Замрзната граматика на англиски: come what may, be that as it may, pros and cons, as far as I'm concerned
Fixed Grammar: Idiomatic Structures
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе ги препознавате и користите готовите изрази чија граматика изгледа необично – стари субјунктиви и други замрзнати глаголски форми, парови зборови (binomials), устални изрази со as… as и устални инверзии –, ќе знаете да објасните зошто секој од нив изгледа чудно и зошто не смее да се менува, и ќе го избирате вистинскиот стил.
Главна идеја
Некои англиски изрази се граматички фосили. Изградени се по правила што биле обични пред неколку века – жив субјунктив, послободен ред на зборовите, стари глаголски форми –, а потоа се замрзнале. Правилата се смениле, но изразите останале точно какви што биле.
Come what may изгледа чудно: come нема -s, а подметот what стои по глаголот. Но тоа не е грешка; тоа е стар субјунктив со значење „што и да се случи“. Long live the King е стара инверзија од May the King live long.
Замислете ги овие изрази како стари монети што сè уште важат. Можете да плаќате со нив, но не можете да ги стопите и да ги прекалите. Сменете еден збор или редослед – comes what may, cons and pros – и престануваат да работат. Само неколку имаат малку подвижност (be it со подмет во множина станува be they). Вештината на ниво C2 е да ги препознаете, да ги користите почестите точно и во вистинскиот стил и никогаш да не ги „поправате“ според денешната граматика.
Македонски и англиски
И ние имаме такви монети, а многу од нив се градат со „нека“ или „да“: „Нека биде што ќе биде“ (come what may), „Нека биде така“ (so be it), „Да живее…!“ (Long live…!), „Како и да е“ (be that as it may), „било мал или голем“ (be it large or small), „ако треба“ (if need be), „така да се каже“ (as it were). Значењето е исто, но зборовите и редот се различни, па преводот збор по збор раѓа грешки.
„Што се тиче до цените…“ и „Што се однесува до паркингот…“ на англиски не се What concerns…, туку as far as … is concerned или as for. „Што се мене тиче, можеш да останеш“ е As far as I'm concerned, you can stay. Внимавајте и на редот кај паровите: „напред-назад“ на англиски е back and forth. Добра вест: многу парови се во ист ред како кај нас – „порано или подоцна“ (sooner or later), „мир и тишина“ (peace and quiet), „добрите и лошите страни“ (pros and cons).
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Нека биде што ќе биде, ќе го завршиме проектот навреме. | Come what may, we'll finish this project on time. | замрзната форма: не let it be what will be |
| Планот е скап. Како и да е, тоа е единствената реална можност. | Be that as it may, it's the only realistic option. | формален готов израз |
| Секој клиент, било поединец или голема компанија, добива иста услуга. | Every customer, be it an individual or a large company, receives the same service. | „било… или“ → be it … or … |
| Да живее кралот! | Long live the King! | „да живее“ → long live |
| Што се однесува до парите, добро сме. | As far as money is concerned, we're doing fine. | не what concerns money |
| Што се мене тиче, можеш да останеш колку сакаш. | As far as I'm concerned, you can stay as long as you like. | „што се мене тиче“ → as far as I'm concerned |
| Да ги одмериме добрите и лошите страни пред да одлучиме. | Let's weigh up the pros and cons before we decide. | тука е ист ред |
| Порано или подоцна ќе мораш да ѝ ја кажеш вистината. | Sooner or later, you'll have to tell her the truth. | тука е исто |
| Колку што знам, продавницата е сè уште отворена. | As far as I know, the shop is still open. | „колку што“ → as far as, не as much as |
Накратко: нашите „нека биде“, „да живее“, „било… или“ помагаат да го разберете значењето, но англиските изрази се учат како целина: come what may, be that as it may, be it … or …, long live; „што се однесува до“ е as far as … is concerned или as for.
