By of until, during of for, on time of in time: Engelse voorzetsels van tijd
By, Until, During, For; In Time, On Time, At the End
Op deze pagina
Leerdoel
Na deze les kun je precies praten over deadlines en periodes: by of until, for, during of while, within en by the time, on time of in time, at the end of in the end, en as voor twee dingen die tegelijk gebeuren.
Het idee
Stel je een atletiekbaan voor met een vlag erop. De vlag is een moment in de tijd: Friday, six o'clock, the end of the month.
By de vlag betekent ‘bij de vlag of ervoor – maar niet later’. Het is een deadline: één ding moet ergens op de baan gebeuren voordat je bij de vlag bent. Send it by Friday.
Until de vlag betekent dat je doorgaat tot aan de vlag, en dan stopt. Het is een lijn, geen punt: I'll wait until Friday.
Veel andere tijdwoorden werken net zo. Sommige wijzen aan wanneer iets gebeurt (during the night), sommige meten hoe lang (for two hours), en sommige zeggen of je precies op het afgesproken moment bij de vlag was (on time) of vroeg genoeg voor iets anders (in time). Elk woord beantwoordt een iets andere vraag – leer de vraag, dan wordt het woord makkelijk.
Nederlands en Engels vergeleken
Het Nederlands maakt een paar verschillen niet die het Engels wel maakt. Tot betekent ‘tot aan’, net als until. Maar een deadline zeg je in het Nederlands vaak ook met tot: ‘Je kunt je tot vrijdag aanmelden’ – en dan bedoel je: uiterlijk vrijdag. In het Engels moet je kiezen: één handeling vóór een moment is by, iets wat doorgaat tot een moment is until. Op tijd is in het Nederlands zowel ‘niet te laat’ als ‘vroeg genoeg’ – het Engels heeft daar twee uitdrukkingen voor. En gedurende is niet altijd during: voor ‘hoe lang’ gebruik je for.
| Nederlands | Engels | Let op |
|---|---|---|
| Stuur het rapport uiterlijk vrijdag. / Je hebt tot vrijdag. | Send the report by Friday. | deadline: één handeling → by |
| Ik wacht tot zes uur. | I'll wait until six. | het wachten gaat door → until |
| Het museum gaat pas om tien uur open. | The museum doesn't open until ten. | pas om → not … until |
| Ik heb (gedurende) drie jaar in Dublin gewoond. | I lived in Dublin for three years. | hoe lang → for |
| tijdens de storm / terwijl ik in de bibliotheek was | during the storm / while I was in the library | zelfstandig naamwoord / bijzin |
| De vlucht landde op tijd. | The flight landed on time. | niet te laat |
| We waren net op tijd voor de laatste bus. | We arrived just in time to catch the last bus. | vroeg genoeg → in time |
| aan het eind van de straat / uiteindelijk | at the end of the street / in the end | laatste deel / ten slotte |
| over twee weken / binnen twee weken | in two weeks / within two weeks | over is nooit over |
Goed nieuws: tijdens en terwijl werken net als during en while. Tijdens staat voor een zelfstandig naamwoord (‘tijdens de film’), terwijl begint een bijzin (‘terwijl ik sliep’).
Vorm
Deadlines en periodes
| Woord | Gevolgd door | Welke vraag? | Voorbeeld |
|---|---|---|---|
| by | een tijd / datum | niet later dan wanneer? | Please reply by Monday. |
| by the time | een bijzin | niet later dan welke gebeurtenis? | By the time we arrived, the shop was closed. |
| until / till | een tijd / datum of een bijzin | tot wanneer (doorgaand)? | I'll be here until six. / Wait until I call. |
| within | een periode | binnen welke periode? | We'll answer within 24 hours. |
| from… to / until | twee tijden | van wanneer tot wanneer? | The shop is open from 9 to 5. |
| for | een periode | hoe lang? | I lived there for three years. |
| during | een zelfstandig naamwoord (gebeurtenis of periode) | wanneer? | I fell asleep during the film. |
| while | een bijzin | wanneer? | I fell asleep while I was watching the film. |
| as | een bijzin | wanneer? (op hetzelfde moment) | As I was leaving, the phone rang. |
Vaste uitdrukkingen
| Uitdrukking | Betekenis | Voorbeeld |
|---|---|---|
| on time | op het afgesproken tijdstip, niet te laat | The train left on time. |
| in time (for… / to…) | vroeg genoeg | We got there in time for the start. |
| at the end (of…) | op het laatste punt van iets | at the end of the film / the street / May |
| in the end | uiteindelijk, na enige tijd, veranderingen of problemen | In the end, we took a taxi. |
Till betekent hetzelfde als until en is informeler. In het Amerikaans-Engels betekent Monday through Friday ‘van maandag tot en met vrijdag’.
