By, until, during, for, on time, in time. «մինչև»-ը և «ժամանակին»-ը անգլերենով
By, Until, During, For; In Time, On Time, At the End
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կկարողանաք ճշգրիտ խոսել վերջնաժամկետների և ժամանակահատվածների մասին. by, թե until, for, թե during, թե while, within և by the time, on time, թե in time, at the end, թե in the end, և as՝ միաժամանակ կատարվող երկու բանի համար։
Հիմնական գաղափար
Պատկերացրեք վազքուղի, որի վրա դրոշ կա։ Դրոշը ժամանակի մի կետ է՝ Friday, six o'clock, the end of the month։
By the flag նշանակում է «դրոշի մոտ կամ դրանից առաջ, բայց ոչ ուշ»։ Սա վերջնաժամկետ է. մի գործողություն պետք է կատարվի ուղու վրա ինչ-որ տեղ, մինչև դրոշին հասնելը։ Send it by Friday.
Until the flag նշանակում է՝ շարունակում եք շարժվել մինչև դրոշը, հետո կանգ եք առնում։ Սա գիծ է, ոչ թե կետ. I'll wait until Friday.
Ժամանակի շատ այլ բառեր նույն կերպ են աշխատում։ Մի մասը ցույց է տալիս, թե երբ է ինչ-որ բան կատարվում (during the night), մյուսները չափում են, թե որքան է այն տևում (for two hours), իսկ մի քանիսը ասում են՝ դրոշին հասաք ճիշտ նախատեսված պահին (on time), թե բավական շուտ՝ ինչ-որ բան անելու համար (in time)։ Ամեն բառ պատասխանում է մի փոքր տարբեր հարցի. սովորեք հարցը, և բառը հեշտ կդառնա։
Հայերեն և անգլերեն
Հայերենում մի քանի բառ միանգամից երկու անգլերեն բառ է ծածկում։ Ամենակարևորը «մինչև»-ն է. «Մինչև ուրբաթ պետք է ավարտեմ» և «Մինչև ուրբաթ կսպասեմ» նախադասություններում բառը նույնն է, իսկ անգլերենում առաջինը by է (մեկ գործողություն՝ ոչ ուշ, քան ուրբաթ), երկրորդը՝ until (գործողությունը շարունակվում է մինչև ուրբաթ)։ Նույնն է «ընթացքում»-ի հետ. «քննության ընթացքում»-ը during the exam է, բայց «երեք օրվա ընթացքում»-ը, եթե խոսքը ժամկետի մասին է, within three days է, իսկ եթե տևողության մասին է՝ for three days։ «Ժամանակին»-ը նույնպես երկու իմաստ ունի՝ on time (չուշացանք, նախատեսված ժամին) և in time (հասցրինք՝ բավական շուտ էր)։
Երկու տեղում էլ հայերենի ձևն է խանգարում։ «Ֆիլմի վերջում»-ի «-ում»-ը հուշում է in, բայց անգլերենում at the end of the film է. in the end-ը նշանակում է «վերջիվերջո»։ Եվ «Թանգարանը բացվում է միայն տասին»-ը անգլերենում հաճախ ժխտական է՝ The museum doesn't open until ten.
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| Զեկույցն ուղարկեք մինչև ուրբաթ։ | Send the report by Friday. | մեկ գործողություն, վերջնաժամկետ → by |
| Այստեղ կսպասեմ մինչև ուրբաթ։ | I'll wait here until Friday. | գործողությունը շարունակվում է → until |
| Թանգարանը բացվում է միայն տասին։ | The museum doesn't open until ten. | «միայն» → not … until |
| Երեք տարի ապրել եմ Դուբլինում։ | I lived in Dublin for three years. | հայերենում առանց բառի, անգլերենում for |
| Քննության ընթացքում | during the exam | գոյական → during. այստեղ նույնն է |
| Երեք օրվա ընթացքում կհասնի։ | It will arrive within three days. | ժամկետ → within, ոչ թե during |
| Մինչ գրադարանում էի, … | While I was in the library, … | ենթակա + բայ → while |
| Ինքնաթիռը ժամանակին վայրէջք կատարեց։ | The flight landed on time. | նախատեսված ժամին → on time |
| Շտապօգնությունը ժամանակին չհասավ։ | The ambulance didn't get there in time. | բավական շուտ → in time |
| Փողոցի վերջում | at the end of the street | «-ում» → at, ոչ թե in |
| Վերջիվերջո տաքսի նստեցինք։ | In the end, we took a taxi. | «վերջիվերջո» → in the end |
Կարճ ասած՝ «մինչև»-ը մեկ գործողության համար by է, շարունակվող վիճակի համար՝ until. «ժամանակին»-ը on time է (չուշացանք) կամ in time (հասցրինք), իսկ «…-ի վերջում»-ը՝ at the end of։
