SlowingoГрамматика
B2 16 / 30

Remember, Forget, Stop, Try кыргызча: -ing же to? Мааниси кантип өзгөрөт

Remember, Forget, Stop, Try

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз remember, forget, stop жана try сөздөрүнөн кийин -ing же to формасын тандай аласыз жана бул тандоо маанини кантип өзгөртөрүн түшүндүрө аласыз.

Негизги ой

Көпчүлүк этиштерде -ing же to тандоо жөн гана жаттап алуучу факты B1-17. Бирок бир нече абдан көп колдонулган этиштерде бул тандоо маанини өзгөртөт, жана анын логикасы бар.

A1-25 жана A2-25 сабактарындагы жебени эстеңиз: to-инфинитив алдыга көрсөтөт – негизги этиштен кийин келе турган аракетке: милдетке, максатка. -ing формасы болсо аракеттин өзүн карайт, жана көп учурда ал аракет мурунтан эле чыныгы: ал мурда болгон же азыр болуп жатат.

I remember locking the door: адегенде кулпуладым, анан эстеп турам. Remember to lock the door: адегенде эстейсиз, анан кулпулайсыз.

She stopped smoking: тамеки тартуу чыныгы болчу, жана ал бүттү. She stopped to smoke: ал басканын токтотту, андан кийин тамеки тартты.

Бул сүрөттү эсиңизде сактаңыз – -ing аракеттин өзүн карайт; to алдыга көрсөтөт – ошондо бул төрт этиш түшүнүктүү болот.

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча бул айырма көп учурда форманын өзүнөн көрүнөт. Эскерүү үчүн -ганым эсимде дейбиз («эшикти кулпулаганым эсимде»): бул англисчедеги remember + -ing. Тапшырма үчүн -ууну унутпа дейбиз («жарыкты өчүрүүнү унутпа»): бул remember / don't forget + to. Максат үчүн -ганы же -ыш үчүн токтойбуз («суу алганы токтодук»): бул stop + to. Аракет кылуу аракет кылдым (try to), ал эми сынап көрүү -ып көр («өчүрүп күйгүзүп көр») – бул try + -ing менен абдан жакшы дал келет. Тузак stop сөзүндө: кыргызча «тамеки тартууну таштады» дегенде -уу формасы турат, ал эми англисчеде бул жерде -ing керек, to эмес.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Эшикти кулпулаганым эсимде.I clearly remember locking the front door.эскерүү → -ing
Чыгып баратканда жарыкты өчүрүүнү унутпа.Remember to switch off the lights when you leave.тапшырма → to
Түндүк жаркылын биринчи жолу көргөнүмдү эч качан унутпайм.I'll never forget seeing the Northern Lights for the first time.Бул жерде да ушундай: эскерүү → -ing
Атам тамеки тартууну таштаган.My dad stopped smoking.«-ууну таштады» → stop + -ing (to эмес!)
Жолдо суу алганы токтодук.We stopped to buy some water on the way.максат → stop + to
Банканы ачканга аракет кылдым, бирок ача албадым.I tried to open the jar.күч жумшоо → try to
Ноутбукту өчүрүп күйгүзүп көр.Try restarting it.сынап көрүү → try + -ing

Кыскасы: «-ганым эсимде» → remember doing; «-ууну унутпа» → remember to do; «-ганы токтодук» → stop to do; «-ууну таштады / токтотту» → stop doing; «аракет кылдым» → try to do; «-ып көрдүм» → try doing.

Түзүлүшү

Этиш+ -ing+ to-инфинитив
rememberмурунку аракетти эстөөтапшырманы эстеп, анан аткаруу
forgetмурунку аракет жөнүндө эскерүү (негизинен I'll never forget + -ing)тапшырманы аткарбай калуу
stopаракетти токтотуу, бүтүрүүбир аракетти башка аракет үчүн токтотуу
tryжардам береби деп сынап көрүүкыйын нерсеге аракет кылуу

Окуялардын ырааттуулугу

СүйлөмАдегендеАндан кийин
I remember posting the letter.postingremembering
Remember to post the letter.rememberingposting
We stopped talking.talkingstopping
We stopped to talk.stoppingtalking

Колдонулушу

1Remember + -ing же to

Remember + -ing = мурда болгон нерсени эстөө. Remember + to = тапшырманы унутпай, андан кийин аткаруу. -ing формасынын алдына адамды да коюуга болот: I remember my dad singing. Кыргызча биринчиси көбүнчө «-ганым эсимде», экинчиси «-ууну унутпа».

