SlowingoGramatyka
B2 9 / 30

Skrócone zdania względne (reduced relative clauses): the man standing there

Reduced Relative Clauses: The Man Standing There

Na tej stronie
  1. Cel lekcji
  2. Główna idea
  3. Polski a angielski
  4. Budowa
  5. Użycie
  6. Częste błędy
  7. Pułapki dla Polaków
  8. Nie myl
  9. Pisownia i wymowa
  10. Złota zasada
  11. Ćwiczenia

Cel lekcji

Po tej lekcji skrócisz zdania względne — the people living next door, the car stolen last night, the first person to arrive — i rozpoznasz, kiedy zdania względnego nie da się skrócić.

Główna idea

Osoby, które dobrze mówią i piszą, nie lubią zbędnych słów. W the woman who is standing by the door słowa who is nie wnoszą nic nowego. Słuchacz rozumie zdanie bez nich. Dlatego angielski pozwala je wyciąć: the woman standing by the door.

Pomyśl o ogrodniku z sekatorem. Odcinasz to, czego roślina nie potrzebuje — tu zaimek względny i czasownik posiłkowy — a zostawiasz to, co niesie znaczenie. To, co zostaje, pokazuje relację:

  • forma -ing → rzeczownik wykonuje czynność: the people living next door (oni tam mieszkają).
  • past participle → coś zostało zrobione z rzeczownikiem: the car stolen last night (ktoś go ukradł).
  • to + bezokolicznik → po the first / the last / the only / the next albo stopniu najwyższym: the first person to arrive (pierwsza osoba, która przyszła).

Wynik jest krótszy i płynniejszy. Takie konstrukcje są bardzo częste w wiadomościach, ogłoszeniach, instrukcjach i tekstach naukowych.

Polski a angielski

Tu polski bardzo pomaga. Mamy imiesłowy, które działają podobnie: „kobieta stojąca przy drzwiach” to the woman standing by the door, a „samochód skradziony wczoraj” to the car stolen last night. Są dwie różnice. Po pierwsze, po polsku imiesłów z dopowiedzeniem może stać przed rzeczownikiem („stojąca przy drzwiach kobieta”), a po angielsku taka grupa stoi zawsze po rzeczowniku. Po drugie, po „pierwszy”, „ostatni”, „jedyny” polski używa imiesłowu albo „który” („ostatni wychodzący gasi światło”), a angielski — to + bezokolicznik: the last person to leave.

PolskiAngielskiUwaga
kobieta stojąca przy drzwiachthe woman standing by the door-ący → -ing
stojąca przy drzwiach kobietathe woman standing by the doorpo angielsku zawsze po rzeczowniku
samochód skradziony wczorajthe car stolen last night-ony / -ty → past participle
ostatni wychodzącythe last person to leavepo the last → to + bezokolicznik
pierwsza kobieta, która poszła na studiathe first woman to go to universitypo the first → to + bezokolicznik
mężczyzna, który dzwonił wczorajthe man who called yesterdayjednorazowa czynność w przeszłości: pełne zdanie

Budowa

Od pełnego zdania do skróconego

TypPełne zdanie względneSkrócone
Strona czynnathe people who live next doorthe people living next door
Strona czynna (forma ciągła)the man who is sitting therethe man sitting there
Strona biernathe car which was stolen last nightthe car stolen last night
Strona bierna (forma ciągła)the issues that are being discussedthe issues being discussed
Po first / last / only / next / stopniu najwyższymthe first person who arrivedthe first person to arrive
To samo, strona biernathe last person who was toldthe last person to be told

Jak skracać

KrokDziałanie
1Sprawdź: zaimek względny musi być podmiotem zdania względnego.
2Strona czynna → usuń zaimek względny (i be, jeśli jest) → użyj formy -ing.
3Strona bierna → usuń zaimek względny + be → zostaw past participle.
4Po first / last / only / next albo stopniu najwyższym → użyj to + bezokolicznik.

Kiedy nie można skracać

Sytuacja✅ Pełne zdanie❌ Skrócone
Jednorazowa, zakończona czynność w przeszłości (strona czynna)the man who called yesterdaythe man calling yesterday
Zaimek względny jest dopełnieniemthe film that I watchedthe film watching
Czasownik ma czasownik modalny albo formę perfectpeople who can drive / the man who has lived here for yearspeople driving (inne znaczenie) / the man having lived here for years

Użycie

1Znaczenie czynne — forma -ing

Formy -ing używasz, gdy rzeczownik wykonuje czynność. Może zastąpić formę ciągłą (who is talking), ale też zwykły czas dla ogólnego faktu albo stanu (who live, which contains). Z czasownikami stanu forma -ing jest tu w porządku, choć zwykle nie występują w formie ciągłej.

