SlowingoՔերականություն
B2 9 / 30

Reduced Relative Clauses. դերբայներով կրճատված որոշիչ նախադասություններ անգլերենում

Reduced Relative Clauses: The Man Standing There

Այս էջում
  1. Նպատակ
  2. Հիմնական գաղափար
  3. Հայերեն և անգլերեն
  4. Կառուցվածք
  5. Գործածություն
  6. Հաճախակի սխալներ
  7. Թակարդներ հայախոսների համար
  8. Մի՛ շփոթեք
  9. Ուղղագրություն և արտասանություն
  10. Ոսկե կանոն
  11. Վարժություններ

Նպատակ

Այս դասից հետո կկարողանաք կրճատել հարաբերական դերանունով նախադասությունները՝ the people living next door, the car stolen last night, the first person to arrive, և կճանաչեք այն դեպքերը, երբ նախադասությունը կրճատել չի կարելի։

Հիմնական գաղափար

Վարժ խոսողներն ու գրողները ավելորդ բառեր չեն սիրում։ the woman who is standing by the door արտահայտության մեջ who is բառերը ոչ մի նոր բան չեն ավելացնում։ Լսողը առանց դրանց էլ հասկանում է։ Ուստի անգլերենը թույլ է տալիս դրանք կտրել՝ the woman standing by the door։

Պատկերացրեք այգեպանի՝ էտի մկրատը ձեռքին։ Կտրում եք այն մասերը, որոնք բույսին պետք չեն (այստեղ՝ հարաբերական բառը և օժանդակ բայը), և պահում այն մասը, որն իմաստ է կրում։ Մնացածը ցույց է տալիս կապը.

  • -ing դերբայ → գոյականը ինքն է անում գործողությունը. the people living next door (նրանք են այնտեղ ապրում)։
  • past participle → գործողությունը կատարվում է գոյականի հետ. the car stolen last night (ինչ-որ մեկը գողացել է այն)։
  • to-ով անորոշ դերբայ → the first / the last / the only / the next-ից կամ գերադրական աստիճանից հետո. the first person to arrive (առաջին մարդը, ով եկավ)։

Արդյունքը ավելի կարճ է և սահուն։ Այն շատ տարածված է լուրերում, հայտարարություններում, հրահանգներում և ակադեմիական գրավոր խոսքում։

Հայերեն և անգլերեն

Լավ լուր. հայերենը դերբայներ շատ է սիրում, և գաղափարը ձեզ ծանոթ է. «դռան մոտ կանգնած կինը», «հարևանությամբ ապրող մարդիկ», «երեկ գողացված մեքենան», «առաջին եկողը»։ Բայց երեք տարբերություն կա։

Առաջին. հայերենում դերբայական խումբը գալիս է գոյականից առաջ («մեր փողոցում ապրող ընտանիքը»), իսկ անգլերենում՝ հետո (the family living in our street)։ Միայն մեկ բառը կարող է գոյականից առաջ գալ (a sleeping baby)։ Երկրորդ. հայերենի «-ող»-ը (ապրող, վաճառող) ակտիվ է՝ ինչպես -ing-ը, բայց «-վող»-ը (վաճառվող, արտադրվող) կրավորական է, և անգլերենում այն past participle է (sold, produced), ոչ թե -ing։ Երրորդ. հայերենի «-ած»-ը կարող է լինել և՛ ակտիվ («երեկ եկած հյուրերը»), և՛ կրավորական («գրած / գրված նամակը»)։ Անգլերեն past participle-ը այստեղ միշտ կրավորական է. «երեկ եկած հյուրերը» = the guests who arrived yesterday, ոչ թե the guests arrived yesterday։

ՀայերենԱնգլերենԻնչն է տարբեր
Հայրիկիդ հետ խոսող կինը ո՞վ է։Who's the woman talking to your dad?«-ող» = -ing, բայց խումբը գոյականից հետո
Մեր տան մոտից գողացված մեքենան գտան։The car stolen from outside our house was found.«-ված» = past participle. այստեղ նույնն է
Շուկայում վաճառվող բանջարեղենը տեղական է։The vegetables sold at the market are local.«-վող» → past participle, ոչ թե selling
Երեկ եկած հյուրերը մեզ մոտ են մնում։The guests who arrived yesterday are staying with us.ակտիվ «-ած» → լրիվ նախադասություն
Նա ընտանիքում համալսարան ընդունված առաջին կինն էր։She was the first woman in her family to go to university.the first + to-ով անորոշ դերբայ
Գրասենյակից վերջինը դուրս եկողը թող լույսերն անջատի։The last person to leave the office should switch off the lights.«վերջին … -ողը» → the last … to