I remember visiting this beach as a child.
Бала кезимде бул жээкке барганым эсимде.
эскерүү
I clearly remember locking the front door.
Эшикти кулпулаганым так эсимде.
эскерүү: адегенде кулпуладым
I remember my dad singing in the kitchen.
Атамдын ашканада ырдаганы эсимде.
remember + адам + -ing
Remember to switch off the lights when you leave.
Чыгып баратканда жарыкты өчүрүүнү унутпа.
тапшырма: өчүрүү кийин болот
Did you remember to bring the charger?
Кубаттагычты алып келүүнү унуткан жоксуңбу?
кыргызча «унуткан жоксуңбу?», англисче remember to
She always remembers to send a birthday card.
Ал туулган күнгө ачык кат жиберүүнү эч качан унутпайт.

2Forget + to же -ing

Forget + to = тапшырманы эстебей, аткарбай калуу. Бул алда канча көп колдонулган үлгү. Forget + -ing негизинен I'll never forget… (күчтүү эскерүү) жана I'd forgotten all about… тизмектеринде колдонулат.

He forgot to charge his phone, so it died at lunchtime.
Ал телефонун кубаттоону унутуп калды, ошондуктан түшкө маал телефону өчүп калды.
Don't forget to call your grandmother.
Чоң энеңе чалууну унутпа.
I forgot to tell you — the meeting has moved to Thursday.
Сага айтканды унутуп калыпмын: жолугушуу бейшембиге жылды.
I'll never forget seeing the Northern Lights for the first time.
Түндүк жаркылын биринчи жолу көргөнүмдү эч качан унутпайм.
күчтүү эскерүү: -ing
I'd completely forgotten about lending him that book.
Ага ал китепти карызга бергенимди таптакыр унутуп калган экенмин.

3Stop + -ing же to

Stop + -ing = аракетти токтотуу же адатты таштоо. Stop + to = азыр кылып жаткан ишти башка бир нерсе кылыш үчүн токтотуу; бул to максатты билдирет A2-26. Кыргызча биринчисинде «-ууну таштады / токтотту», экинчисинде «-ганы / -ыш үчүн токтоду» дейбиз.

My dad stopped smoking ten years ago.
Атам он жыл мурун тамеки тартууну таштаган.
кыргызча «-ууну», англисче -ing
Can you stop tapping your pen? It's driving me crazy.
Калемиңди такылдатканды токтотчу. Жинимди келтирип жатат.
It's stopped raining. Let's go out.
Жамгыр токтоду. Сыртка чыгалы.
We stopped to buy some water on the way.
Жолдо суу алганы токтодук.
«-ганы» = максат → to
She stopped to check her messages, then carried on walking.
Ал билдирүүлөрүн карап алыш үчүн токтоду, анан ары баса берди.
Halfway up the hill, we stopped to rest.
Дөбөнүн жарымына жеткенде эс алыш үчүн токтодук.

4Try + to же -ing

Try + to = кыйын нерсеге аракет кылуу; ал ишке ашпай калышы мүмкүн. Try + -ing = көйгөйдү чечеби деп бир нерсени сынап көрүү. Try + -ing көп учурда кеңеш берүү үчүн колдонулат. Кыргызча биринчиси «аракет кылдым», экинчиси «-ып көрдүм».

I tried to open the jar, but the lid was too tight.
Банканы ачканга аракет кылдым, бирок капкагы абдан бекем экен.
аракет: болгон жок
Please try to be on time tomorrow.
Эртең өз убагында келүүгө аракет кылыңызчы.
аракет
She's trying to save money for a new car.
Ал жаңы машинага акча чогултууга аракет кылып жатат.
If your laptop is slow, try restarting it.
Ноутбугуң жай иштесе, өчүрүп күйгүзүп көр.
«-ып көр» → try + -ing
Have you tried adding a little lemon juice?
Бир аз лимон ширесин кошуп көрдүң беле?
сынап көрүүнү сунуштоо
I tried taking the bus instead of driving, and it was much faster.
Машина айдабай, автобуска түшүп көрдүм, бир топ тезирээк болду.