Gebruik
1by = niet later dan (een deadline)
Gebruik by + een tijd als iets op of vóór dat moment moet gebeuren. Alleen de deadline telt, niet hoe lang de handeling duurt. By then = niet later dan dat moment.
2until = doorgaan tot een moment
Gebruik until (of till) als een situatie doorgaat tot een moment en dan stopt. In een ontkennende zin betekent not… until ‘niet eerder dan’, net als het Nederlandse pas: de handeling begint op dat moment.
3by the time, within, from… to
By the time + bijzin werkt als by, maar de deadline is een gebeurtenis. Na by the time + Past Simple staat de eerdere handeling vaak in de Past Perfect (zie B1-03). Within + periode = binnen die periode, niet later dan het einde ervan. From… to / until geeft het begin en het einde.
4for, during, while
For + periode beantwoordt hoe lang? During + zelfstandig naamwoord beantwoordt wanneer? – op een moment binnen die gebeurtenis of periode, of de hele tijd. While doet hetzelfde als during, maar daarna komt een bijzin (onderwerp + werkwoord). Zie A2-02 voor while in verhalen.
5on time of in time
On time = precies op het afgesproken tijdstip, niet te laat – bij dienstregelingen, vergaderingen en afspraken. In time = vroeg genoeg om iets te doen of om klaar te zijn voor iets; just in time = net op tijd, met heel weinig tijd over; not in time = te laat. In het Nederlands is het allebei op tijd.
6at the end (of) of in the end
At the end (of) is een punt: het laatste deel van iets – een film, een straat, een maand. In the end betekent ‘uiteindelijk’, na een tijd, veranderingen, discussie of problemen. Het staat meestal aan het begin van de zin.
7as = while / when (twee dingen tegelijk)
As + bijzin kan while of when betekenen: twee dingen gebeuren tegelijk, of iets gebeurt op het moment dat iets anders bezig is. Het komt veel voor in verhalen en is iets schrijftaliger dan while. Just as = precies op dat moment. (As heeft ook andere betekenissen, bijvoorbeeld een reden – zie B1-27.)
Veelgemaakte fouten
Valkuilen voor Nederlandstaligen
1. ‘Tot’ bij een deadline → until. In het Nederlands zeg je ‘Je kunt je tot donderdag aanmelden’ of ‘Laat het me tot morgen weten’. Dat tot betekent dan eigenlijk ‘uiterlijk’. Gaat het om één handeling vóór een moment, dan is het in het Engels by – until alleen als iets doorgaat.
Vergelijk: Registration is open until Thursday (de inschrijving loopt door tot donderdag) en You have to register by Thursday (jij schrijft je één keer in, uiterlijk donderdag). Allebei goed.
2. ‘Gedurende’ → during + aantal dagen. Gedurende lijkt op during, en ‘gedurende zes maanden’ is correct Nederlands. Maar met een getal of een lengte van tijd vraag je in het Engels hoe lang? – en dat is for.
I worked in a hotel during the summer is wel goed: daar zegt during wánneer, niet hoe lang.
3. ‘Net op tijd’ → just on time. Op tijd is in het Nederlands allebei: niet te laat én vroeg genoeg. In het Engels is on time ‘volgens schema, stipt’. Bedoel je ‘vroeg genoeg om nog iets te doen’, dan heb je in time nodig.
4. ‘Over tien minuten’ → over ten minutes. Het Nederlandse over + periode (‘vanaf nu gerekend’) is in het Engels in. Binnen is within.
5. ‘Eventueel’ → eventually. Het Engelse eventually betekent ‘uiteindelijk, na lange tijd’ – dicht bij in the end. Het betekent nooit ‘eventueel, misschien, als het nodig is’.
The bus was very late, but it eventually came is wel goed: eventually = uiteindelijk.
Niet verwarren
by en until – By = één handeling op of vóór een deadline. Until = een situatie die doorgaat tot een moment.
in + periode en within + periode – In two days betekent meestal ‘over twee dagen’ (vanaf nu). Within two days betekent ‘ergens binnen die twee dagen, niet later’.
in the end en at last – In the end = uiteindelijk, na veranderingen of problemen. At last = eindelijk, na lang wachten, met opluchting.
Spelling en uitspraak
- until heeft één l aan het eind; till heeft er twee. Allebei goed; till is informeler. Vermijd untill en 'til in formele teksten. De klemtoon van until /ʌnˈtɪl/ ligt op de tweede lettergreep.