Կարճ ասած՝ անգլերենում դերբայական խումբը գալիս է գոյականից հետո, «-ող» = -ing, «-վող / -ված» = past participle, իսկ ակտիվ «-ած»-ը (մեկ ավարտված գործողություն) մնում է լրիվ նախադասություն՝ who arrived։

Կառուցվածք

Լրիվ նախադասությունից՝ կրճատված

ՏեսակԼրիվ հարաբերական նախադասությունԿրճատված
Ներգործականthe people who live next doorthe people living next door
Ներգործական (շարունակական)the man who is sitting therethe man sitting there
Կրավորականthe car which was stolen last nightthe car stolen last night
Կրավորական (շարունակական)the issues that are being discussedthe issues being discussed
first / last / only / next / գերադրականից հետոthe first person who arrivedthe first person to arrive
Նույնը, կրավորականthe last person who was toldthe last person to be told

Ինչպես կրճատել

ՔայլԳործողություն
1Ստուգեք. հարաբերական բառը պետք է լինի նախադասության ենթական։
2Ներգործական → հանեք հարաբերական բառը (և be-ն, եթե կա) → օգտագործեք -ing ձևը։
3Կրավորական → հանեք հարաբերական բառը + be → պահեք past participle-ը։
4first / last / only / next-ից կամ գերադրականից հետո → to-ով անորոշ դերբայ։

Երբ չի կարելի կրճատել

Իրավիճակ✅ Լրիվ նախադասություն❌ Կրճատված
Անցյալի մեկ, ավարտված գործողություն (ներգործական)the man who called yesterdaythe man calling yesterday
Հարաբերական բառը խնդիր էthe film that I watchedthe film watching
Բայը եղանակավորող է կամ կատարյալ ձևովpeople who can drive / the man who has lived here for yearspeople driving (այլ իմաստ) / the man having lived here for years

Գործածություն

1Ներգործական իմաստ. -ing դերբայ

-ing դերբայը օգտագործեք, երբ գոյականն ինքն է անում գործողությունը։ Այն կարող է փոխարինել շարունակական բային (who is talking), ինչպես նաև պարզ բային՝ ընդհանուր փաստի կամ վիճակի համար (who live, which contains)։ Վիճակի բայերի դեպքում էլ -ing ձևն այստեղ ճիշտ է, թեև դրանք սովորաբար շարունակական ձև չեն ստանում։ Հայերենում սա սովորաբար «-ող» դերբայն է, բայց գոյականից առաջ։

Who's the woman talking to your dad?
Ո՞վ է հայրիկիդ հետ խոսող կինը։
= who is talking. անգլերենում խումբը գոյականից հետո է
Passengers travelling to Manchester should change at Crewe.
Մանչեսթեր մեկնող ուղևորները պետք է Քրյուում գնացքը փոխեն։
= who are travelling
I've found a website selling second-hand textbooks.
Մի կայք եմ գտել, որը օգտագործված դասագրքեր է վաճառում։
= which sells
The man sitting next to me on the plane snored all night.
Ինքնաթիռում կողքիս նստած տղամարդը ամբողջ գիշեր խռմփացնում էր։
= who was sitting. հայերենում «նստած», անգլերենում sitting
We need a box containing all the cables.
Մեզ պետք է բոլոր լարերը պարունակող տուփ։
= which contains. վիճակի բայ
Anyone wishing to leave early should speak to the organiser.
Նրանք, ովքեր ցանկանում են շուտ գնալ, պետք է խոսեն կազմակերպչի հետ։

2Կրավորական իմաստ. past participle

Past participle-ը օգտագործեք, երբ գործողությունը կատարվում է գոյականի հետ։ Այն փոխարինում է who / which / that + be + past participle-ին ցանկացած ժամանակաձևում, այդ թվում՝ անցյալի մեկ գործողության դեպքում։ Հայերենում՝ «-ված», «-վող» դերբայները։

The car stolen from outside our house was found in a car park.
Մեր տան մոտից գողացված մեքենան գտան ավտոկայանատեղիում։
= which was stolen; car park (UK) = parking lot (US)
Most of the vegetables sold at the market are grown locally.
Շուկայում վաճառվող բանջարեղենի մեծ մասը տեղում է աճեցվում։
«վաճառվող» → sold, ոչ թե selling
Is this the photo taken at Grandma's 80th birthday?
Սա՞ է տատիկի ութսունամյակին արված լուսանկարը։
Applications received after 30 June will not be accepted.
Հունիսի 30-ից հետո ստացված հայտերը չեն ընդունվի։
The issues being discussed today affect everyone.
Այսօր քննարկվող հարցերը բոլորին են վերաբերում։
շարունակական կրավորական. being + past participle