Форма
Замрзнати глаголски форми (живиот субјунктив е во лекцијата C1-09)
| Израз | Значење | Зошто изгледа чудно | Стил |
|---|---|---|---|
| come what may | што и да се случи | субјунктив come (= may come); подметот what по глаголот | неутрално / книжевно |
| be that as it may | како и да е | субјунктив be + инверзија (= though that may be so) | формално |
| suffice it to say (that) | доволно е да кажам дека… | субјунктив suffice (= let it be enough) + превртен подмет it | формално / иронично |
| so be it | нека биде така; се мирам со тоа | субјунктив be (= let it be so), so напред | неутрално / помирливо |
| far be it from me to + основна форма | не сакам да…, но (сепак го правам тоа) | субјунктив be (= may it be far from me), far напред | иронично |
| if need be | ако треба | субјунктив be по if; need е именка и подмет | неутрално |
| as it were | така да се каже | старото were од as if it were (сп. if I were, B1-06) | формално |
| God save the King / Queen | желба: Бог нека го чува… | субјунктив save, без -s | свечено |
| the powers that be | тие што одлучуваат, власта | не е субјунктив: стара сегашна форма (they be = they are) во релативна реченица | шеговито / критично |
Парови зборови (устален ред: X and / or Y)
| Пар | Значење |
|---|---|
| pros and cons | добрите и лошите страни |
| by and large | генерално |
| sooner or later | порано или подоцна |
| odds and ends | ситници, разни работи |
| peace and quiet | мир и тишина |
| sick and tired (of) | преку глава (од нешто што се повторува) |
| first and foremost | пред сè |
| (every) now and then | од време на време |
Устални изрази со as… as и споредби
| Израз | Значење | Зошто е устален |
|---|---|---|
| as good as new | како нов | без член: new тука е придавка |
| as good as + придавка / минат партицип | речиси (as good as finished) | не е вистинска споредба |
| as far as I'm concerned | според мене, што се мене тиче | заснован на пасив од concern (= се однесува на) |
| as far as + именка + is/are concerned | што се однесува до… | is concerned е дел од изразот |
| as far as I know | колку што знам | го ограничува знаењето, не е споредба |
| as cold as ice, as light as a feather | ладен како мраз, лесен како перце | вистинска споредба, но именката е устална |
Устални инверзии
| Израз | Првобитно значење | Колку е устален? |
|---|---|---|
| Long live… | May … live long | целосно: long пред субјунктивот live |
| …, be it X or Y, … | whether it is X or Y | делумно подвижен: со подмет во множина be they |
Употреба
1Замрзнати глаголски форми: стари субјунктиви
Овие изрази чуваат стар субјунктив: основна форма што се користела за желби, услови и отстапки. Денешниот англиски веќе не гради нови главни реченици така, па изразите не добиваат завршоци за време или лице и не им се менува редот на зборовите. Многу од нив се формални или иронични, па во секојдневен разговор паѓаат в очи. (Многу често е и Suffice to say без it.) The powers that be изгледа слично, но е друг вид фосил: неговото be е стара сегашна форма со значење are, не субјунктив. Нашите „нека“ и „да“ („нека биде“, „да живее“) носат слично значење.
2Парови зборови
Паровите зборови се парови поврзани со and или or во устален ред. Устални се по навика: говорниците толку често го слушнале едниот ред што другиот звучи погрешно. Редот често следи тенденции – кратко пред долго, позитивно пред негативно, поважно напред –, а значењето често не е збир од деловите (by and large не зборува за големина). Учете го секој пар како целина. Многу од нив се во ист ред како кај нас.
3Устални изрази со as… as и споредби
Некои структури со as… as изгледаат како споредби, но се готови изрази со свое значење. As good as + придавка или минат партицип значи „речиси“. As far as + подмет + be concerned ја ограничува изјавата на еден човек или тема; заснован е на постарото значење на concern (= се однесува на), па пасивот be concerned е дел од изразот. Споредбите како as cold as ice навистина споредуваат, но именката е устална по обичај: as cold as snow е разбирливо, но луѓето не го велат.