- during /ˈdjʊərɪŋ/ (UK), /ˈdʊrɪŋ/ (US): klemtoon op de eerste lettergreep. De d is een Engelse /d/ met de tongpunt op het tandvlees achter je boventanden; in het Brits-Engels volgt een korte /j/, net als de j in ‘ja’.
- within /wɪˈðɪn/: klemtoon op de tweede lettergreep. De /w/ maak je met geronde lippen, zonder dat je tanden je onderlip raken – anders klinkt het als een /v/. De /ð/ is stemhebbend: tongpunt licht tussen of tegen je tanden, geen d en geen z.
- end /end/: de /d/ blijft stemhebbend. In het Nederlands wordt een d aan het eind een t (eind klinkt als ‘eint’); in het Engels niet – end en ent zijn verschillende woorden. De klinker ervoor is iets langer.
- In on time en in time ligt de klemtoon op time. In in the end benadruk je end. Voor een klinker klinkt the als /ði/: at the end of /ət ði ˈend əv/, met een zwakke of.
Gouden regel
By = niet later dan (een deadline voor één handeling); until = de hele tijd tot een moment. For = hoe lang; during + zelfstandig naamwoord / while + bijzin = wanneer. On time = niet te laat; in time = vroeg genoeg. At the end of iets = het laatste deel ervan; in the end = uiteindelijk. En: het Nederlandse tot en op tijd hebben in het Engels twee vertalingen.
Oefeningen
A. Vorm
Vul het juiste woord in. Kies uit de woorden tussen haakjes als die er staan.
-
I fell asleep ___ the film. …
-
I fell asleep ___ I was watching the film. …
-
She has lived in Lisbon ___ ten years. …
-
You must return the form ___ 30 days. …
-
The bank is open 9 a.m. 4 p.m.
-
The essay must be handed in ___ Friday. …
B. Betekenis
Kies het antwoord dat bij de situatie past.
-
Kies het juiste antwoord: I'll stay in bed … ten.
-
Kies het juiste antwoord: The plane took off …, at 7.30 exactly.
-
Kies het juiste antwoord: We got to the station … to buy a coffee before the train left.
-
Kies het juiste antwoord: … we decided not to go.
-
Kies het juiste antwoord: The shop doesn't open … ten.
-
Kies het juiste antwoord: … I was getting off the bus, I saw my old teacher.
C. Vind de fout
Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.
-
I have to finish this essay until Monday.
-
We stayed in Paris during a week.
-
My office is at the end of the corridor.
-
In the end of the year, we have a big party.
D. In context
Vul het bericht aan met het juiste tijdwoord of de juiste uitdrukking.
Hi Ana! Sorry I didn't reply — my phone was off 17 the whole flight. We landed 18, at 6.10 exactly, but then we waited for our bags 19 almost an hour! 20 the time we got to the hotel, it was nearly nine. We were tired, but we went out anyway and got to the restaurant just 21 before the kitchen closed. We're staying here 22 Sunday. Can you send me your address 23 Friday? I want to send you a postcard!
E. Jouw beurt
Schrijf in het Engels.
-
Schrijf over iets wat je deze week vóór een bepaald moment moet doen, en over iets wat je tot een bepaald moment gaat doen.
-
Schrijf over een beslissing waar je lang over gedaan hebt. Gebruik in the end.flat (UK) = apartment (US)
F. Gemengde herhaling
Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.
-
A1-20 At, on, in bij tijd: voorzetsels van tijd in het Engels I usually go swimming ___ Monday mornings. …
-
A2-27 Zero en first conditional: if-zinnen, unless en when in het Engels I'll call you as soon as I (arrive).
-
B1-03 Past Perfect: de voltooid verleden tijd in het Engels uitgelegd When we got to the cinema, the film already (start).
Antwoorden
A. Vorm
- during
- while
- for
- within
- from … to / from … until / from … till / between … and
- by
B. Betekenis
- until
- on time
- in time
- In the end
- until
- As
C. Vind de fout
- I have to finish this essay by Monday. / I have to finish this essay before Monday.
- We stayed in Paris for a week.
- ✓ My office is at the end of the corridor.
- At the end of the year, we have a big party.
D. In context
- during / for
- on time
- for
- By
- in time
- until / till / through
- by / before
E. Jouw beurt
- I have to pay my phone bill by Thursday. On Saturday I'm going to stay at home until lunchtime.
- We looked at ten flats. In the end, we chose the small one near the park.
F. Gemengde herhaling
- on
- arrive / have arrived
- had … started