3To-ով անորոշ դերբայ first, last, only, next-ից և գերադրականից հետո

the first, the second, the last, the next, the only-ից և գերադրական աստիճանից (the youngest, the best) հետո հարաբերական նախադասության փոխարեն օգտագործեք to-ով անորոշ դերբայ։ Այն կարող է լինել ներգործական կամ կրավորական, իսկ to have + past participle-ը ցույց է տալիս ավելի վաղ գործողություն։

She was the first woman in her family to go to university.
Նա իր ընտանիքում համալսարան գնացած առաջին կինն էր։
հայերենում «-ած», անգլերենում to go
The last person to leave the office should switch off the lights.
Գրասենյակից վերջինը դուրս եկողը թող անջատի լույսերը։
At 19, she became the youngest player to win the title.
Տասնինը տարեկանում նա դարձավ տիտղոսը նվաճած ամենաերիտասարդ խաղացողը։
I was the last to be told about the changes.
Փոփոխությունների մասին ինձ ասացին ամենավերջում։
կրավորական. to be + past participle
He's the only one to have read the whole report.
Նա միակն է, ով ամբողջ զեկույցը կարդացել է։
to have + past participle. կարդացել է

4Երբ հարաբերական նախադասությունը կրճատել չի կարելի

Նախադասությունը կարելի է կրճատել միայն այն դեպքում, երբ հարաբերական բառը դրա ենթական է։ Ներգործական բայի դեպքում անցյալի մեկ, ավարտված գործողության համար -ing ձև մի՛ օգտագործեք. պահեք լրիվ նախադասությունը։ Լրիվ նախադասությունը պահեք նաև, երբ բայը եղանակավորող է (can, should, will) կամ կատարյալ ձևով (has lived). -ing ձևը կկորցնի այդ իմաստը։ Երբ հարաբերական բառը խնդիր է, այն կարող եք միայն բաց թողնել (B1-20)։

The man who called yesterday left a message.
Երեկ զանգած տղամարդը հաղորդագրություն թողեց։
ոչ թե the man calling yesterday. հայերենի «զանգած»-ը այստեղ լրիվ նախադասություն է
The student who won the prize last year is giving a speech.
Անցյալ տարի մրցանակ շահած ուսանողը ելույթ է ունենալու։
անցյալի մեկ դեպք
The burglar who broke into our flat has been caught.
Մեր բնակարան ներխուժած գողին բռնել են։
flat (UK) = apartment (US)
We need someone who can drive.
Մեզ պետք է մեկը, ով մեքենա վարել գիտի։
եղանակավորող բայ. someone driving այլ իմաստ կունենա
The man who has lived next door for thirty years is moving out.
Երեսուն տարի մեր հարևանությամբ ապրած տղամարդը տեղափոխվում է։
կատարյալ ձև. պահեք լրիվ նախադասությունը
The cake that I made for the party was a disaster.
Խնջույքի համար իմ թխած տորթը աղետ էր։
խնդիր. կարելի է ասել the cake I made, բայց ոչ -ing-ով

Հաճախակի սխալներ

❌The man calling you yesterday was my uncle.
✅The man who called you yesterday was my uncle.
Անցյալի մեկ ավարտված գործողություն. օգտագործեք լրիվ նախադասությունը։
❌The book writing by my aunt is a bestseller.
✅The book written by my aunt is a bestseller.
Կրավորական իմաստ → past participle։
❌The people lived next door are very noisy.
✅The people living next door are very noisy.
Ներգործական կրճատված նախադասություն → -ing, ոչ թե Past Simple։
❌The documents sending yesterday have arrived.
✅The documents sent yesterday have arrived.
Փաստաթղթերը ոչինչ չեն ուղարկում. ինչ-որ մեկն է դրանք ուղարկում → sent։
❌The girl standing by the window she is my cousin.
✅The girl standing by the window is my cousin.
Մի՛ կրկնեք ենթական։
❌The film I watching last night was boring.
✅The film I watched last night was boring.
Խնդիր հարաբերական բառ. պարզապես բաց թողեք այն (B1-20), -ing մի՛ օգտագործեք։
⚠️She was the first person arriving at the party.
✅She was the first person to arrive at the party.
the first / last / only-ից հետո բնական ընտրությունը to-ով անորոշ դերբայն է։