Көп кездешкен каталар

❌I remember to visit Rome when I was ten.
✅I remember visiting Rome when I was ten.
Өткөндөгү эскерүү → -ing.
❌Please remember calling your grandmother tonight.
✅Please remember to call your grandmother tonight.
Кийин аткарыла турган тапшырма → to.
❌Don't forget locking the door.
✅Don't forget to lock the door.
Тапшырма → forget + to.
❌I stopped drink coffee last year.
✅I stopped drinking coffee last year.
stop + -ing, этиштин негизги формасы эмес.
❌Try restart it.
✅Try restarting it. же Try to restart it.
try + -ing же to, эч качан негизги форма эмес.
⚠️He stopped to smoke last year — it was really hard.
✅He stopped smoking last year.
Грамматикалык жактан туура, бирок stopped to smoke «тамеки тартыш үчүн токтоду» дегенди билдирет; таштоо үчүн -ing колдонуңуз.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «-ууну таштады / токтотту» → stopped to do. Кыргызча адатты таштоо -ууну же -ганды формасы менен айтылат: «майлуу тамак жегенди таштады», «түнү бою оюн ойноону токтотту». Бул формалар көп учурда to менен которулгандыктан, stopped to eat, stopped to play деген сүйлөмдөр чыгат. Алар грамматикалык жактан туура, бирок «жеш үчүн токтоду» деген башка маанини берет. Адатты же аракетти токтотуу – stop + -ing.

⚠️After the doctor in Bishkek warned him about his heart, my uncle stopped to eat fatty kazy, and now he walks for an hour every evening.
✅After the doctor in Bishkek warned him about his heart, my uncle stopped eating fatty kazy, and now he walks for an hour every evening.
Грамматикалык жактан туура, бирок stopped to eat «жеш үчүн токтоду» дегенди билдирет; агаңыз казыны таштады → stopped eating.
⚠️When the exams at his school in Tokmok began, my little brother finally stopped to play computer games all night.
✅When the exams at his school in Tokmok began, my little brother finally stopped playing computer games all night.
Грамматикалык жактан туура, бирок stopped to play «ойноо үчүн токтоду» дегенди билдирет.

2. «Алыш үчүн токтодук» → stopped for buying. Кыргызча максатты үчүн менен айтабыз: «Жаңы кымыз алыш үчүн токтодук». «Үчүн» көп учурда for болуп которулат, ошондуктан stop for buying деген ката чыгат. Максатты англисче to + негизги форма берет; for сөзүнөн кийин зат атооч гана келет (stop for a coffee).

❌On the road to Issyk-Kul we always stop for buying fresh kymyz from the yurts near the Boom Gorge.
✅On the road to Issyk-Kul we always stop to buy fresh kymyz from the yurts near the Boom Gorge. же On the road to Issyk-Kul we always stop for some fresh kymyz from the yurts near the Boom Gorge.

3. «-ып көр» → try to do. Кыргызча сынап көрүүнү -ып көр менен айтабыз: «Курутту адегенде жылуу сууга салып көр». Бирок «аракет кыл» жана try сөзү көп учурда try to болуп жатталат, ошондуктан кеңеш да try to менен айтылып калат. Try to «кыйын нерсеге күч жумша» дегенди билдирет. «Жардам береби, көрөлү» деген кеңеш үчүн try + -ing колдонуңуз.

⚠️(Досуңуз кургак курут шорпого кошуу үчүн өтө катуу дейт.) Try to soak the hard kurut in warm water for an hour before you add it to the soup.
✅Try soaking the hard kurut in warm water for an hour before you add it to the soup.
Грамматикалык жактан туура, бирок try to «кыйын болсо да аракет кыл» дегендей угулат; бул жерде сынап көрүү жөнүндө кеңеш → try + -ing.

4. «Эсиме сал» → remember me. Кыргызча эсте (remember) жана эске сал / эскерт (remind) бир уңгудан чыккандыктан, англисчеде да remember менен remind чаташып кетет. Бирөөдөн сизге бир нерсени эсиңизге салууну сурасаңыз, remind me to колдонуңуз. Remember сөзүнөн кийин адам + to келбейт.

❌Aizhan, please remember me to buy a present for our teacher's birthday on Friday, because I always forget important dates.
✅Aizhan, please remind me to buy a present for our teacher's birthday on Friday, because I always forget important dates.

Чаташтырбаңыз

try to do жана try doing – аракет жана сынап көрүү.

I tried to lift the box, but it was too heavy.
Кутуну көтөрүүгө аракет кылдым, бирок ал өтө оор экен.
аракет, болгон жок
I tried lifting it with my legs, not my back, and it worked.
Аны белим менен эмес, буттарым менен көтөрүп көрдүм, ошондо көтөрө алдым.
ыкма, сынап көрүү

stop to do жана stop doing – максат жана бүтүрүү.

We stopped to eat.
Тамактанганы токтодук.
тамактаныш үчүн жолдо токтодук
We stopped eating.
Тамак жегенди токтоттук.
тамак жеп бүттүк

remember doing жана remember to do – эскерүү жана тапшырма.