Who's the woman talking to your dad?
Kim jest ta kobieta, która rozmawia z twoim tatą?
= who is talking
Passengers travelling to Manchester should change at Crewe.
Pasażerowie podróżujący do Manchesteru powinni przesiąść się w Crewe.
= who are travelling
I've found a website selling second-hand textbooks.
Znalazłam stronę, która sprzedaje używane podręczniki.
= which sells
The man sitting next to me on the plane snored all night.
Facet, który siedział obok mnie w samolocie, chrapał całą noc.
= who was sitting
We need a box containing all the cables.
Potrzebujemy pudełka zawierającego wszystkie kable.
= which contains: czasownik stanu
Anyone wishing to leave early should speak to the organiser.
Osoby, które chcą wyjść wcześniej, powinny porozmawiać z organizatorem.

2Znaczenie bierne — past participle

Past participle używasz, gdy coś zostało zrobione z rzeczownikiem. Zastępuje who / which / that + be + past participle w każdym czasie, także dla jednorazowej czynności w przeszłości. Odpowiada polskim imiesłowom na -ony, -ny, -ty.

The car stolen from outside our house was found in a car park.
Samochód skradziony sprzed naszego domu znaleziono na parkingu.
= which was stolen; car park (UK) = parking lot (US)
Most of the vegetables sold at the market are grown locally.
Większość warzyw sprzedawanych na targu pochodzi z okolicy.
Is this the photo taken at Grandma's 80th birthday?
Czy to zdjęcie zrobione na osiemdziesiątych urodzinach babci?
Applications received after 30 June will not be accepted.
Zgłoszenia otrzymane po 30 czerwca nie będą przyjmowane.
The issues being discussed today affect everyone.
Sprawy omawiane dzisiaj dotyczą wszystkich.
strona bierna w formie ciągłej: being + past participle

3To + bezokolicznik po first, last, only, next i stopniu najwyższym

Po the first, the second, the last, the next, the only i stopniu najwyższym (the youngest, the best) zamiast zdania względnego użyj to + bezokolicznik. Może być w stronie czynnej albo biernej, a to have + past participle pokazuje wcześniejszą czynność. Po polsku mówimy tu „który” albo używamy imiesłowu („ostatni wychodzący”).

She was the first woman in her family to go to university.
Była pierwszą kobietą w rodzinie, która poszła na studia.
The last person to leave the office should switch off the lights.
Ostatnia osoba wychodząca z biura powinna zgasić światło.
„ostatni wychodzący” → the last person to leave
At 19, she became the youngest player to win the title.
W wieku 19 lat została najmłodszą zawodniczką, która zdobyła ten tytuł.
I was the last to be told about the changes.
Dowiedziałem się o zmianach jako ostatni.
strona bierna: to be + past participle
He's the only one to have read the whole report.
Tylko on przeczytał cały raport.
to have + past participle: już go przeczytał

4Kiedy zdania względnego nie można skrócić

Skracać można tylko wtedy, gdy zaimek względny jest podmiotem zdania. Przy stronie czynnej nie używaj formy -ing dla jednorazowej, zakończonej czynności w przeszłości — zostaw pełne zdanie. Pełne zdanie zostaw też wtedy, gdy czasownik ma czasownik modalny (can, should, will) albo formę perfect (has lived): forma -ing straciłaby to znaczenie. Gdy zaimek względny jest dopełnieniem, możesz go tylko pominąć (B1-20).

The man who called yesterday left a message.
Mężczyzna, który wczoraj dzwonił, zostawił wiadomość.
nie „the man calling yesterday”
The student who won the prize last year is giving a speech.
Student, który w zeszłym roku zdobył nagrodę, wygłasza przemówienie.
jednorazowe wydarzenie w przeszłości
The burglar who broke into our flat has been caught.
Złodzieja, który włamał się do naszego mieszkania, złapano.
flat (UK) = apartment (US)
We need someone who can drive.
Potrzebujemy kogoś, kto umie prowadzić.
czasownik modalny: „someone driving” znaczyłoby coś innego
The man who has lived next door for thirty years is moving out.
Sąsiad, który mieszka obok od trzydziestu lat, wyprowadza się.
po polsku „od” + czas teraźniejszy, po angielsku perfect: zostaw pełne zdanie
The cake that I made for the party was a disaster.
Ciasto, które upiekłam na imprezę, okazało się katastrofą.
dopełnienie: można powiedzieć „the cake I made”, ale nie z -ing

Częste błędy

❌The man calling you yesterday was my uncle.
✅The man who called you yesterday was my uncle.
Jedna zakończona czynność w przeszłości: pełne zdanie.
❌The book writing by my aunt is a bestseller.
✅The book written by my aunt is a bestseller.
Znaczenie bierne → past participle.
❌The people lived next door are very noisy.
✅The people living next door are very noisy.
Skrócone zdanie w stronie czynnej → -ing, a nie past simple.
❌The documents sending yesterday have arrived.
✅The documents sent yesterday have arrived.
Dokumenty niczego nie wysyłają; ktoś je wysyła → sent.
❌The girl standing by the window she is my cousin.
✅The girl standing by the window is my cousin.
Nie powtarzaj podmiotu.
❌The film I watching last night was boring.
✅The film I watched last night was boring.
Zaimek-dopełnienie: po prostu go pomiń (B1-20); nie używaj -ing.
⚠️She was the first person arriving at the party.
✅She was the first person to arrive at the party.
Po the first / last / only naturalnym wyborem jest to + bezokolicznik.