Թակարդներ հայախոսների համար

1. Դերբայական խումբը գոյականից առաջ. Հայերենում ասում ենք «Գառնիի տաճարի մոտ ապրող ընտանիքը հյուրատուն ունի», և ամբողջ խումբը գոյականից առաջ է։ Անգլերենում երկար դերբայական խումբը միշտ գոյականից հետո է։

❌The near Garni Temple living family runs a guesthouse.
✅The family living near Garni Temple runs a guesthouse.
դերբայական խումբը՝ գոյականից հետո

2. «-վող» → -ing. Հայերենի «-ող» և «-վող» դերբայները շատ նման են, և երկուսն էլ թարգմանվում են -ing-ով. «Հեռուստատեսությամբ գովազդվող նոր հեռախոսները առցանց շատ ավելի էժան են»։ Բայց «-վող»-ը կրավորական է. հեռախոսներն իրենք ոչինչ չեն գովազդում։

❌The new phones advertising on TV are much cheaper online.
✅The new phones advertised on TV are much cheaper online.
կրավորական «-վող» → past participle

3. Ակտիվ «-ած» → past participle. Հայերենում «-ած»-ը հաճախ ակտիվ է. «Օլիմպիադային մասնակցած աշակերտները վկայականներ ստացան»։ Անգլերենում past participle-ը կրավորական է, իսկ անցյալի մեկ ավարտված գործողության համար -ing էլ չի կարելի. պետք է լրիվ նախադասություն։

❌The students participated in the Olympiad received certificates.
✅The students who participated in the Olympiad received certificates. կամ The students who took part in the Olympiad received certificates.
ակտիվ անցյալ գործողություն → who participated
❌The boy found my keys in the park brought them to our door.
✅The boy who found my keys in the park brought them to our door.
«գտած տղան» → the boy who found

Մի՛ շփոթեք

-ing (ներգործական), թե past participle (կրավորական) – Ո՞վ է կատարում գործողությունը։ Աշխատում է ինչպես boring / bored-ը A2-30 դասում։

There's a dog chasing a cat in the garden.
Այգում մի շուն կատու է հետապնդում։
շունն է հետապնդում
The cat chased by the dog is safe now.
Շան հետապնդած կատուն հիմա ապահով է։
կատվին են հետապնդում

կրճատված նախադասություն, թե խնդիր դերանունի բաց թողնում – երկու տարբեր «կարճ ճանապարհ»։ Երբ հարաբերական բառը խնդիր է, պարզապես բաց թողեք այն (B1-20), երբ ենթակա է, կրճատեք դերբայով։

The song she sang was beautiful.
Նրա երգած երգը գեղեցիկ էր։
խնդիր. that-ը բաց է թողնված
The woman singing that song is my sister.
Այդ երգը երգող կինը քույրս է։
ենթակա. who is singing → singing

կրճատված հարաբերական, թե դերբայական դարձված – Կրճատված հարաբերական նախադասությունը գալիս է անմիջապես գոյականից հետո և ասում է, թե որ մեկը։ Նախադասության սկզբի դերբայական դարձվածը նկարագրում է, թե ինչ էր անում ենթական. այն B2-10 դասում է։

The woman standing by the door is my aunt.
Դռան մոտ կանգնած կինը մորաքույրս է։
որ կինը. կրճատված հարաբերական
Standing by the door, my aunt waved goodbye.
Դռան մոտ կանգնած՝ մորաքույրս ձեռքով արեց։
ինչ էր անում. դերբայական դարձված

Ուղղագրություն և արտասանություն

  • Կրճատված որոշիչ նախադասությունները ստորակետ չունեն և առանց դադարի են ասվում. The man standing there is my boss. Կրճատված ոչ որոշիչ նախադասությունը պահում է իր ստորակետները (B2-08). The bridge, built in 1890, is still in use.
  • Ուշադրություն դարձրեք անկանոն past participle-ներին՝ written, taken, built, stolen, chosen, held, sold, sent։
  • -ing ուղղագրություն. չարտասանվող e-ն ընկնում է (leave → leaving), կարճ շեշտված ձայնավորից հետո վերջին բաղաձայնը կրկնապատկվում է (sit → sitting), lie → lying։
  • -ing-ի /ŋ/-ն մեկ քթային հնչյուն է. վերջում «գ» մի՛ ավելացրեք (living, ոչ թե «լիվինգ»)։
  • Դերբայը գոյականից ավելի չի շեշտվում. the people living next door-ը ասվում է սահուն, մեկ խմբով, և գլխավոր շեշտը door-ի վրա է՝ /dɔː/ (UK), /dɔːr/ (US)։

