Be To, Be Due To, Be Set To, On the Verge Of: мэдээ, албан мэдэгдлийн ирээдүй хэллэг
Be To, Be Due To, Be Set To, On the Verge Of
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та албан тохиролцоо, зааварт be to-г (The President is to visit Rome. You are to report at 9.), өнгөрсөн цагаас харсан ирээдүйд was to, was to have done-ийг, хуваарьт be due to-г, мэдээний таамагт be set to-г, болох гэж буй зүйлд be on the point / verge / brink of-ийг хэрэглэж чадна.
Гол санаа
Will, going to ямар нэг зүйл ирээдүйд болно гэдгийг хэлдэг. Гэхдээ ямар байдлаар ирээдүйд байгааг хэлдэггүй. Хуваарьт байгаа юу? Засгийн газар зарласан уу? Сэтгүүлчид хүлээж байгаа юу? Яг одоо болох гэж байна уу?
Нисэх буудлын нислэгийн самбарыг төсөөлөөрэй. Нислэг бүр шошготой: Scheduled (товлосон), Confirmed (баталгаажсан), Expected (хүлээгдэж буй), Boarding (суулгаж байна). Англи хэлэнд яг эдгээр шошго шиг ажилладаг be-тэй хэллэгүүдийн бүл бий: be due to (товлосон), be to (албан ёсоор баталгаажсан), be set to (хүлээгдэж буй – мэдээ ингэж байна), be on the point / verge / brink of (бараг болох гэж байна).
Дүрэм нь энгийн: be-г өгүүлэгдэхүүн, цагт тааруулж (is to, was due to), араас нь үйл үгийн үндсэн хэлбэр нэмнэ – харин on the point / verge / brink of-ийн араас -ing хэлбэр эсвэл нэр үг. Жинхэнэ ур чадвар бол эх сурвалж, хэв маягтаа тохирох шошгыг сонгох: мэдээ, мэдэгдэл, албан бичигт эдгээр хэллэг ярианаас хамаагүй олон хэрэглэгддэг.
Монгол хэл ба англи хэл
Монгол хэлэнд ч ирээдүйн «шошго» бий. «Ерөнхийлөгч Ромд айлчлахаар боллоо» – «-хаар болсон» нь шийдвэр гарсныг хэлдэг тул англи be to-тэй маш ойр. «Галт тэрэг зургаан цагт ирэхээр товлогдсон» = be due to, «Үнэ өсөх төлөвтэй» = be set to, «дампуурлын ирмэг дээр» = on the brink of (энд адилхан, бүр дүрслэл нь ижил).
Ялгаа нь бүтцэд. Нэгдүгээрт, монголоор «-хаар болсон» үйлдэгчийг нэрлэлгүй ч явдаг: «Энд шинэ эмнэлэг барихаар болсон» – хэн барих нь хэлэгдээгүй, эмнэлэг бол тусагдахуун. Англиар ийм үед үйлдэгдэхүүн хэв: A new hospital is to be built. Хоёрдугаарт, монголоор хуваарийг ихэвчлэн «-х ёстой» гэдэг («Автобус зургаан цагт ирэх ёстой»), гэвч англи must нь хуваарь биш, үүрэг. Хуваарь бол be due to эсвэл should. Гуравдугаарт, «-х дөхсөн», «-х шахсан» үйл үгэнд шууд залгадаг бол англиар on the point / verge of-ийн араас -ing эсвэл нэр үг – to биш.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Ерөнхийлөгч ирэх сард Африкийн гурван оронд айлчлахаар боллоо. | The President is to visit three African countries next month. | «-хаар болсон» → be to + үндсэн хэлбэр |
| Хуучин үйлдвэрийн талбайд шинэ эмнэлэг барихаар болсон. | A new hospital is to be built on the site of the old factory. | монголоор үйлдэгч нэрлэгдээгүй, эмнэлэг = тусагдахуун; англиар үйлдэгдэхүүн хэв is to be built |
| Энэ өрөөнөөс зөвшөөрөлгүй гарч болохгүй. | You are not to leave this room without permission. | албан хориг → be not to |
| Шинэ цэнгэлдэх 2024 онд нээгдэх байсан ч барилга нь хойшилсон. | The new stadium was to have opened in 2024, but construction was delayed. | болоогүй төлөвлөгөө → was to have + V3 |
| Дараагийн галт тэрэг арван минутын дараа хөдлөхөөр товлогдсон. | The next train is due to leave from platform 4 in ten minutes. | энд адилхан: хуваарь = be due to |
| Ажилгүйдэл гурав дахь сар дараалан буурах төлөвтэй байна. | Unemployment is set to fall for the third month in a row. | энд адилхан: хүлээгдэж буй = be set to |
| Бид бууж өгөх дөхөөд байтал эцэст нь хаягаа олсон. | We were on the point of giving up when we finally found the address. | «-х дөхсөн» → on the point of + -ing |
| 2008 он гэхэд банк дампуурлын ирмэг дээр ирсэн байв. | By 2008, the bank was on the brink of collapse. | энд адилхан: «ирмэг» = brink |
Товчхондоо: «-хаар болсон» = be to (үйлдэгч нэрлэгдээгүй, юм нь тусагдахуун бол be to be + V3), «-хаар товлогдсон» = be due to, «-х төлөвтэй» = be set to, «-х дөхсөн / шахсан» = on the point / verge of + -ing. Хуваарьт «-х ёстой»-г must гэж бүү орчуулаарай.
