By की Until? During, For, On Time, In Time, At the End: वेळेचे शब्द मराठीत समजावून
By, Until, During, For; In Time, On Time, At the End
या पानावर
उद्दिष्ट
हा धडा झाल्यावर तुम्ही डेडलाइन आणि कालावधी अचूकपणे सांगू शकाल: by आणि until यांतून योग्य शब्द निवडू शकाल, for, during आणि while यांतला फरक ओळखू शकाल, within आणि by the time वापरू शकाल, on time आणि in time, तसंच at the end आणि in the end वेगळे ठेवू शकाल, आणि दोन गोष्टी एकाच वेळी घडतात तेव्हा as वापरू शकाल.
मुख्य कल्पना
धावण्याच्या ट्रॅकची कल्पना करा, आणि त्यावर एक झेंडा. झेंडा म्हणजे वेळेचा एक क्षण: Friday, six o'clock, the end of the month.
झेंड्यापर्यंत by म्हणजे “झेंड्याजवळ किंवा त्याच्या आधी, पण नंतर नाही”. ही डेडलाइन आहे: झेंड्यापर्यंत पोहोचण्याआधी ट्रॅकवर कुठेतरी एक गोष्ट घडली पाहिजे. Send it by Friday.
झेंड्यापर्यंत until म्हणजे तुम्ही पूर्ण वेळ चालू राहता आणि झेंड्यापाशी थांबता. हा बिंदू नाही, रेषा आहे: I'll wait until Friday.
वेळेचे इतर शब्दही असेच काम करतात. काही सांगतात एखादी गोष्ट कधी घडते (during the night), काही मोजतात किती वेळ (for two hours), काही सांगतात तुम्ही झेंड्यापाशी अगदी ठरलेल्या वेळी पोहोचलात (on time) की दुसरं काहीतरी करण्याइतक्या आधी (in time). प्रत्येक शब्द थोड्या वेगळ्या प्रश्नाचं उत्तर देतो – प्रश्न लक्षात ठेवा, म्हणजे शब्द निवडणं सोपं होईल.
मराठी आणि इंग्रजी
मराठीत “पर्यंत” हा एकच शब्द दोन्ही कामं करतो: “शुक्रवारपर्यंत रिपोर्ट पाठवा” (डेडलाइन) आणि “आम्ही मध्यरात्रीपर्यंत पार्टीत थांबलो” (पूर्ण वेळ चालू). इंग्रजीत ही दोन वेगळी वाक्यं आहेत: डेडलाइन म्हणजे by, सतत चालू म्हणजे until (till). म्हणून प्रत्येक “पर्यंत” आधी स्वतःला विचारा: एक काम त्या वेळेच्या आत संपायचं आहे, की काहीतरी त्या वेळेपर्यंत सतत चालू राहतं? “-च्या आत” असं म्हणता येत असेल (“दहाच्या आत घरी ये”), तर ते by आहे. नकारार्थी वाक्यात “दहा वाजल्याशिवाय उघडत नाही” किंवा “दहा वाजताच उघडतं” म्हणजे इंग्रजीत not … until.
कालावधीसाठी मराठीत सहसा वेगळा शब्द लागत नाही (“मी तीन वर्षं डब्लिनमध्ये राहिलो”), पण इंग्रजीत for लागतो. “वादळात”, “परीक्षेच्या वेळी”, “सुट्टीच्या दरम्यान” हे नामाबरोबर येतात, म्हणून इंग्रजीत during + नाम. पण “मी लायब्ररीत असताना” मध्ये कर्ता आणि क्रियापद आहे – तिथे while किंवा as, during नाही. “तीन दिवसांत” म्हणजे डेडलाइन – within, आणि “दोन आठवड्यांनी” म्हणजे आत्तापासून दोन आठवडे गेल्यावर – in two weeks.