Կառուցվածք
Վերջնաժամկետներ և ժամանակահատվածներ
| Բառ | Որից հետո | Ո՞ր հարցին է պատասխանում | Օրինակ |
|---|---|---|---|
| by | ժամ / ամսաթիվ | ոչ ուշ, քան ե՞րբ | Please reply by Monday. |
| by the time | նախադասություն | ոչ ուշ, քան ո՞ր իրադարձությունը | By the time we arrived, the shop was closed. |
| until / till | ժամ / ամսաթիվ կամ նախադասություն | մինչև ե՞րբ (շարունակվում է) | I'll be here until six. / Wait until I call. |
| within | ժամանակահատված | ո՞ր ժամանակահատվածի ներսում | We'll answer within 24 hours. |
| from… to / until | երկու ժամ | ե՞րբ է սկսվում և ավարտվում | The shop is open from 9 to 5. |
| for | ժամանակահատված | որքա՞ն ժամանակ | I lived there for three years. |
| during | գոյական (իրադարձություն կամ ժամանակահատված) | ե՞րբ | I fell asleep during the film. |
| while | նախադասություն | ե՞րբ | I fell asleep while I was watching the film. |
| as | նախադասություն | ե՞րբ (նույն պահին) | As I was leaving, the phone rang. |
Կայուն արտահայտություններ
| Արտահայտություն | Իմաստը | Օրինակ |
|---|---|---|
| on time | նախատեսված ժամին, առանց ուշանալու | The train left on time. |
| in time (for… / to…) | բավական շուտ, հասցնել | We got there in time for the start. |
| at the end (of…) | ինչ-որ բանի վերջին մասում | at the end of the film / the street / May |
| in the end | վերջիվերջո՝ որոշ ժամանակից, փոփոխություններից կամ խնդիրներից հետո | In the end, we took a taxi. |
Till-ը նշանակում է նույնը, ինչ until-ը, և ավելի խոսակցական է։ Ամերիկյան անգլերենում Monday through Friday = երկուշաբթիից ուրբաթ՝ ուրբաթը ներառյալ։
Գործածություն
1by = ոչ ուշ, քան (վերջնաժամկետ)
Օգտագործեք by + ժամ, երբ ինչ-որ բան պետք է կատարվի այդ պահին կամ դրանից առաջ։ Կարևորը միայն վերջնաժամկետն է, ոչ թե գործողության տևողությունը։ By then = մինչ այդ, ոչ ուշ։ Հայերենում այստեղ ասում ենք «մինչև»։
2until = շարունակվում է մինչև որոշակի պահ
Օգտագործեք until (կամ till), երբ վիճակը շարունակվում է մինչև ինչ-որ պահ և հետո դադարում։ Ժխտականում not… until նշանակում է «ոչ շուտ, քան». գործողությունը հենց այդ պահին է սկսվում։ Հայերենում այստեղ հաճախ ասում ենք «միայն»։
3by the time, within, from… to
By the time + նախադասությունն աշխատում է by-ի պես, բայց վերջնաժամկետը իրադարձություն է։ By the time + Past Simple-ից (պարզ անցյալ) հետո ավելի վաղ գործողությունը հաճախ Past Perfect-ով (անցյալ վաղակատար) է (տե՛ս B1-03)։ Within + ժամանակահատված = այդ ժամանակահատվածի ներսում, ոչ ուշ, քան դրա վերջը։ From… to / until-ը տալիս է սկիզբն ու վերջը։
4for, during, while
For + ժամանակահատված պատասխանում է որքա՞ն ժամանակ հարցին։ During + գոյական պատասխանում է ե՞րբ հարցին՝ այդ իրադարձության կամ ժամանակահատվածի ներսում ինչ-որ պահի կամ ամբողջ ընթացքում։ While-ը նույն դերն ունի, ինչ during-ը, բայց դրանից հետո նախադասություն է գալիս (ենթակա + բայ)։ While-ը պատմություններում տե՛ս A2-02։ Հայերենում տևողությունը հաճախ առանց որևէ բառի ենք ասում («երեք տարի ապրեցի»), իսկ անգլերենում for-ը պետք է։
5on time, թե in time
On time = ճիշտ նախատեսված ժամին, առանց ուշանալու՝ չվացուցակների, հանդիպումների և այցելությունների համար։ In time = բավական շուտ՝ ինչ-որ բան անելու կամ ինչ-որ բանի համար պատրաստ լինելու համար. just in time = վերջին պահին, not in time = ուշ։ Հայերենում երկուսն էլ հաճախ «ժամանակին» է, իսկ in time-ը լավ է համապատասխանում «հասցնել» բային։
6at the end (of), թե in the end