Бүтэц
Be + to-инфинитивтэй хэллэг
| Хэллэг | Утга | Жишээ |
|---|---|---|
| be to + үндсэн хэлбэр | албан тохиролцоо, заавар | The President is to visit Rome. |
| be not to + үндсэн хэлбэр | албан хориг | Patients are not to leave the ward. |
| was / were to + үндсэн хэлбэр | (a) төлөвлөсөн, (b) хожим үнэхээр болсон | They were to meet in May. / He was to become famous. |
| was / were to have + past participle | төлөвлөсөн ч болоогүй | The bridge was to have opened in May. |
| be due to + үндсэн хэлбэр | тодорхой цагт товлосон | The train is due to arrive at 6.15. |
| be set to + үндсэн хэлбэр | хүлээгдэж буй (мэдээний хэв маяг) | Fuel prices are set to rise. |
Болох гэж буй
| Хэллэг | Араас нь | Жишээ |
|---|---|---|
| be on the point of | -ing (заримдаа нэр үг: on the point of collapse) | She was on the point of leaving. |
| be on the verge of | нэр үг / -ing | He was on the verge of tears. |
| be on the brink of | нэр үг / -ing (том үйл явдал, ихэвчлэн гамшиг) | The company is on the brink of collapse. |
Мэдээний гарчигт be орхигдоно
| Гарчиг | Бүтэн өгүүлбэр |
|---|---|
| PM to visit Kenya | The Prime Minister is to visit Kenya. |
| Prices set to rise | Prices are set to rise. |
| Firm on brink of collapse | The firm is on the brink of collapse. |
Хэрэглээ
1Албан тохиролцоонд be to
Be to + үндсэн хэлбэр нь засгийн газар, байгууллага эсвэл эрх мэдэлтэй хүний шийдсэн албан тохиролцоог мэдээлнэ. Мэдээ, албан мэдэгдэлд түгээмэл, энгийн ярианд ховор. Цаг агаар шиг хэн ч удирдаж чадахгүй зүйлд ихэвчлэн хэрэглэдэггүй. Монголоор «-хаар болсон», «-хаар шийдвэрлэсэн».
2Заавар, хоригт be to
Be to эрх мэдэлтэй хүн – менежер, эцэг эх, мэдэгдлийн самбар – заавар өгөхөд ч хэрэглэгдэнэ. Be not to хориглоно. If + be to нь «хэрэв … -хыг хүсвэл / … -х юм бол» гэсэн утгатай. Мэдэгдэлд not to be + past participle тогтсон томъёо. Монголоор албан зааварт ихэвчлэн «-на», «-ж болохгүй».
3Was to ба was to have done
Was / were to + үндсэн хэлбэр өнгөрсөн цагаас ирээдүй рүү хардаг (B2-18). Төлөвлөгөөг ч, хожим үнэхээр юу болсныг ч хэлнэ – намтарт түгээмэл «хувь заяа»-ны утга. Was / were to have + past participle төлөвлөгөө биелээгүйг хэлнэ. Монголоор «-х байсан ч …» эсвэл «хожим … болсон юм».
