейінге қалдыру, бітіру, тәуекел етуavoid, postpone, finish, risk
Ойлау және айтуadmit, deny, consider, imagine, suggest
Жұмыстың немесе істің құрамыinvolve, practise (UK) / practice (US)

B тізімі: етістік + to

Мағыналық топЕтістіктер
Жоспарлар мен күтулерarrange, decide, expect, hope, plan
Уәделер, ұсыныстар, бас тартуagree, offer, promise, refuse, threaten
Табыс, сәтсіздік, қабілетmanage, fail, afford (көбіне can / can't арқылы), learn
Бір нәрсенің қалай көрінетіні немесе әдетте қалай болатыныseem, tend, pretend

Болымсыз түрі: not сөзін -ing формасының немесе to сөзінің дәл алдына қойыңыз.

ҮлгіМысал
not + -ingImagine not having a car.
not + toShe pretended not to hear me.

Сын есім + to

ҚұрылымыМысал
It's + сын есім + to…It's easy to forget passwords.
бастауыш + be + сын есім + to…This app is easy to use.
сезім білдіретін сын есім + to…I was surprised to see him.

Қолданылуы

1Етістік + -ing: сезімдер мен талғам

Enjoy, mind, miss, can't stand және can't help сөздерінен кейін -ing формасын қолданыңыз. Can't stand = «мүлдем жек көру»; can't help = «өзін тоқтата алмау».

I really enjoy working from home.
Үйден жұмыс істеу маған қатты ұнайды.
enjoy + -ing
Do you mind waiting a few minutes?
Бірнеше минут күтуге қарсы емессіз бе?
«күтуге» болса да, mind + -ing
I miss having lunch with my old colleagues.
Бұрынғы әріптестеріммен бірге түскі ас ішкенімді сағындым.
miss + -ing
She can't stand sitting in traffic.
Ол кептелісте отыруды мүлдем жек көреді.
АҚШ-та can't stand to… да айтылады
I couldn't help laughing when he fell asleep in the meeting.
Ол жиналыста ұйықтап кеткенде, күлкімді тыя алмадым.
can't help + -ing

2Етістік + -ing: қашу, кейінге қалдыру, бітіру, тәуекел ету

Бұл етістіктер әрекетті сіз басқаратын «зат» сияқты қарастырады: одан аулақ жүресіз, оны кейінге қалдырасыз, бітіресіз немесе бір нәрсені қауіпке тігесіз.

Have you finished packing yet?
Заттарыңды жинап болдың ба?
«-ып болу» → finish + -ing
Try to avoid eating late at night.
Түнде кеш тамақтанбауға тырысыңыз.
avoid + -ing
They've postponed opening the new store until March.
Олар жаңа дүкенді ашуды наурызға дейін кейінге қалдырды.
postpone + -ing
If you don't back up your files, you risk losing everything.
Файлдарыңыздың сақтық көшірмесін жасамасаңыз, бәрін жоғалтып алуыңыз мүмкін.
risk + -ing

3Етістік + -ing: ойлау және айту

Admit, deny, consider, imagine және suggest сөздерінен кейін -ing қолданыңыз. Suggest сөзінің that арқылы келетін үлгісі де бар (She suggested that we leave): B2-14 қараңыз. Suggest сөзінен кейін ешқашан to + етістік келмейді.

He admitted making a mistake with the figures.
Ол сандарда қателескенін мойындады.
admit + -ing
She denied reading my messages.
Ол менің хабарламаларымды оқығанын жоққа шығарды.
deny + -ing
We're considering moving to a smaller flat.
Кішірек пәтерге көшуді ойластырып жүрміз.
consider + -ing; flat (UK) = apartment (US)
Imagine living without a phone for a week!
Бір апта телефонсыз өмір сүруді елестетіп көріңізші!
Tom suggested taking a taxi.
Том таксиге отыруды ұсынды.
suggest + -ing, to емес

4Етістік + -ing: involve және practise

Involve = «қажетті бөлігі ретінде қамту»; practise = «жақсарту үшін қайта-қайта істеу».