Pułapki dla Polaków

1. Imiesłów z dopowiedzeniem przed rzeczownikiem. Po polsku naturalnie brzmi „Kim jest ten siedzący przy oknie mężczyzna?”. Po angielsku sam imiesłów może stać przed rzeczownikiem (a sleeping baby), ale cała grupa z dopowiedzeniem stoi po rzeczowniku.

❌Who is the sitting by the window man?
✅Who is the man sitting by the window?
❌I've just read the written by her grandfather letters.
✅I've just read the letters written by her grandfather.

2. „Ostatni wychodzący” → the last leaving. Polski napis „Ostatni wychodzący gasi światło” podsuwa formę -ing. Po the first / the last / the only angielski woli to + bezokolicznik.

⚠️The last person leaving the gym should lock the door.
✅The last person to leave the gym should lock the door.
Zdanie zrozumiałe, ale to leave jest naturalnym wyborem.

3. Imiesłów dla jednorazowej czynności w przeszłości. Po polsku w urzędowym stylu zdarza się (choć to błąd także po polsku) „hydraulik naprawiający u nas w zeszłym tygodniu bojler”. Po angielsku forma -ing nie opisuje jednej, zakończonej czynności. Zostaw pełne zdanie z who + past simple.

❌The plumber repairing our boiler last week charged far too much.
✅The plumber who repaired our boiler last week charged far too much.

4. Past simple zamiast past participle. Polskie imiesłowy bierne tworzy się dość regularnie (-ony, -ny, -ty), a angielskie past participles bywają nieregularne i różne od past simple. Gdy forma się myli, zdanie przestaje być gramatyczne.

❌The jacket I was wearing was the one gave to me by my aunt.
✅The jacket I was wearing was the one given to me by my aunt.
znaczenie bierne → past participle given, nie past simple gave.

Nie myl

-ing (czynne) czy past participle (bierne) — Kto wykonuje czynność? Działa to jak boring / bored w A2-30.

There's a dog chasing a cat in the garden.
W ogrodzie jest pies goniący kota.
pies goni
The cat chased by the dog is safe now.
Kot goniony przez psa jest już bezpieczny.
kot jest goniony

skrócone zdanie względne czy pominięty zaimek-dopełnienie — to dwa różne skróty. Gdy zaimek względny jest dopełnieniem, możesz go po prostu pominąć (B1-20); gdy jest podmiotem, skracasz za pomocą imiesłowu.

The song she sang was beautiful.
Piosenka, którą zaśpiewała, była piękna.
dopełnienie: pominięte that
The woman singing that song is my sister.
Kobieta śpiewająca tę piosenkę to moja siostra.
podmiot: who is singing → singing

skrócone zdanie względne czy imiesłowowy równoważnik zdania — skrócone zdanie względne stoi zaraz po rzeczowniku i mówi, o którego chodzi. Konstrukcja z imiesłowem na początku zdania (participle clause, jak polskie „stojąc przy drzwiach, …”) opisuje, co robił podmiot; omawiamy ją w B2-10.

The woman standing by the door is my aunt.
Kobieta stojąca przy drzwiach to moja ciocia.
która kobieta: skrócone zdanie względne
Standing by the door, my aunt waved goodbye.
Stojąc przy drzwiach, ciocia pomachała na pożegnanie.
co robiła: participle clause

Pisownia i wymowa

  • Skrócone zdania definiujące nie mają przecinków ani pauz: The man standing there is my boss. Skrócone zdanie niedefiniujące zachowuje przecinki (B2-08): The bridge, built in 1890, is still in use.
  • Uważaj na nieregularne past participles: written, taken, built, stolen, chosen, held, sold, sent.
  • Pisownia -ing: usuń nieme e (leave → leaving), podwój spółgłoskę końcową po krótkiej, akcentowanej samogłosce (sit → sitting), lie → lying.
  • Końcówka -ing to jeden dźwięk /ŋ/ (jak w polskim „bank”, ale bez /k/): living /ˈlɪvɪŋ/, nie „livingk” ani „living-g”.
  • Końcówki -ed wymawiasz na trzy sposoby: /t/ po bezdźwięcznych (chased /tʃeɪst/), /d/ po dźwięcznych (raised /reɪzd/ — utrzymaj dźwięczność do końca), /ɪd/ po t i d (wanted). Nie dodawaj „e” wszędzie.
  • Imiesłów nie jest mocniej akcentowany niż rzeczownik: the people living next door wymawiasz płynnie jako jedną grupę, z głównym akcentem na door /dɔː/ (UK), /dɔːr/ (US).