4Хуваарьт be due to
Be due to + үндсэн хэлбэр нь ямар нэг зүйл тодорхой цагт товлогдсон эсвэл хүлээгдэж байгааг хэлнэ: цагийн хуваарь, төлөвлөгөө, эцсийн хугацаа. Be due + цаг хугацааны хэллэг төлбөр, хүүхэд төрөх, гэрийн даалгавар, ирэлтэд түгээмэл; be due for + нэр үг нь «… цаг нь болсон» гэсэн утгатай. Монголоор «-хаар товлогдсон», ярианд ихэвчлэн «-х ёстой».
5Мэдээнд be set to
Be set to + үндсэн хэлбэр нь ихэвчлэн мэдээ, таамаг дээр тулгуурлан ямар нэг зүйл хүлээгдэж эсвэл төлөвлөгдөж байгааг хэлнэ. Сэтгүүл зүй, бизнесийн тайланд түгээмэл. Be to-гийн адил гарчигт be-гээ ихэвчлэн гээдэг. Монголоор «-х төлөвтэй», «-х нь тодорхой болжээ».
6On the point of, on the verge of, on the brink of
Эдгээр хэллэг ямар нэг зүйл болох гэж маш ойртсоныг тодорхойлно. On the point of + -ing энгийнээс албан хэв маягтай; цөөн нэр үг ч араас нь ирдэг (on the point of collapse / exhaustion). On the verge of + нэр үг эсвэл -ing ихэвчлэн том өөрчлөлт, хүчтэй сэтгэл хөдлөлийг тодорхойлно. On the brink of + нэр үг эсвэл -ing жүжигчилсэн, ихэвчлэн гамшигт үйл явдалд. Be about to-г A2-05-аас үзнэ үү. Монголоор «-х дөхсөн», «-х шахсан», «… ирмэг дээр».
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Засахаар болсон» → is to repair. Монголоор «Тэрэлж рүү явах замыг зуны улирлаас өмнө засахаар болсон» гэж хэн засахыг хэлэхгүй, зам бол тусагдахуун. Үүнийг үгчлэн орчуулбал зам өөрөө ямар нэг юм засах мэт сонсогдоно. Өгүүлэгдэхүүн нь үйлдлийг хүлээж авч байвал be to be + past participle (үйлдэгдэхүүн хэв).
2. Хуваарьт «-х ёстой» → must. «Хархорин хотоос ирэх автобус зургаан цагт ирэх ёстой, гэтэл одоохондоо сураггүй» гэдэгт «ёстой» бол хуваарь, үүрэг биш. Must гэвэл автобус үүрэгтэй мэт эсвэл та итгэлтэй дүгнэж байгаа мэт сонсогдоно. Хуваарь бол be due to эсвэл should.
3. «-х шахсан» → on the verge to + үндсэн хэлбэр. Монголоор «Малчин айл маань адуугаа зарах шахаад байтал эцэст нь бороо орж, бэлчээр ургасан» гэдэгт «шахсан» шууд үйл үгэнд залгадаг. Тиймээс англиар to + үндсэн хэлбэр гаргах нь элбэг. On the verge / point / brink of бүгд of-той тул араас нь -ing эсвэл нэр үг.
Бүү андуураарай
be due to + үндсэн хэлбэр (ирээдүй) эсвэл due to + нэр үг (шалтгаан) – Be due to + үйл үг хуваарийн тухай. Due to + нэр үг бол because of (B1-27). Монголоор ч өөр: «-хаар товлогдсон» ба «-аас болж».
was to + үндсэн хэлбэр эсвэл was to have + past participle – Эхнийх нь төлөвлөгөө (эсвэл хожим үнэхээр болсон зүйл); хоёр дахь нь бүтэлгүйтсэн төлөвлөгөө.
be to эсвэл be supposed to – Be to бол албан заавар. Be supposed to хүлээгдэж буйг хэлэх бөгөөд ихэвчлэн тэгдэггүйг илтгэнэ (B2-07). Монголоор хоёуланд нь «-х ёстой» гэж болох тул нөхцөлөөр нь ялгаарай.
Зөв бичих ба дуудлага
- Ярианд эдгээр хэллэгийн to сул: is to visit /ɪz tə ˈvɪzɪt/. Эгшиг нь богино, сул /ə/; «ту» гэж тодоор бүү хэлээрэй. is-ийн /z/ монгол «з» биш: «с»-ийн байрлалаас хоолойгоо дуугаргаарай.
- Due нь /djuː/ эсвэл /dʒuː/ (UK), /duː/ (US). Британи /dʒuː/ дахь /dʒ/ монгол «ж»-тэй ойролцоо.