The job involves travelling abroad twice a month.
Бұл жұмыста айына екі рет шетелге іссапарға шығу керек.
involve + -ing
You need to practise speaking every day.
Күн сайын сөйлеп жаттығуыңыз керек.
АҚШ жазылуы: practice
Does the course involve doing a final exam?
Курстың соңында қорытынды емтихан тапсыру керек пе?

5Етістік + to: жоспарлар мен күтулер

Бұл етістіктер әлі болмаған әрекетке қарайды: көрсеткі алға бағытталған.

We've decided to sell the car.
Көлікті сатуға шештік.
decide + to
I'm hoping to finish the report by Friday.
Есепті жұмаға дейін бітіремін деп үміттеніп отырмын.
hope + to
They've arranged to meet at the station.
Олар вокзалда кездесуге келісіп қойды.
arrange + to
We're planning to visit my aunt in May.
Мамырда тәтеме баруды жоспарлап отырмыз.
plan + to
I expect to be home by seven.
Сағат жетіге дейін үйде боламын деп ойлаймын.
expect + to

6Етістік + to: уәделер, ұсыныстар, бас тарту және қорқыту

Келіскенде, уәде бергенде, ұсынғанда, бас тартқанда немесе қорқытқанда болашақ әрекет туралы айтасыз, сондықтан to келеді.

She offered to drive me to the airport.
Ол мені әуежайға апарып тастауды ұсынды.
offer + to
He promised to call, but he never did.
Ол қоңырау шаламын деп уәде берді, бірақ шалмады.
promise + to
The bank refused to give us a loan.
Банк бізге несие беруден бас тартты.
«-уден бас тарту», бірақ refuse + to
My neighbour threatened to call the police.
Көршім полиция шақырамын деп қорқытты.
threaten + to
They agreed to share the costs.
Олар шығынды бөлісуге келісті.
agree + to

7Етістік + to: табыс, сәтсіздік және үйрену

Қиындықтан кейінгі табыс үшін manage to, сәтсіздік үшін fail to (көбіне ресми), ақша немесе уақыт жетпесе can't afford to, жаңа дағды үшін learn to қолданыңыз.

Did you manage to get tickets?
Билет ала алдың ба?
manage + to
The company failed to meet its targets this year.
Компания биыл жоспарын орындай алмады.
fail + to
We can't afford to go on holiday this summer.
Биыл жазда демалысқа баруға қаражатымыз жетпейді.
afford + to; go on holiday (UK) = go on vacation (US)
My grandmother learned to swim at sixty.
Әжем алпыс жасында жүзуді үйренді.
learn + to; UK: learnt та

8Етістік + to: seem, tend, pretend

Seem to әсерді береді; tend to әдетте не болатынын сипаттайды; pretend to бір нәрсе шындық сияқты әрекет етуді білдіреді.

The printer seems to be broken again.
Принтер тағы бұзылып қалған сияқты.
сияқты ≈ seems to
People tend to spend more in December.
Желтоқсанда адамдар әдетте көбірек ақша жұмсайды.
tend to ≈ әдетте
The kids pretended to be asleep.
Балалар ұйықтаған болып жатты.
«-ған болу» ≈ pretend to

9Сын есім + to

Көптеген сын есімдерден кейін to + негізгі түр келеді: easy, hard, difficult, nice, ready, happy, sorry, surprised, pleased. Бастауыштың өзі қолданылатын немесе түсінілетін зат болса, тағы бір толықтауыш қоспаңыз.

Nice to meet you.
Танысқаныма қуаныштымын.
This recipe is really easy to follow.
Бұл рецепт бойынша дайындау өте оңай.
«easy to follow it» емес
It's hard to say no to my sister.
Әпкеме жоқ деу қиын.
We were sorry to hear about your accident.
Апатқа ұшырағаныңызды естіп, қатты қынжылдық.
Are you ready to order?
Тапсырыс беруге дайынсыз ба?