मराठी “शेवटी” सुद्धा दोन कामं करतो: “जेवणाच्या शेवटी पैसे द्या” (एखाद्या गोष्टीचा शेवटचा भाग = at the end of) आणि “शेवटी आम्ही कुत्र्याचं नाव मॅक्स ठेवलं” (खूप चर्चेनंतर = in the end). “वेळेवर” आणि “वेळेत” मराठीत आहेत, पण बोलताना आपण दोन्ही अर्थांसाठी अनेकदा “वेळेवर” म्हणतो. इंग्रजीत हे दोन वेगळे वाक्प्रचार आहेत: on time (ठरलेल्या वेळी, उशीर नाही) आणि in time (एखाद्या गोष्टीसाठी पुरेसं आधी).
| मराठी | इंग्रजी | काय वेगळं आहे? |
|---|---|---|
| मला रिपोर्ट शुक्रवारपर्यंत पाठवा. | Please send me the report by Friday. | डेडलाइन: “पर्यंत / -च्या आत” → by |
| आम्ही मध्यरात्रीपर्यंत पार्टीत थांबलो. | We stayed at the party until midnight. | सतत चालू: “पर्यंत” → until |
| संग्रहालय दहा वाजल्याशिवाय उघडत नाही. | The museum doesn't open until ten. | “-शिवाय … नाही / -च” → not … until |
| मी तीन वर्षं डब्लिनमध्ये राहिलो. | I lived in Dublin for three years. | मराठीत शब्द नाही → for + कालावधी |
| वादळात वीज गेली. | The power went off during the storm. | नाम + “-त / -च्या वेळी” → during |
| मी लायब्ररीत असताना कोणीतरी माझी सायकल चोरली. | Someone stole my bike while I was in the library. | “असताना” + कर्ता, क्रियापद → while |
| तुमची ऑर्डर तीन कामकाजाच्या दिवसांत पोहोचेल. | Your order will arrive within three working days. | डेडलाइन म्हणून “-त” → within |
| विमान वेळेवर उतरलं. | The flight landed on time. | ठरलेल्या वेळी → on time |
| आम्ही अगदी वेळेत पोहोचलो, म्हणून शेवटची बस मिळाली. | We arrived just in time to catch the last bus. | पुरेसं आधी → in time |
| रस्त्याच्या टोकाला एक बेकरी आहे. | There's a bakery at the end of the street. | शेवटचा भाग → at the end of |
| शेवटी आम्ही कुत्र्याचं नाव मॅक्स ठेवलं. | In the end, we called the dog Max. | खूप वेळानंतर → in the end |
थोडक्यात: डेडलाइनचं “पर्यंत / -च्या आत” = by, सतत चालू “पर्यंत” = until; कालावधी = for, नाम + “-त / -च्या वेळी” = during, “असताना” = while; डेडलाइनचं “-त” = within; “-च्या शेवटी” = at the end of, “शेवटी” (खूप वेळानंतर) = in the end.
रचना
डेडलाइन आणि कालावधी
| शब्द | नंतर काय येतं | कोणत्या प्रश्नाचं उत्तर? | उदाहरण |
|---|---|---|---|
| by | वेळ / तारीख | कधीपर्यंत, उशिरात उशिरा? | Please reply by Monday. |
| by the time | उपवाक्य | कोणती घटना घडेपर्यंत, उशिरात उशिरा? | By the time we arrived, the shop was closed. |
| until / till | वेळ / तारीख किंवा उपवाक्य | कधीपर्यंत चालू? | I'll be here until six. / Wait until I call. |
| within | कालावधी | किती वेळेच्या आत? | We'll answer within 24 hours. |
| from… to / until | दोन वेळा | कधीपासून कधीपर्यंत? | The shop is open from 9 to 5. |
| for | कालावधी | किती वेळ? | I lived there for three years. |
| during | नाम (घटना किंवा काळ) | कधी? | I fell asleep during the film. |
| while | उपवाक्य | कधी? | I fell asleep while I was watching the film. |
| as | उपवाक्य | कधी? (त्याच क्षणी) | As I was leaving, the phone rang. |
ठरलेले वाक्प्रचार
| वाक्प्रचार | अर्थ | उदाहरण |
|---|---|---|
| on time | ठरलेल्या वेळी, उशीर नाही | The train left on time. |
| in time (for… / to…) | पुरेसं आधी, एखाद्या गोष्टीसाठी वेळेत | We got there in time for the start. |
| at the end (of…) | एखाद्या गोष्टीचा शेवटचा भाग | at the end of the film / the street / May |
| in the end | शेवटी, थोडा वेळ, बदल किंवा अडचणींनंतर | In the end, we took a taxi. |
Till चा अर्थ until सारखाच, फक्त जास्त अनौपचारिक. अमेरिकन इंग्रजीत Monday through Friday म्हणजे from Monday to Friday, शुक्रवारसकट.