- Verge /vɜːdʒ/ (UK), /vɝːdʒ/ (US): /v/-д дээд шүдээ доод уруул дээр тавиарай; /ɜː/ шинэ эгшиг – уруулаа дугуйлахгүй, хэл амны дунд. Brink /brɪŋk/: /br/-ийн хооронд эгшиг бүү оруулаарай, r монгол «р» шиг чичирдэггүй. Төгсгөлийн /ŋk/ – монголчуудын ярианд «сайн» гэдгийн төгсгөлд гардаг /ŋ/-тэй адил, энэ нь танд тустай.
- Verge, brink өргөлттэй; on the… of сул: «on thuh VERJ uv».
- Was to have ихэвчлэн сулардаг: «wuz tuh huv».
- Гарчигт be, артикль орхигддог: Minister to resign = The minister is to resign.
Алтан дүрэм
Эх сурвалждаа тохирох шошгыг сонгоорой: be to = албан ёсоор шийдсэн эсвэл тушаасан, be due to = хуваарьт байгаа, be set to = хүлээгдэж буй (мэдээ), on the point / verge / brink of = бараг болох гэж байна. Ихэнх нь be + хэллэг + үндсэн хэлбэр; on the point / verge / brink of-ийн араас -ing хэлбэр эсвэл нэр үг. Монгол «-хаар болсон» өгүүлбэрт үйлдэгч нэрлэгдээгүй бол англиар is to be built гэх мэт үйлдэгдэхүүн хэв хэрэгтэй.
Дасгал
A. Бүтэц
Өгүүлбэр бүрийг өгөгдсөн хэллэгээр дахин бичнэ үү. Утгыг нь хадгалаарай.
-
Гарчгийг бүтэн өгүүлбэр болгон дахин бичнэ үү: "Mayor to open new hospital".
-
"be to" ашиглан дахин бичнэ үү: The government has officially announced that it will close the coal mine next year.
-
"was to have" ашиглан дахин бичнэ үү: The new airport was planned to open in 2020, but it didn't.
-
"be due to" ашиглан дахин бичнэ үү: According to the timetable, the train arrives at 6.15.
-
"be set to" ашиглан дахин бичнэ үү: Analysts expect fuel prices to rise again this winter.
-
"on the point of" ашиглан дахин бичнэ үү: We had almost decided to give up when we finally found the address.
-
"be not to" ашиглан албан заавар болгон дахин бичнэ үү: Students must not use their phones during the exam.
-
"If we are to"-гоор эхлүүлж дахин бичнэ үү: We'll need more staff if we want to finish on time.
B. Утга
Нөхцөл байдлыг уншаад илүү тохирох өгүүлбэрийг сонгоно уу.
-
Шинжээчдийн таамаг дээр тулгуурласан бизнесийн тайлан. Аль өгүүлбэр тохирох вэ?set to = мэдээ, таамгаар хүлээгдэж буй; due to = хуваарьт
-
Намтар. Аль өгүүлбэр түүнийг үнэхээр ерөнхий сайд болсон гэж хэлж байна вэ?was to + үндсэн хэлбэр = хожим болсон; was to have + past participle = болоогүй
-
Оройн төлөвлөгөөнийхөө тухай найздаа бичсэн мессеж. Аль нь байгалийн вэ?хэв маяг: be to албан тушаал мэт сонсогдоно
-
Хүнд хямралд орсон банкны тухай мэдээ. Аль өгүүлбэр тохирох вэ?on the brink of = гамшигт маш ойр; due to = товлосон
-
Барилгын талбайн мэдэгдэл. Аль өгүүлбэр албан дүрэм вэ?be to = албан заавар; be supposed to = хүлээгдэж буй, ихэвчлэн зөрчигддөг
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
After months of difficult negotiations, the union leader was on the point to resign when the company finally made a new offer.
-
The final match of the tournament is set starting at three o'clock, so fans should arrive at the stadium by two.
-
The open-air concert was to have took place in the park in June, but it was cancelled because of the storms.
-
The city museum is due to reopen in the autumn after a long and very expensive renovation of its main hall.
-
All visitors to the factory are to reporting at reception and collect a safety badge before entering the site.
D. Нөхцөл байдалд
Мэдээний нийтлэлийг уншаад дугаарласан өгүүлбэрүүдийг мэдээний хэв маягаар дахин бичнэ үү.