Жиі кездесетін қателер

❌I enjoy to cook.
✅I enjoy cooking.
enjoy + -ing
❌We decided going by train.
✅We decided to go by train.
decide + to
❌I'm considering to change jobs.
✅I'm considering changing jobs.
consider + -ing
❌I can't afford buying a new laptop.
✅I can't afford to buy a new laptop.
afford + to
❌He suggested to take the bus.
✅He suggested taking the bus.
suggest + -ing (немесе that арқылы бағыныңқы сөйлем), ешқашан to + етістік емес
❌She avoided to answer my question.
✅She avoided answering my question.
avoid + -ing
❌I hope seeing you soon.
✅I hope to see you soon.
hope + to
❌This book is easy to understand it.
✅This book is easy to understand.
бастауыштың өзі түсінілетін зат
⚠️He pretended to not hear me.
✅He pretended not to hear me.
to not бейресми сөйлеуде естіледі; not to — стандартты әрі қауіпсіз тәртіп

Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар

1. «-уға қарсы емеспін» → mind to. Барыс септігіндегі «-уға» бізге to сияқты көрінеді. Бірақ mind етістігінен кейін әрдайым -ing келеді.

❌Would you mind to close the window?
✅Would you mind closing the window?

2. «-уды ойластырып жүрмін», «-уден қашты» → to. Қазақшада екінші етістік әрдайым «-у» түрінде тұрады, сондықтан оны ағылшыншада to арқылы беру оңай көрінеді. Consider пен avoid етістіктерінен кейін -ing керек.

❌Askhat is considering to buy an electric car.
✅Askhat is considering buying an electric car.
❌Madina avoided to look at me during the meeting.
✅Madina avoided looking at me during the meeting.

3. «-уден бас тартты» → refused from. Қазақшадағы шығыс септігі «-дан/-ден» from сияқты көрінеді. Refuse етістігінен кейін предлог жоқ, тек to + етістік.

❌The landlord refused from returning our deposit.
✅The landlord refused to return our deposit.

4. «Бізге … -уды ұсынды» → suggested us to. Қазақша «Дана бізге жиналысты ертерек бастауды ұсынды» деп адамды барыс септігінде айтамыз. Ағылшыншада suggest сөзінен кейін us to тұрмайды: suggest + -ing немесе suggest that + бастауыш + етістік.

❌Dana suggested us to start the meeting earlier.
✅Dana suggested starting the meeting earlier. немесе Dana suggested that we start the meeting earlier.

Шатастырмаңыз

Етістік + to және етістік + адам + to — Бұл сабақта екі әрекетті бір адам істейді. Екінші әрекетті басқа адам істесе, көп етістік толықтауыш қосады: B1-18 қараңыз.

I expect to win.
Жеңемін деп ойлаймын.
мен жеңемін
I expect them to win.
Олар жеңеді деп ойлаймын.
олар жеңеді: B1-18 қараңыз

Мағынасы өзгеретін етістіктер — remember, forget, stop, try (B2-15 қараңыз) және regret, mean, go on, need (B2-16 қараңыз) екі үлгімен де келеді, бірақ мағынасы өзгереді. Олар бұл тізімдерге кірмейді.

I stopped eating.
Тамақ жеуді доғардым.
бұдан әрі жемедім: B2-15 қараңыз

Екі үлгімен де келетін, мағынасы аз өзгеретін етістіктер — like, love, hate, start, begin, continue екі үлгімен де келе береді A2-25.

It started raining.
Жаңбыр жауа бастады.
It started to rain деп те айтуға болады

to + етістік және предлог ретіндегі to — look forward to және be used to тіркестерінде to — предлог, сондықтан одан кейін -ing келеді: B1-19 қараңыз.

I look forward to seeing you.
Сізді көруді асыға күтемін.
to = предлог: B1-19 қараңыз

Жазылуы мен айтылуы

  • -ing жазылуы: соңындағы оқылмайтын -e түсіп қалады (make → making), бір екпінді дауыстыдан кейінгі соңғы дауыссыз екі еселенеді (stop → stopping, plan → planning), -ie → -y болады (lie → lying).
  • practise — британдық етістік, practice — британдық зат есім; американ жазуында екеуі де practice.
  • -ing соңындағы дыбыс /ŋ/ қазақтың ң дыбысымен бірдей. Оның соңына г қосып айтпаңыз: cooking /ˈkʊkɪŋ/.
  • to сөйлеуде әлсіз: дауыссыздың алдында /tə/ (want to go, жылдам сөйлеуде "wanna go"), дауыстының алдында /tu/ (to eat). Жазуда әрдайым want to.
  • Екпінді етістіктерге түсіріңіз, to сөзіне емес: I decided to wait тіркесінде to жеңіл айтылады.

