Indirect questions на англиски: Could you tell me where… – љубезни прашања
Indirect Questions: Could You Tell Me Where…?
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да поставувате љубезни прашања како Could you tell me where the station is? и Do you know if the shop is open?, со ред на изјавна реченица по воведниот израз, и ќе знаете да кажете I don't know what to do или Can you show me how to use this?
Главна идеја
Директното прашање како Where is the station? е јасно, но кон непознат човек може да звучи малку грубо. Англискиот ги омекнува прашањата така што ги завиткува во љубезен вовед: Could you tell me…, Do you know…, I wonder….
Замислете келнер што носи шолја на послужавник. Љубезниот вовед е послужавникот: тој внимателно го носи прашањето до другиот човек. На послужавникот прашањето лежи – тоа веќе не е самостојно прашање. Станало информација во реченицата, па затоа има обичен ред на изјавна реченица: подмет, па глагол.
Where is the station? → Could you tell me where the station is?
На послужавникот не ви требаат do, does и did, бидејќи во директното прашање тие служеа само за редот на прашањето.
Ова е истиот ред што го користевте во пренесените прашања B1-13, но без поместување на времето: прашувате сега, па времето останува исто како во директното прашање.
Македонски и англиски
Македонското љубезно прашање е изградено слично: „Можете ли да ми кажете каде е најблиската автобуска постојка?“, „Знаете ли дали ова место е слободно?“. Кај нас нема do, па нема ни што да се испушти. „Дали“ во вториот дел е англиското if / whether – тука е исто. Разликата е во редот на зборовите. Кога подметот е именка, кај нас глаголот често стои веднаш по прашалниот збор („каде е постојката“, „колку чини билетот“). Во англиското индиректно прашање подметот доаѓа пред глаголот (освен ако прашалниот збор не е самиот подмет): where the bus stop is, how much a ticket costs.
Втора разлика: кај нас подметот често и не се кажува („Знаете ли каде можам да купам марки?“). Англискиот мора да го каже, и тоа пред модалниот глагол: where I can buy stamps, не where can I.
Кратките форми „Не знам што да правам“ и „Покажи ми како се користи“ на англиски се I don't know what to do, Show me how to use it. Нашето „да“ + глагол тука е англиското to + основна форма. Но „дали да“ („дали да останам или да си одам“) на англиски е секогаш whether to, никогаш if to.
Знакот на крајот на англиски го одредува воведот: Do you know…? завршува со прашалник, а I wonder… и I'd like to know… со точка. Кај нас по „Се прашувам дали…“ или „Би сакал да знам…“ понекогаш се става прашалник, бидејќи мислата е прашална.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Може ли да ми кажете каде е најблиската автобуска постојка? | Could you tell me where the nearest bus stop is? | кај нас „е“ пред подметот; на англиски подметот прв |
| Знаете ли во колку часот тргнува последниот воз? | Do you know what time the last train leaves? | кај нас нема do – и на англиски тука нема |
| Знаете ли дали ова место е слободно? | Do you know if this seat is free? | „дали“ → if / whether – тука е исто |
| Би сакал да знам дали имате попуст за студенти. | I'd like to know if you offer student discounts. | изјава → точка на крајот |
| Се прашувам што ли прави сега. | I wonder what she's doing now. | I wonder е изјава → точка |
| Не знам што да правам. | I don't know what to do. | прашален збор + to – тука е слично |
| Ме праша дали да остане или да си оди. | She asked me whether to stay or leave. | „дали да“ → whether to, не if to |
Накратко: по љубезниот вовед доаѓа прашален збор или if / whether + подмет + глагол, без do / does / did; „дали да“ е whether to; прашалник има само ако самиот вовед е прашање.