वापर
1By = उशिरात उशिरा (डेडलाइन)
एखादी गोष्ट त्या वेळी किंवा त्याच्या आधी घडली पाहिजे, तेव्हा by + वेळ वापरा. फक्त डेडलाइन महत्त्वाची, काम किती वेळ चालतं ते नाही. By then = तोपर्यंत. मराठीत “पर्यंत” किंवा “-च्या आत”.
2Until = एखाद्या वेळेपर्यंत सतत
परिस्थिती एखाद्या क्षणापर्यंत चालू राहते आणि मग थांबते, तेव्हा until (किंवा till) वापरा. नकारार्थी वाक्यात not… until म्हणजे “त्याच्या आधी नाही”: क्रिया त्याच क्षणी सुरू होते. मराठीत “पर्यंत”, “-शिवाय … नाही” किंवा “-च”.
3By the time, within, from… to
By the time + उपवाक्य by सारखंच काम करतं, पण डेडलाइन एक घटना असते (“… पोहोचलो तोपर्यंत”). By the time + Past Simple (साधा भूतकाळ) नंतर आधीची क्रिया अनेकदा Past Perfect (पूर्ण भूतकाळ) मध्ये असते, पाहा B1-03. Within + कालावधी = त्या वेळेच्या आत, उशिरात उशिरा तो संपेपर्यंत. From… to / until सुरुवात आणि शेवट देतो.
4For, during, while
For + कालावधी किती वेळ? या प्रश्नाचं उत्तर देतो. During + नाम कधी? या प्रश्नाचं उत्तर देतो – त्या घटनेच्या किंवा काळाच्या आत कधीतरी, किंवा पूर्ण काळभर. While हेच काम करतो, पण त्याच्यानंतर उपवाक्य येतं (कर्ता + क्रियापद). गोष्टी सांगताना while साठी पाहा A2-02.
5On time आणि in time
On time = अगदी ठरलेल्या वेळी, उशीर नाही – वेळापत्रक, मीटिंग, अपॉइंटमेंट. In time = एखादी गोष्ट करण्यासाठी किंवा कशासाठी तरी तयार असण्यासाठी पुरेसं आधी; just in time = अगदी शेवटच्या क्षणी; not in time = खूप उशिरा.
6At the end (of) आणि in the end
At the end (of) हा बिंदू आहे: एखाद्या गोष्टीचा शेवटचा भाग – सिनेमा, रस्ता, महिना. In the end म्हणजे थोडा वेळ, बदल, चर्चा किंवा अडचणींनंतर “शेवटी”. तो सहसा वाक्याच्या सुरुवातीला येतो. मराठीत दोन्हींसाठी “शेवटी” चालतो, म्हणून अर्थ पाहा.
7As = while / when (दोन गोष्टी एकाच वेळी)
As + उपवाक्य म्हणजे while किंवा when: दोन गोष्टी एकाच वेळी घडतात, किंवा एक चालू असताना दुसरी घडते. गोष्टी सांगताना हे नेहमीचं आहे, आणि while पेक्षा थोडं लिखित भाषेसारखं. Just as = अगदी त्याच क्षणी. (As चे इतर अर्थही आहेत, उदा. कारण – पाहा B1-27.) मराठीत इथे सहसा “-त असताना” किंवा “-ताना”.