Złota zasada

Wytnij zaimek względny i czasownik posiłkowy: rzeczownik wykonuje czynność → -ing; coś zostało zrobione z rzeczownikiem → past participle; po first / last / only / next / stopniu najwyższym → to + bezokolicznik. Skracaj tylko wtedy, gdy zaimek względny jest podmiotem, i nie używaj -ing dla jednorazowej, zakończonej czynności w przeszłości ani w miejsce czasownika modalnego czy formy perfect. Cała grupa stoi po rzeczowniku.

Ćwiczenia

A. Forma

Skróć zdania względne.

  1. Skróć: The girl who is playing the piano is only eight.
  2. Skróć: The bridge which was built in 1890 is still in use.
  3. Skróć: She was the first person in our town who drove an electric car.
  4. Skróć: Students who want to join the trip should sign up today.
  5. Skróć: The problems that are being discussed are serious.
  6. Skróć: He was the only player who was chosen for both teams.

B. Znaczenie

Wybierz poprawną odpowiedź albo odpowiedz na pytanie.

  1. Wybierz poprawną odpowiedź: The money … at the event went to charity.
  2. Wybierz poprawną odpowiedź: Do you know the guy … the red jacket?
  3. Wybierz poprawną odpowiedź: She was the only candidate … every question correctly.
  4. Czy to zdanie można skrócić? „the dress that she bought last week” …
  5. Czy to zdanie można skrócić? „the train that leaves at 9:15” …

C. Znajdź błąd

Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.

  1. The email sending by the bank was a scam.
  2. The woman phoning the office this morning didn't leave her name.
  3. The people waiting outside have been there for an hour.
  4. The house built by my grandfather it is still standing.

D. W kontekście

Uzupełnij ogłoszenie. Użyj czasowników z nawiasów w odpowiedniej formie.

Notice at the station
Passengers 16 (travel) to the airport should use platform 2. Trains 17 (leave) after 11 p.m. will stop at all stations. Luggage 18 (leave) unattended will be removed. The last train 19 (stop) at Hill Park tonight departs at 23:40. Tickets 20 (buy) on the train cost 50% more.

E. Twoja kolej

Napisz po angielsku zdania ze skróconymi zdaniami względnymi.

  1. Opisz dwie osoby na zdjęciu albo w pomieszczeniu, w którym jesteś. Użyj form -ing.
  2. Napisz o czyimś osiągnięciu. Użyj the first / the only / the youngest + to + bezokolicznik.

F. Powtórka mieszana

Powtórz materiał z poprzednich lekcji.

  1. B2-08 Zdania względne niedefiniujące (non-defining relative clauses): przecinki, which i of whom
    My sister, ___ lives in Madrid, is a doctor. …
  2. A2-30 Bored czy boring? Przymiotniki z -ed i -ing po angielsku
    The film was really ….
  3. B1-11 Strona bierna we wszystkich czasach i z czasownikami modalnymi (is being done, has been done, must be done)
    The new hospital (build) at the moment.
  4. B2-07 Need, needn't have, be supposed to: „nie musiałem”, „niepotrzebnie” i „miałem” po angielsku
    The bus (supposed to arrive) at eight, but it came at half past.
Odpowiedzi

A. Forma

  1. The girl playing the piano is only eight.
  2. The bridge built in 1890 is still in use.
  3. She was the first person in our town to drive an electric car.
  4. Students wanting to join the trip should sign up today.
  5. The problems being discussed are serious.
  6. He was the only player to be chosen for both teams. / He was the only player chosen for both teams.

B. Znaczenie

  1. raised
  2. wearing
  3. to answer
  4. No
  5. Yes

C. Znajdź błąd

  1. The email sent by the bank was a scam.
  2. The woman who phoned the office this morning didn't leave her name. / The woman who called the office this morning didn't leave her name.
  3. ✓ The people waiting outside have been there for an hour.
  4. The house built by my grandfather is still standing.

D. W kontekście

  1. travelling
  2. leaving
  3. left
  4. to stop / stopping
  5. bought

E. Twoja kolej

  1. The man sitting by the window is reading a newspaper. The woman wearing a red coat is my neighbour.
  2. My grandmother was the first person in her village to go to university.

F. Powtórka mieszana

  1. who
  2. boring
  3. is being built
  4. was supposed to arrive
Aplikacja AndroidUcz się w drodze Google Play