I remember sending the email.
Катты жөнөткөнүм эсимде.
эскерүү бар
I remembered to send the email.
Катты жөнөтүүнү унуткан жокмун.
тапшырманы унуткан жокмун

Мааниси өзгөргөн башка этиштер – regret, mean, go on, like жана need B2-16 сабагында. Enjoy же decide сыяктуу этиштердин бир гана үлгүсү бар жана мааниси өзгөрбөйт B1-17.

Жазылышы жана айтылышы

  • -ing формасынын жазылышы: stop → stopping (үнсүз тамга эки эселенет), forget → forgetting (басым акыркы муунда, ошондуктан t эки эселенет), try → trying (y сакталат).
  • Үнсүз тыбыштын алдында to алсыз айтылат: /tə/ – to call /tə ˈkɔːl/. Үндүү кыска жана бүдөмүк; аны толук «ту» деп айтпаңыз.
  • stopped to дегенде эки t бир тыбышка биригет: /stɒpt tə/ (UK), /stɑːpt tə/ (US). Ошондуктан этиштен кийин to же -ing келгенин кылдат угуңуз.
  • -ing аягы /ɪŋ/ кыргыздын ң тыбышы менен бүтөт: бул сизге жеңил. Анын артына [г] кошпоңуз.
  • remember /rɪˈmembə/ (UK), /rɪˈmembər/ (US): басым экинчи муунда. Кыргызча адатка салып басымды акыркы муунга койбоңуз.

Алтын эреже

Remember, forget, stop жана try сөздөрүнөн кийин -ing аракеттин өзүн же мурда болгон нерсени карайт, ал эми to кийин келе турган аракетке көрсөтөт: тапшырмага, максатка же аракетке. Эсиңизде болсун: «-ууну таштады» = stopped doing, «-ганы токтоду» = stopped to do, «-ып көр» = try doing.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз.

  1. I clearly remember (put) my keys in my bag.
  2. Please remember (water) the plants while I'm away.
  3. My grandfather stopped (drive) when he turned 85.
  4. On the way home, we stopped (buy) some coffee.
  5. I'll never forget (see) the sea for the first time.
  6. Did you remember (lock) the back door, or is it still open?

B. Мааниси

Кашаадагы түшүндүрмөгө карап, туура жоопту тандаңыз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: I tried … the box, but it was too heavy. (= аракет кылдым, бирок болгон жок)
  2. Туура жоопту тандаңыз: If the soup is too salty, try … a potato. (= жардам береби деп сынап көр)
  3. Туура жоопту тандаңыз: We stopped … at the view. (= караш үчүн басканы токтоттук)
  4. Туура жоопту тандаңыз: I'll never forget … my hero. (= эскерүү)
  5. Кайсы сүйлөм «ал тамекини таштады» дегенди билдирет?

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. I remember to go to that beach when I was a child.
  2. Don't forget calling your grandmother tonight.
  3. Can you stop to tap your pen? It's driving me crazy.
  4. I tried to call you three times, but you didn't answer.

D. Текстте

Диалогду толуктаңыз. Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз.

A road trip
Mia: Did you remember 16 (pack) the charger?
Dan: Yes. I remember 17 (put) it in the side pocket.
Mia: Good. Can we stop 18 (get) a coffee soon? I'm falling asleep.
Dan: Sure. And please stop 19 (check) your phone — look at the view!
Mia: I'm trying 20 (find) the hotel's address. It isn't in my emails.
Dan: Try 21 (search) for the word "booking". That sometimes works.

E. Сиздин кезегиңиз

Англисче жазыңыз.

  1. Эки сүйлөм жазыңыз: бала кезиңизде кылганыңыздан эсиңизде калган бир нерсе жана ушул жумада унутпай кылышыңыз керек болгон бир иш.
  2. Досуңуз уктай албай жүрөт. Try + -ing менен ага эки кеңеш бериңиз.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. putting
  2. to water
  3. driving
  4. to buy
  5. seeing
  6. to lock

B. Мааниси

  1. to lift
  2. adding
  3. to look
  4. meeting
  5. She stopped smoking.

C. Катаны табыңыз

  1. I remember going to that beach when I was a child.
  2. Don't forget to call your grandmother tonight.
  3. Can you stop tapping your pen? It's driving me crazy.
  4. ✓ I tried to call you three times, but you didn't answer.

D. Текстте

  1. to pack
  2. putting / having put
  3. to get
  4. checking
  5. to find
  6. searching

E. Сиздин кезегиңиз

  1. I remember riding my bike to school. I must remember to renew my passport.
  2. Try turning off your phone an hour before bed. Try reading something boring.

F. Аралаш кайталоо

  1. to look
  2. waiting
  3. practise
  4. seeing
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play