नेहमीच्या चुका
मराठी भाषकांसाठी सापळे
1. “सोमवारपर्यंत फॉर्म जमा करा” → डेडलाइनसाठी till / until. मराठीत “पर्यंत” डेडलाइनसाठीही आणि सतत चालणाऱ्या गोष्टीसाठीही वापरतो: “सोमवारपर्यंत फॉर्म जमा करा” आणि “सोमवारपर्यंत ऑफिस बंद आहे”. म्हणून ऑफिसच्या ईमेलमध्ये आणि नोटिशींमध्ये submit till Monday असं खूप दिसतं. एकच काम, जे त्या वेळेच्या आत संपायला हवं, त्यासाठी इंग्रजीत by. Until म्हणजे पूर्ण वेळ सतत.
2. “तू पोहोचशील तोपर्यंत…” → By the time … will. मराठीत “तोपर्यंत” च्या आधीच्या भागात भविष्यकाळ येतो: “तुम्ही कोल्हापूरहून परत याल तोपर्यंत आम्ही जेवून झोपलेलो असू.” इंग्रजीत by the time नंतर, when आणि until नंतरप्रमाणेच, भविष्याबद्दल बोलतानाही वर्तमानकाळ येतो; will फक्त दुसऱ्या भागात.
3. “आई स्वयंपाक करत असताना” → during + कर्ता आणि क्रियापद. मराठी “असताना” आणि “-च्या दरम्यान” दोन्हींचं भाषांतर आपल्याला during वाटतं. पण during नंतर फक्त नाम येतं (during the match). कर्ता आणि क्रियापद असलेल्या भागाआधी while (किंवा as).
4. “शेवटी” → at last किंवा in the end of. मराठी “शेवटी” तीन अर्थांनी चालतो: एखाद्या गोष्टीचा शेवटचा भाग (“महिन्याच्या शेवटी” = at the end of), खूप चर्चा किंवा बदलांनंतरचा निर्णय (= in the end), आणि खूप वाट पाहिल्यावरचा सुटकेचा निःश्वास (= at last). At last मध्ये “अखेर एकदाचं!” ही भावना असते; ती नसेल तर in the end.
गोंधळ करू नका
by आणि until – By = डेडलाइनच्या आधी एक काम. Until = एखाद्या क्षणापर्यंत सतत चालू असलेली परिस्थिती. मराठीत दोन्हींकडे “पर्यंत” असू शकतं, म्हणून अर्थ पाहा.
in + कालावधी आणि within + कालावधी – In two weeks म्हणजे सहसा आत्तापासून दोन आठवड्यांनी. Within two weeks म्हणजे दोन आठवड्यांच्या आत, नंतर नाही.
in the end आणि at last – In the end = बदल किंवा अडचणींनंतर शेवटी. At last = खूप वाट पाहिल्यानंतर, सुटकेच्या भावनेने (“अखेर एकदाची!”).
स्पेलिंग आणि उच्चार
- until एका l ने लिहितात, till दोन l ने. दोन्ही बरोबर; till जास्त अनौपचारिक. औपचारिक लिखाणात untill आणि 'til टाळा.
- until /ənˈtɪl/ आणि within /wɪˈðɪn/: जोर दुसऱ्या syllable वर – un-TIL, wi-THIN. पहिल्या syllable वर जोर देऊ नका.
- within: /w/ गोल ओठांनी सुरू होतो, दात ओठाला लागत नाहीत – मराठी “व” सारखा नाही. /ð/ साठी जिभेचं टोक दातांच्या मध्ये, आवाज चालू – “द” नाही.
- during /ˈdjʊərɪŋ/ (UK), /ˈdʊrɪŋ/ (US): जोर पहिल्या syllable वर. इंग्रजी /d/ साठी जिभेचं टोक दातांच्या मागच्या उंचवट्याला लागतं – मराठी “ड” सारखं मागे वळत नाही आणि “द” सारखं दातांना लागत नाही. शेवटी /ŋ/, नंतर “ग” नाही.
- on time आणि in time मध्ये जोर time वर. time मधला /t/ सुरुवातीला थोडी हवा सोडून म्हणतात, पण मराठी “थ” इतकी नाही.
- in the end: जोर end वर. स्वराआधी the अनेकदा /ði/ होतो: at the end of म्हणताना the आणि end जोडून म्हणा.