4Устални инверзии
Во некои готови изрази се зачувал стар ред на зборовите. Во Long live + именка прилогот long стои пред субјунктивот live (= may… live long); тоа е извик или парола, денес често шеговита, и е целосно устален. Be it… во реченица значи „било да е…“ и во формален стил воведува можности. Тоа е најподвижниот фосил: со подмет во множина се користи be they. За живата инверзија видете C1-01 и C1-02.
5Зошто не смеат да се менуваат
Готовите изрази се чуваат и се обработуваат како целина. Граматиката што ги изградила веќе не е жива, па говорникот не може да ги „преправи“ по денешните правила: промена на времето, лицето, редот на зборовите или на еден збор ја крши целината. Резултатот звучи погрешно или смешно – дури и кога изгледа „пограматички“. Можат да се користат во контекст со секое време, бидејќи самиот израз не се менува. Само многу малку дозволуваат мала промена (be it / be they; suffice it to say / suffice to say).
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Што се тиче до…“, „Што се мене тиче…“ → What concerns…. Кај нас „што се тиче (до)“ и „што се однесува до“ се секојдневни начини да се смени темата: „Што се тиче до цените, …“, „Што се мене тиче, …“. Англискиот глагол concern значи и „се однесува на“, но реченица што почнува со What concerns the prices, … е недовршена и збунува. За смена на тема користете as far as … is / are concerned, as for или when it comes to, а за лично мислење as far as I'm concerned.
2. „Ако треба“ → if it needs. Кај нас „ако треба“ е кратко и безлично. Збор по збор излегува if it needs или if needs, што на англиски не е целосно: need како глагол бара предмет или to. Готовиот израз е if need be, а неутрално if necessary.
3. „Напред-назад“ → forth and back. Нашиот пар е „напред-назад“, па на англиски лесно излегува истиот ред. Англискиот пар има обратен ред: back and forth (или to and fro).
4. „Живи и здрави“ → alive and healthy. Кај нас по долг пат велиме „Стигнавме живи и здрави“. Збор по збор излегува alive and healthy, што е граматички точно, но не е готов израз. Англиските парови за ова се safe and sound (стигнавме без проблем) и alive and well (жив е и добро е).
5. „Колку што знам“ → as much as I know. Кај нас „колку што знам“ ја ограничува изјавата. „Колку“ потсетува на as much as, но англискиот израз за ограничено знаење е as far as I know. As much as I know звучи како да зборувате за количеството знаење.
Не мешајте
замрзнат субјунктив и субјунктив по барање – Субјунктивот по барање е живо правило што може да се користи со секој глагол по suggest, insist, it is essential that (C1-09); замрзнатите субјунктиви се затворена листа фосилизирани изрази.
as good as (речиси) и as good as (еднакво добар) – Со минат партицип или со new, dead, finished обично значи „речиси“; пред именска група го споредува квалитетот.
as far as I'm concerned и as far as I know – Првото дава мислење, второто го ограничува вашето знаење.
Правопис и изговор
- Паровите се изговараат како една ритмичка целина, со слабо and /ən/ или /n/: pros and cons, odds and ends; слабо or /ə/ (UK), /ər/ (US): sooner or later. Стандардниот македонски нема таков слаб глас /ə/: не изговарајте го and полно, како „енд“.
- Во come what may и be that as it may главниот нагласок паѓа на последниот збор, may.
- Suffice е /səˈfaɪs/ – нагласокот е на вториот слог, се римува со nice. Кај нас двосложните зборови се нагласуваат на првиот слог, па лесно се вели SUF-fice.
- Long live е /lɒŋ ˈlɪv/ (UK), /lɔːŋ ˈlɪv/ (US) – live како во глаголот to live, не како во live music. На крајот од long е /ŋ/ без додадено „г“.