At the end (of)-ը կետ է՝ ինչ-որ բանի վերջին մասը՝ ֆիլմի, փողոցի, ամսվա։ In the end-ը նշանակում է «վերջիվերջո»՝ որոշ ժամանակից, փոփոխություններից, քննարկումից կամ խնդիրներից հետո։ Այն սովորաբար նախադասության սկզբում է։
7as = while / when (երկու բան միաժամանակ)
As + նախադասությունը կարող է նշանակել while կամ when. երկու բան կատարվում է միաժամանակ, կամ մի բան տեղի է ունենում այն պահին, երբ մյուսն ընթացքի մեջ է։ Այն տարածված է պատմություններում և մի փոքր ավելի գրավոր է, քան while-ը։ Just as = հենց այն պահին, երբ։ (As-ն այլ իմաստներ էլ ունի, օրինակ՝ պատճառ. տե՛ս B1-27։)
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Մինչև» → until վերջնաժամկետի համար. Հայերենում «մինչև»-ը և՛ վերջնաժամկետ է, և՛ շարունակություն. «Նարեկը ղեկավարին խոստացավ նոր լոգոն մինչև չորեքշաբթի առավոտ», «Մինչև մարտի վերջ Լիլիթը պետք է իմանա քննության արդյունքները»։ Երկու դեպքում էլ խոսքը վերջնաժամկետի մասին է, ոչ թե շարունակվող վիճակի, ուստի անգլերենում by է պետք։
2. «…ընթացքում» → during + ժամանակահատված. «Բժիշկն ասաց, որ հազը տասը օրվա ընթացքում պետք է անցնի», «Երկու ամսվա ընթացքում Անահիտն ամեն առավոտ վազում էր այգում»։ Եթե «ընթացքում»-ը միշտ during եք թարգմանում, թվով ժամանակահատվածի հետ սխալ է ստացվում։ Ժամկետի համար՝ within, տևողության համար՝ for։
3. «-ի վերջում» → in the end of. «Երկար ճանապարհի վերջում երեխաները քնկոտ էին»։ «-ում» վերջավորությունը հուշում է in, բայց ինչ-որ բանի վերջին մասի համար անգլերենում at the end of է։ In the end-ը առանց of-ի նշանակում է «վերջիվերջո»։
4. «Մինչև … չավարտեց» → until … didn't. Հայերենում «մինչև»-ից հետո բայը հաճախ ժխտական է. «Ոչ ոք դահլիճից դուրս չեկավ, մինչև վերջին բանախոսը չավարտեց»։ Անգլերենում until-ից հետո բայը հաստատական է։
5. «Ժամանակին» → on time «հասցնել»-ու իմաստով. «Դավիթի գնացքն ուշացավ, բայց նա ժամանակին հասավ մարզադաշտ և տեսավ առաջին գոլը»։ Եթե խոսքը «բավական շուտ, որ հասցնեք»-ի մասին է, անգլերենում in time է, ոչ թե on time։
Մի՛ շփոթեք
by, թե until – By = մեկ գործողություն վերջնաժամկետին կամ դրանից առաջ։ Until = վիճակ, որը շարունակվում է մինչև որոշակի պահ։ Հայերենում երկուսն էլ «մինչև» է, ուստի հարցրեք ինքներդ ձեզ. մեկ անգա՞մ, թե՞ ամբողջ ժամանակ։
in + ժամանակահատված, թե within + ժամանակահատված – In two days-ը սովորաբար նշանակում է «երկու օրից»։ Within two days նշանակում է «այդ երկու օրվա ներսում ինչ-որ պահի, ոչ ուշ»։
in the end, թե at last – In the end = վերջիվերջո՝ փոփոխություններից կամ խնդիրներից հետո։ At last = վերջապես՝ երկար սպասելուց հետո, թեթևացած։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- until-ը վերջում մեկ l ունի, till-ը՝ երկու։ Երկուսն էլ ճիշտ են, till-ը ավելի խոսակցական է։ Պաշտոնական գրավոր խոսքում խուսափեք untill և 'til ձևերից։
- during /ˈdjʊərɪŋ/ (UK), /ˈdʊrɪŋ/ (US). շեշտը առաջին վանկին է՝ DU-ring։ Հայերենում շեշտը վերջին վանկին է, ուստի զգույշ եղեք։ Վերջում /ŋ/ է. լեզվի հետևի մասը բարձրացրեք և «գ» մի՛ ավելացրեք։
- within /wɪˈðɪn/. շեշտը երկրորդ վանկին է՝ wi-THIN. այստեղ հայերենի սովորությունն օգնում է։ /w/-ի համար շրթունքները կլորացրեք, ոչ թե ատամներով «վ» ասեք։ /ð/-ի համար լեզվի ծայրը դրեք ատամների միջև. ոչ «դ», ոչ «զ»։
- on time, in time արտահայտություններում շեշտը time-ի վրա է։ t-ն շեշտված վանկի սկզբում շնչեղ է, մոտ է հայերեն «թ»-ին, ոչ թե «տ»-ին։ In the end-ում շեշտեք end-ը. ձայնավորից առաջ the-ն հնչում է /ði/. at the end of-ը հնչում է մոտավորապես «at thee END uv»։
Ոսկե կանոն