सुवर्णनियम
By = उशिरात उशिरा (एका कामाची डेडलाइन); until = एखाद्या क्षणापर्यंत सतत. मराठी “पर्यंत” दोन्ही असू शकतो – “-च्या आत” म्हणता येत असेल तर by. For = किती वेळ; during + नाम / while + उपवाक्य = कधी. On time = उशीर नाही; in time = पुरेसं आधी. At the end of = एखाद्या गोष्टीचा शेवटचा भाग; in the end = शेवटी, सगळ्यानंतर.
सराव
A. रचना
कंसातून योग्य शब्द निवडा किंवा रिकाम्या जागा भरा.
-
I fell asleep ___ the film. …
-
I fell asleep ___ I was watching the film. …
-
She has lived in Lisbon ___ ten years. …
-
You must return the form ___ 30 days. …
-
The bank is open 9 a.m. 4 p.m.
-
The essay must be handed in ___ Friday. …
B. अर्थ
योग्य पर्याय निवडा.
-
योग्य पर्याय निवडा: I'll stay in bed … ten.
-
योग्य पर्याय निवडा: The plane took off …, at 7.30 exactly.
-
योग्य पर्याय निवडा: We got to the station … to buy a coffee before the train left.
-
योग्य पर्याय निवडा: … we decided not to go.
-
योग्य पर्याय निवडा: The shop doesn't open … ten.
-
योग्य पर्याय निवडा: … I was getting off the bus, I saw my old teacher.
C. चूक शोधा
प्रत्येक वाक्यात एक चूक आहे किंवा वाक्य बरोबर आहे. दुरुस्त वाक्य लिहा किंवा correct लिहा.
-
I have to finish this essay until Monday.
-
We stayed in Paris during a week.
-
My office is at the end of the corridor.
-
In the end of the year, we have a big party.
D. संदर्भात
मेसेजमधल्या रिकाम्या जागा भरा.
Hi Ana! Sorry I didn't reply — my phone was off 17 the whole flight. We landed 18, at 6.10 exactly, but then we waited for our bags 19 almost an hour! 20 the time we got to the hotel, it was nearly nine. We were tired, but we went out anyway and got to the restaurant just 21 before the kitchen closed. We're staying here 22 Sunday. Can you send me your address 23 Friday? I want to send you a postcard!
E. तुमचे स्वतःचे वाक्य
इंग्रजीत लिहा.
-
या आठवड्यात एका ठरलेल्या वेळेच्या आत तुम्हाला करायची एक गोष्ट, आणि एका ठरलेल्या वेळेपर्यंत सतत करणार असलेली एक गोष्ट लिहा.
-
ज्याला खूप वेळ लागला अशा एखाद्या निर्णयाबद्दल लिहा. in the end वापरा.flat (UK) = apartment (US)
F. मिश्र उजळणी
मागील धड्यांची उजळणी करा.
-
A1-20 At, On, In वेळेसाठी: इंग्रजीत at seven, on Monday, in June – मराठीत स्पष्टीकरण I usually go swimming ___ Monday mornings. …
-
A2-27 Zero आणि First Conditional: If it rains की if it will rain? – मराठीत स्पष्टीकरण I'll call you as soon as I (arrive).
-
B1-03 Past Perfect: I Had Already Left – पूर्ण भूतकाळ मराठीत सोप्या भाषेत When we got to the cinema, the film already (start).
उत्तरे
A. रचना
- during
- while
- for
- within
- from … to / from … until / from … till / between … and
- by
B. अर्थ
- until
- on time
- in time
- In the end
- until
- As
C. चूक शोधा
- I have to finish this essay by Monday. / I have to finish this essay before Monday.
- We stayed in Paris for a week.
- ✓ My office is at the end of the corridor.
- At the end of the year, we have a big party.
D. संदर्भात
- during / for
- on time
- for
- By
- in time
- until / till / through
- by / before
E. तुमचे स्वतःचे वाक्य
- I have to pay my phone bill by Thursday. On Saturday I'm going to stay at home until lunchtime.
- We looked at ten flats. In the end, we chose the small one near the park.
F. मिश्र उजळणी
- on
- arrive / have arrived
- had … started