Алтын ереже

Екінші етістіктің түрін бірінші етістік таңдайды. -ing көбіне әрекетті зат ретінде қарастырады (enjoy, avoid, deny); to көбіне алға қарайды (decide, hope, promise). Логика көмектеспесе, етістікті мысалымен бірге жаттаңыз. Қазақша септікке («-уға», «-уды», «-уден») сүйенбеңіз.

Жаттығулар

A. Құрылым

Жақшадағы етістікті -ing формасында немесе to арқылы жазыңыз.

  1. I don't mind (wait).
  2. They agreed (share) the costs.
  3. Have you finished (pack)?
  4. We managed (find) a parking space.
  5. He denied (break) the window.
  6. The printer seems (be) broken.
  7. Болымсыз түрге айналдырыңыз: She pretended to hear me.
  8. Болымсыз түрге айналдырыңыз: Imagine having a car.

B. Мағына

Дұрыс жауапты таңдаңыз.

  1. Дұрыс жауапты таңдаңыз: Have you considered … abroad?
  2. Дұрыс жауапты таңдаңыз: We can't afford … a house yet.
  3. Мағынасына сай етістікті таңдаңыз: People … to eat more in winter — it's normal.
  4. Дұрыс жауапты таңдаңыз: If you drive so fast, you … losing your licence.
  5. "I'm not going to help you!" he said. Дұрыс жауапты таңдаңыз: He … to help.

C. Қатені табыңыз

Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.

  1. I hope seeing you soon.
  2. He suggested to take the bus.
  3. Did you manage finishing the report?
  4. This password is hard to remember it.
  5. My job involves meeting new people.

D. Мәтін ішінде

Хатты оқып, жақшадағы етістікті -ing формасында немесе to арқылы жазыңыз.

An email to a friend
Hi Sam! Good news: I've finally decided 19 (leave) my job. I'd been considering 20 (do) it for months. My boss offered 21 (give) me more money, but I refused 22 (stay). I'll really miss 23 (work) with the team, though. Now I'm hoping 24 (find) something closer to home. It's nice 25 (have) a fresh start!

E. Сіздің кезегіңіз

Ағылшынша жазыңыз.

  1. Әдеттеріңіз туралы екі сөйлем жазыңыз: істегенді ұнататын бір нәрсе және істеуден аулақ жүретін бір нәрсе.
  2. Жоспарларыңыз туралы екі сөйлем жазыңыз: біреуі hope, біреуі can't afford арқылы.

F. Аралас қайталау

Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.

  1. A2-25 Етістік + -ing пе, етістік + to ма? Want, enjoy, decide қазақша
    I'd like (go) home now.
  2. B1-16 Must be, can't be, might be қазақша: «болуы керек», «болуы мүмкін емес», «болуы мүмкін»
    Everyone's laughing. The film be funny. (Сенімдімін.)
  3. A2-30 Bored пе, boring пе? -ed және -ing сын есімдері қазақша
    The lesson was so ___ … that I fell asleep.
Жауаптар

A. Құрылым

  1. waiting
  2. to share
  3. packing
  4. to find
  5. breaking / having broken
  6. to be
  7. She pretended not to hear me.
  8. Imagine not having a car.

B. Мағына

  1. moving
  2. to buy
  3. tend
  4. risk
  5. refused

C. Қатені табыңыз

  1. I hope to see you soon.
  2. He suggested taking the bus. / He suggested that we take the bus. / He suggested we take the bus. / He suggested that we should take the bus. / He suggested we should take the bus.
  3. Did you manage to finish the report?
  4. This password is hard to remember.
  5. ✓ My job involves meeting new people.

D. Мәтін ішінде

  1. to leave
  2. doing
  3. to give
  4. to stay
  5. working
  6. to find
  7. to have

E. Сіздің кезегіңіз

  1. I enjoy cooking for friends. I avoid driving in the city centre.
  2. I'm hoping to visit Japan next year. I can't afford to buy a new car right now.

F. Аралас қайталау

  1. to go
  2. must
  3. boring
Android қолданбасыЖолда үйреніңіз Google Play