Ոսկե կանոն

Կտրեք հարաբերական բառը և օժանդակ բայը. գոյականն ինքն է անում → -ing, գործողությունը կատարվում է գոյականի հետ → past participle, first / last / only / next / գերադրական-ից հետո → to-ով անորոշ դերբայ։ Կրճատեք միայն այն դեպքում, երբ հարաբերական բառը ենթակա է, և -ing մի՛ օգտագործեք անցյալի մեկ ավարտված գործողության համար կամ եղանակավորող ու կատարյալ բայերի փոխարեն։ Դերբայական խումբը դրեք գոյականից հետո։

Վարժություններ

A. Կառուցվածք

Կրճատեք հարաբերական նախադասությունը։

  1. Կրճատեք: The girl who is playing the piano is only eight.
  2. Կրճատեք: The bridge which was built in 1890 is still in use.
  3. Կրճատեք: She was the first person in our town who drove an electric car.
  4. Կրճատեք: Students who want to join the trip should sign up today.
  5. Կրճատեք: The problems that are being discussed are serious.
  6. Կրճատեք: He was the only player who was chosen for both teams.

B. Իմաստ

Ընտրեք իմաստին համապատասխան տարբերակը։

  1. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: The money … at the event went to charity.
  2. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: Do you know the guy … the red jacket?
  3. Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: She was the only candidate … every question correctly.
  4. Կարելի՞ է կրճատել այս նախադասությունը: "the dress that she bought last week" …
  5. Կարելի՞ է կրճատել այս նախադասությունը: "the train that leaves at 9:15" …

C. Գտեք սխալը

Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։

  1. The email sending by the bank was a scam.
  2. The woman phoning the office this morning didn't leave her name.
  3. The people waiting outside have been there for an hour.
  4. The house built by my grandfather it is still standing.

D. Համատեքստում

Կարդացեք կայարանի հայտարարությունը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։ Փակագծերում տրված բայը դրեք ճիշտ ձևով։

Notice at the station
Passengers 16 (travel) to the airport should use platform 2. Trains 17 (leave) after 11 p.m. will stop at all stations. Luggage 18 (leave) unattended will be removed. The last train 19 (stop) at Hill Park tonight departs at 23:40. Tickets 20 (buy) on the train cost 50% more.

E. Ձեր հերթն է

Գրեք անգլերենով։

  1. Նկարագրեք երկու մարդու լուսանկարում կամ այն սենյակում, որտեղ գտնվում եք՝ -ing դերբայներով։
  2. Գրեք որևէ նվաճման մասին՝ the first / the only / the youngest + to-ով անորոշ դերբայ կաղապարով։

F. Խառը կրկնություն

Կրկնեք նախորդ դասերը։

  1. B2-08 Non-Defining Relative Clauses. լրացուցիչ տեղեկություն ստորակետներով անգլերենում
    My sister, ___ lives in Madrid, is a doctor. …
  2. A2-30 Bored, թե Boring. -ed և -ing ածականները հայերենով
    The film was really ….
  3. B1-11 Passive Voice բոլոր ժամանակաձևերում և եղանակավորող բայերով
    The new hospital (build) at the moment.
  4. B2-07 Need, Needn't Have, Be Supposed To. պարտականություն և անհրաժեշտություն անգլերենով
    The bus (supposed to arrive) at eight, but it came at half past.
Պատասխաններ

A. Կառուցվածք

  1. The girl playing the piano is only eight.
  2. The bridge built in 1890 is still in use.
  3. She was the first person in our town to drive an electric car.
  4. Students wanting to join the trip should sign up today.
  5. The problems being discussed are serious.
  6. He was the only player to be chosen for both teams. / He was the only player chosen for both teams.

B. Իմաստ

  1. raised
  2. wearing
  3. to answer
  4. No
  5. Yes

C. Գտեք սխալը

  1. The email sent by the bank was a scam.
  2. The woman who phoned the office this morning didn't leave her name. / The woman who called the office this morning didn't leave her name.
  3. ✓ The people waiting outside have been there for an hour.
  4. The house built by my grandfather is still standing.

D. Համատեքստում

  1. travelling
  2. leaving
  3. left
  4. to stop / stopping
  5. bought

E. Ձեր հերթն է

  1. The man sitting by the window is reading a newspaper. The woman wearing a red coat is my neighbour.
  2. My grandmother was the first person in her village to go to university.

F. Խառը կրկնություն

  1. who
  2. boring
  3. is being built
  4. was supposed to arrive
Android հավելվածՍովորեք ընթացքում Google Play