Форма
Воведни изрази
| Вовед | Вид | Знак на крајот |
|---|---|---|
| Do you know…? | прашање | ? |
| Could you tell me…? / Can you tell me…? | прашање | ? |
| Do you have any idea…? / Have you any idea…? (UK) | прашање | ? |
| I wonder… | изјава | . |
| I'd like to know… | изјава | . |
| I was wondering… | изјава (многу љубезно) | . |
Со прашален збор – вовед + прашален збор + подмет + глагол
| Директно прашање | Индиректно прашање |
|---|---|
| Where is the bank? | Could you tell me where the bank is? |
| What time does the museum open? | Do you know what time the museum opens? |
| Why did they cancel the match? | I wonder why they cancelled the match. |
| How much is this jacket? | Can you tell me how much this jacket is? |
Прашања со да / не – вовед + if / whether + подмет + глагол
| Директно прашање | Индиректно прашање |
|---|---|
| Is the pharmacy open? | Do you know if the pharmacy is open? |
| Did the parcel arrive? | I'd like to know whether the parcel arrived. |
| Can I park here? | Could you tell me if I can park here? |
Прашања за подметот – кога who или what е самиот подмет, редот не се менува A2-33.
| Директно прашање | Индиректно прашање |
|---|---|
| Who lives here? | Do you know who lives here? |
| What happened? | Can you tell me what happened? |
Прашален збор + to + основна форма – кога е јасно за кого станува збор, може да го користите пократкиот образец.
| Подолго | Пократко |
|---|---|
| I don't know what I should do. | I don't know what to do. |
| Can you tell me how I can get there? | Can you tell me how to get there? |
| We can't decide whether we should stay. | We can't decide whether to stay. |
Употреба
1Љубезни прашања до непознати и на работа
Индиректните прашања се вообичаениот љубезен избор кога зборувате со непознати, со вработени во продавници и хотели и со луѓе што не ги познавате добро. Тие ги омекнуваат и незгодните прашања. Кај нас често почнуваме со „Може ли да ми кажете…?“ или „Знаете ли…?“.
2Прашања со да / не: if / whether
Кога во директното прашање нема прашален збор, додадете if или whether. Кај нас тука стои „дали“.
3Без do / does / did
Во директното прашање do, does и did го прават редот на прашањето. Во индиректното прашање испуштете ги и користете ја обичната форма на глаголот: во Present Simple (просто сегашно време) со -s во трето лице еднина, во Past Simple (просто минато време) минатата форма. Одречната реченица го задржува don't / doesn't / didn't: Do you know why he didn't come?
4I wonder… и I'd like to know… – изјави
I wonder и I'd like to know се изјави, па реченицата завршува со точка. I wonder кај нас е „се прашувам“ или „интересно ми е дали…“. I was wondering if you could… е многу љубезен начин да замолите за услуга A2-23.
5Прашален збор + to + основна форма
По глаголите know, decide, explain, show, tell, ask, wonder користете what / where / how / who / which / whether + to + основна форма. Тоа значи „што треба да направам / направиме“ или „како може да се направи“. Кај нас е многу слично: „што да правам“, „каде да одиме“, „како се користи“. Нашето „да“ + глагол тука на англиски е to + основна форма.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Од кој перон тргнува возот?“ → глаголот пред подметот. Кога подметот е именка, кај нас глаголот често стои веднаш по прашалниот збор: „Извинете, знаете ли од кој перон тргнува возот за Велес?“ Does Македонците ретко го додаваат – но глаголот лесно останува пред подметот. На англиски по прашалниот збор доаѓа подмет + глагол.
2. „Каде можам да…“ → where can I. Кај нас подметот често воопшто не се кажува: „Знаете ли каде можам да ја надополнам картичката за автобус?“ Во реченицата нема „јас“, па на англиски лесно излегува редот на прашањето: where can I. Англискиот мора да го каже подметот, и тоа пред модалниот глагол: where I can.
3. „Дали да…“ → if to. „Дали“ во индиректното прашање обично е if. Но кога по „дали“ доаѓа „да“ + глагол („дали да прифатам“, „дали да им дадам“), англискиот користи само whether: whether to accept. „Никој не ѝ кажа на новата рецепционерка дали да им дава на гостите доцно одјавување бесплатно.“
Не мешајте
Директно и индиректно прашање – Иста информација, но различна учтивост и ред на зборовите.
Индиректно прашање и пренесено прашање – Индиректното прашање прашува сега и времето не се поместува. Пренесеното прашање раскажува за прашање од минатото и времето обично оди назад B1-13.
Прашалник или точка? – Одлучува воведот, а не прашањето во него.
Правопис и изговор
- Интонацијата го следи воведот: по Do you know…? / Could you tell me…? гласот на крајот обично се качува, како кај прашање со да / не; по I wonder… паѓа, како кај изјава.