- Во пишување по be that as it may и suffice it to say обично стои запирка; be it X or Y се става меѓу запирки.
Златно правило
Готовите изрази се фосили: користете ги точно такви какви што се. Не додавајте -s, не го менувајте редот, не заменувајте зборови и не ги „поправајте“ според денешната граматика – само многу малку дозволуваат мала промена, како be it / be they. Проверете го стилот: многу се формални или иронични. И запомнете: „нека биде што ќе биде“ е come what may, „било… или…“ е be it … or …, „што се однесува до“ е as far as … is concerned, а „напред-назад“ е back and forth.
Вежби
A. Форма
Напишете ја секоја реченица одново со дадениот готов израз. Користете го изразот точно таков каков што е.
-
Напишете ја одново со "be it … or …": Whether it is a phone or a laptop, every device brought into the building must be registered at reception.
-
Напишете ја одново со "be they … or …": All applicants, whether they are students or professionals, pay the same registration fee.
-
Напишете ја одново со "come what may": Whatever happens, we will open the café on the first of June.
-
Напишете ја одново со "if need be": If it is necessary, the team can work over the weekend to meet the deadline.
-
Напишете ја одново со "as good as": The deal with the new supplier is almost signed.
-
Напишете ја одново со "as far as … is concerned": On the subject of the budget, we have nothing to worry about.
-
Напишете ја одново со "suffice it to say": I won't go into detail; I'll only say that the negotiations did not go well.
B. Значење
Изберете ја реченицата што подобро одговара на ситуацијата. Белешката објаснува зошто.
-
Пријател ви пишува: "The restaurant's fully booked." Кој одговор е поприроден?the second is correct but far too formal for a text to a friend
-
Колешка вели: "Far be it from me to interfere, but I think you've sent that email to the wrong client." Што всушност мисли?far be it from me introduces exactly what the speaker says she won't do
-
Директорот соопштува дека договорот уште не е потпишан, но тоа ќе се случи многу наскоро. Која реченица го кажува тоа?as good as + past participle = almost; before a noun phrase it compares quality
-
Му објаснувате пат на непознат човек, но не сте сосема сигурни дека кафулето сè уште постои. Која реченица одговара?as far as I know limits knowledge; as far as I'm concerned gives an opinion
-
Формално писмо до градската управа. Која реченица е подобра во внимателен пишан текст?dropping "are concerned" is informal and criticised in careful writing
C. Најдете ја грешката
Некои реченици се „поправени“ според денешната граматика. Вратете го готовиот израз и напишете ја целата реченица или напишете correct.
-
Comes what may, the organisers have promised that the festival will go ahead this summer, even if it rains every day.
-
Before we sign anything, I think we should sit down together and carefully weigh up the cons and pros of the offer.
-
Far be it for me to tell you how to run your business, but your prices are much higher than everyone else's.
-
After the mechanic had replaced the engine and repainted the doors, my old car looked as good as a new.
-
Every complaint we receive, be it by email or by phone, is answered within two working days by a member of our team.
D. Во контекст
Уредете го говорот: напишете ја секоја нумерирана реченица одново со некој готов израз од оваа лекција.
(18) Generally, Clara's twelve years here have been calm ones, apart from a few stormy deadlines. (19) She has been the heart of the team, so to speak. (20) She always said she would retire eventually, and now that day has come. Some of us hoped she would stay for one more year. (21) Even so, she has made her decision, and we respect it. (22) She has promised to come back and help us if it is necessary. (23) In my opinion, nobody could ever replace her. Now, at last, (24) she can enjoy some calm in her garden by the sea.
-
Напишете ја реченицата (18) одново со пар зборови.
-
Напишете ја реченицата (19) одново со готов израз во кој има "were".
-
Напишете ја реченицата (20) одново со пар зборови.
-
Напишете ја реченицата (21) одново со формален готов израз во кој има "be".