By = ոչ ուշ, քան (մեկ գործողության վերջնաժամկետ). until = ամբողջ ժամանակ՝ մինչև որոշակի պահ։ For = որքա՞ն ժամանակ. during + գոյական / while + նախադասություն = ե՞րբ։ On time = առանց ուշանալու, in time = բավական շուտ (հասցնել)։ At the end of = ինչ-որ բանի վերջին մասը, in the end = վերջիվերջո։ Իսկ «մինչև»-ը թարգմանելուց առաջ հարցրեք. մեկ գործողությո՞ւն է, թե՞ շարունակվող վիճակ։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
Լրացրեք բաց թողնված բառը։
-
I fell asleep ___ the film. …
-
I fell asleep ___ I was watching the film. …
-
She has lived in Lisbon ___ ten years. …
-
You must return the form ___ 30 days. …
-
The bank is open 9 a.m. 4 p.m.
-
The essay must be handed in ___ Friday. …
B. Իմաստ
Ընտրեք իրավիճակին համապատասխան տարբերակը։
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I'll stay in bed … ten.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: The plane took off …, at 7.30 exactly.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: We got to the station … to buy a coffee before the train left.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: … we decided not to go.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: The shop doesn't open … ten.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: … I was getting off the bus, I saw my old teacher.
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
I have to finish this essay until Monday.
-
We stayed in Paris during a week.
-
My office is at the end of the corridor.
-
In the end of the year, we have a big party.
D. Համատեքստում
Կարդացեք նամակը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։
Hi Ana! Sorry I didn't reply — my phone was off 17 the whole flight. We landed 18, at 6.10 exactly, but then we waited for our bags 19 almost an hour! 20 the time we got to the hotel, it was nearly nine. We were tired, but we went out anyway and got to the restaurant just 21 before the kitchen closed. We're staying here 22 Sunday. Can you send me your address 23 Friday? I want to send you a postcard!
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով ձեր մասին։
-
Գրեք մեկ բանի մասին, որ այս շաբաթ պետք է անեք ոչ ուշ, քան որոշակի օր, և մեկ բանի մասին, որ կշարունակեք անել մինչև որոշակի ժամ։
-
Գրեք մի որոշման մասին, որը երկար ժամանակ պահանջեց։ Օգտագործեք in the end։flat (UK) = apartment (US)
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
A1-20 At, on, in ժամանակի նախդիրները հայերենով. at seven, on Monday, in June I usually go swimming ___ Monday mornings. …
-
A2-27 Zero և First Conditional. «եթե»-ով նախադասություններ (0 և 1 տիպ) հայերենով I'll call you as soon as I (arrive).
-
B1-03 Past Perfect. անցյալ վաղակատարը հայերենով՝ I Had Already Left When we got to the cinema, the film already (start).
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- during
- while
- for
- within
- from … to / from … until / from … till / between … and
- by
B. Իմաստ
- until
- on time
- in time
- In the end
- until
- As
C. Գտեք սխալը
- I have to finish this essay by Monday. / I have to finish this essay before Monday.
- We stayed in Paris for a week.
- ✓ My office is at the end of the corridor.
- At the end of the year, we have a big party.
D. Համատեքստում
- during / for
- on time
- for
- By
- in time
- until / till / through
- by / before
E. Ձեր հերթն է
- I have to pay my phone bill by Thursday. On Saturday I'm going to stay at home until lunchtime.
- We looked at ten flats. In the end, we chose the small one near the park.
F. Խառը կրկնություն
- on
- arrive / have arrived
- had … started