- Could you често се изговара споено: /ˈkʊdʒə/; Do you know често звучи како /djə ˈnəʊ/. Кај нас звучните согласки на крајот од зборот обезвучуваат, па could лесно звучи како [kʊt]. Оставете го /d/ звучно.
- wonder /ˈwʌndə/ (UK), /ˈwʌndɚ/ (US) се римува со under. /ʌ/ е кратко и отворено – ни „а“, ни „о“. Не го мешајте со wander /ˈwɒndə/ (UK), /ˈwɑːndɚ/ (US) – „талка“. Почетното /w/ во двата збора не е нашето „в“: заоблете ги усните, забите не ја допираат усната.
- Кога пишувате, погледнете ги првите зборови: Do / Could / Can / Have → прашалник; I wonder / I'd like to know → точка.
Златно правило
Љубезен вовед + ред на изјавна реченица: Could you tell me where the station is? Внатре нема do / does / did за прашање, а подметот стои пред глаголот, и пред can. За прашање со да / не користете if / whether (нашето „дали“), а пред to само whether. Прашалник има само кога самиот вовед е прашање.
Вежби
A. Форма
Претворете ги прашањата во љубезни.
-
Where is the post office? → Could you tell me where ?
-
What time does the film start? → Do you know what time ?
-
Did they win the match? → Do you know they won the match?
-
How much does this cost? → Can you tell me how much ?
-
Претворете го прашањето во љубезно: Where did you buy that jacket? (Can you tell me…)
-
Претворете го прашањето во љубезно: Is there a cash machine near here? (Do you know…)cash machine (UK) = ATM (US)
-
Претворете го прашањето во љубезно: Who owns this car? (Do you know…)
B. Значење
Изберете го точниот одговор.
-
Изберете го точниот одговор: Which sentence needs a question mark at the end?the opening is a question
-
Изберете го точниот одговор: Which is more polite to a stranger?
-
Дополнете со прашален збор и to: I've never cooked fish. I don't know (cook) it.
-
Изберете го точниот одговор: We're not sure … to stay another night.
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
Do you know where is my phone?
-
Can you tell me when does the bank open?
-
I wonder why is she so angry?
-
Do you know who lives in that house?
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот.
Guest: Hi. Could you tell me what time breakfast 16 (start)?
Receptionist: Of course. It starts at seven.
Guest: Thanks. And do you know 17 the pool is open this evening?
Receptionist: Yes, until ten.
Guest: Great. I'd also like to know how I 18 (get) to the old town.
Receptionist: It's easy. I can show you how 19 (get) there on the map.
Guest: And I was wondering 20 I could have a late checkout tomorrow.
E. Ваш ред е
Напишете на англиски.
-
Во нов град сте. Напишете две љубезни прашања до непознат човек.
-
Напишете реченица за одлука што не можете да ја донесете, со whether to или what to.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
B1-13 Reported questions на англиски: индиректни прашања, молби и наредби – say или tell? "Where do you live?" (he asked me) → He asked me where .
-
A2-33 Who called you? или Who did you call? Прашања за подметот и за предметот на англиски Who (break) the window? — Tom did.
-
B1-12 Reported speech (индиректен говор) на англиски: She said she was tired "I've lost my keys." → She said she her keys.has lost: if they are still lost now
-
B1-11 Пасив во сите времиња и со модални глаголи: is being done, has been done, must be done The road (repair) at the moment, so we're late.
Одговори
A. Форма
- the post office is
- the film starts
- if / whether
- this costs / it costs
- Can you tell me where you bought that jacket?
- Do you know if there is a cash machine near here? / Do you know whether there is a cash machine near here? / Do you know if there's a cash machine near here?
- Do you know who owns this car?
B. Значење
- Could you tell me how this works
- Could you tell me where the toilet is?
- how to cook
- whether
C. Најдете ја грешката
- Do you know where my phone is?
- Can you tell me when the bank opens?
- I wonder why she is so angry. / I wonder why she's so angry.
- ✓ Do you know who lives in that house?
D. Во контекст
- starts
- if / whether
- can get / get / could get / should get
- to get
- if / whether
E. Ваш ред е
- Excuse me, do you know where the main square is? Could you tell me if there's a pharmacy near here?
- I can't decide whether to study medicine or law.
F. Мешано повторување
- I lived / I live
- broke
- had lost / has lost
- is being repaired