-
Напишете ја реченицата (22) одново со готов израз во кој има "need".
-
Напишете ја реченицата (23) одново со устален израз со "as far as".
-
Напишете го делот (24) одново со пар зборови.
E. Ваш ред е
Напишете на англиски.
-
Напишете кратко формално известување (2–3 реченици) за библиотека или канцеларија. Критериуми: користете be it … or … или be they … or … и if need be; целиот текст нека биде во формален стил.
-
Напишете краток мејл (3 реченици) до колега за одлука на раководството со која не се согласувате. Критериуми: користете far be it from me to и be that as it may или so be it; додадете еден пар зборови; тонот нека биде учтиво ироничен, не непристоен.
-
Напишете две реченици за некој план или ветување. Критериуми: една со come what may и една со first and foremost или sooner or later.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
C1-09 Subjunctive на англиски: I suggest that he go, It is essential that she be – формални структури Напишете ја одново со "It is essential that" и субјунктив: Every visitor must be registered at reception.
-
C2-02 Регистар на англиски: формална и неформална граматика (who или whom, contractions, between you and me) Која реченица е точна во внимателен англиски?after a preposition, use the object pronoun; "you and I" here is a hypercorrection
-
C1-01 Inversion: Never have I…, No sooner had I… – инверзија по одречни изрази на англиски Напишете ја одново така што ќе почнува со "Never": I have never seen such a beautiful sunset.
Одговори
A. Форма
- Every device brought into the building, be it a phone or a laptop, must be registered at reception. / Be it a phone or a laptop, every device brought into the building must be registered at reception.
- All applicants, be they students or professionals, pay the same registration fee.
- Come what may, we will open the café on the first of June. / We will open the café on the first of June, come what may.
- If need be, the team can work over the weekend to meet the deadline. / The team can work over the weekend to meet the deadline if need be.
- The deal with the new supplier is as good as signed.
- As far as the budget is concerned, we have nothing to worry about. / We have nothing to worry about as far as the budget is concerned.
- Suffice it to say that the negotiations did not go well. / Suffice it to say, the negotiations did not go well.
B. Значење
- Oh well, never mind. Let's try the Thai place.
- She is interfering, politely and a little ironically.
- The contract is as good as signed.
- As far as I know, the café is still open.
- As far as the parking charges are concerned, we strongly object to them.
C. Најдете ја грешката
- Come what may, the organisers have promised that the festival will go ahead this summer, even if it rains every day.
- Before we sign anything, I think we should sit down together and carefully weigh up the pros and cons of the offer.
- Far be it from me to tell you how to run your business, but your prices are much higher than everyone else's.
- After the mechanic had replaced the engine and repainted the doors, my old car looked as good as new.
- ✓ Every complaint we receive, be it by email or by phone, is answered within two working days by a member of our team.
D. Во контекст
- By and large, Clara's twelve years here have been calm ones, apart from a few stormy deadlines.
- She has been the heart of the team, as it were.
- She always said she would retire sooner or later, and now that day has come.
- Be that as it may, she has made her decision, and we respect it.
- She has promised to come back and help us if need be.
- As far as I'm concerned, nobody could ever replace her.
- Now, at last, she can enjoy some peace and quiet in her garden by the sea.
E. Ваш ред е
- All visitors, be they staff or members of the public, must sign in at reception. Bags may be checked if need be. Any item left behind, be it large or small, will be kept for one month.
- Far be it from me to question the board, but moving the launch forward by a month seems ambitious. By and large, the team has coped well with last-minute changes so far. Be that as it may, if this is what they want, so be it.
- First and foremost, I want to finish my degree. Come what may, I'll be living by the sea before I'm forty.
F. Мешано повторување
- It is essential that every visitor be registered at reception. / It is essential that every visitor should be registered at reception.
- Between you and me, the plan won't work.
- Never have I seen such a beautiful sunset.