(19) Everyone expects that the city's oldest cinema will close next month, after 90 years in business. The Rialto, which opened in 1934, was the first cinema in the region to show colour films. Its owners blame rising energy costs and falling ticket sales. (20) The building was going to be renovated in 2020, but the work never started. (21) Last year the business almost collapsed. (22) The council has officially announced that it will build a new arts centre on the site. (23) According to the official timetable, the arts centre will open in 2028. (24) Many residents have almost lost hope, but a group of students has started a campaign to save the old screen.
-
(19)-г "be set to" ашиглан дахин бичнэ үү.
-
(20)-г "was to have" ашиглан дахин бичнэ үү.
-
(21)-г "on the brink of" + нэр үг ашиглан дахин бичнэ үү.
-
(22)-г "be to"-гийн үйлдэгдэхүүн хэвээр дахин бичнэ үү.
-
(23)-г "be due to" ашиглан дахин бичнэ үү.
-
(24)-г "on the verge of" ашиглан дахин бичнэ үү.
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Өөрийн хотын тухай богино мэдээ (2–3 өгүүлбэр) бичнэ үү. be set to, be due to, мөн on the point of, on the verge of, on the brink of-ийн аль нэгийг хэрэглээрэй.
-
Ажил эсвэл сургууль дээрээ ирэх зочдод 2–3 албан заавар бичнэ үү. are to-г нэг удаа, are not to-г нэг удаа хэрэглээрэй.
-
Өнгөрсөн амьдралынхаа тухай хоёр өгүүлбэр бичнэ үү: биелээгүй нэг төлөвлөгөө (was to have + past participle) ба хожим үнэхээр болсон нэг зүйл (was to + үндсэн хэлбэр).
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A2-05 Англи хэлний ирээдүй цаг: will, going to, Present Continuous уу? Ялгааг монголоор "about to" ашиглан дахин бичнэ үү: The film will start in a moment, so hurry up!
-
B2-18 Future in the Past: was going to, would, was about to-гийн хэрэглээ монголоор "was / were going to" ашиглан дахин бичнэ үү: We planned to drive to the coast, but the car broke down.
-
C1-14 Advanced Modal Meanings: will ба would-ийн таамаг, зуршил, татгалзал; may well ба may as well "will have" ашиглан итгэлтэй таамаг болгон дахин бичнэ үү: I'm sure the kids have gone to sleep by now.
Хариулт
A. Бүтэц
- The mayor is to open a new hospital.
- The government is to close the coal mine next year. / The coal mine is to be closed next year.
- The new airport was to have opened in 2020, but it didn't.
- The train is due to arrive at 6.15.
- Fuel prices are set to rise again this winter.
- We were on the point of giving up when we finally found the address.
- Students are not to use their phones during the exam.
- If we are to finish on time, we'll need more staff.
B. Утга
- Petrol prices are set to rise next month.
- Twenty years later, he was to become prime minister.
- I'm meeting Sara for dinner tonight.
- By 2008, the bank was on the brink of collapse.
- You are to wear a helmet on site at all times.
C. Алдааг олоорой
- After months of difficult negotiations, the union leader was on the point of resigning when the company finally made a new offer.
- The final match of the tournament is set to start at three o'clock, so fans should arrive at the stadium by two. / The final match of the tournament is due to start at three o'clock, so fans should arrive at the stadium by two.
- The open-air concert was to have taken place in the park in June, but it was cancelled because of the storms.
- ✓ The city museum is due to reopen in the autumn after a long and very expensive renovation of its main hall.
- All visitors to the factory are to report at reception and collect a safety badge before entering the site.
D. Нөхцөл байдалд
- The city's oldest cinema is set to close next month, after 90 years in business.
- The building was to have been renovated in 2020, but the work never started.
- Last year the business was on the brink of collapse.
- A new arts centre is to be built on the site.
- The arts centre is due to open in 2028.
- Many residents are on the verge of losing hope, but a group of students has started a campaign to save the old screen.
E. Таны ээлж
- A new tram line is set to transform the city centre. The first section is due to open next March. Meanwhile, the old bus company is on the brink of closing.
- Visitors are to sign in at reception and wear their badge at all times. They are not to enter the laboratories without a member of staff.
- I was to have started a new job in March, but the company closed before I joined. That autumn I met the woman who was to become my business partner.
F. Холимог давталт
- The film is about to start, so hurry up!
- We were going to drive to the coast, but the car broke down.
- The kids will have gone to sleep by now.
