Câu bị động nâng cao: to be done, being done và get done (Advanced Passives)
More Passives: Being Done, To Be Done, Get Done
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể dùng câu bị động (passive) sau những động từ đi với to hoặc với -ing (want to be promoted, hate being told), tạo câu bị động từ động từ có hai tân ngữ và từ động từ đi kèm giới từ, dùng câu bị động thân mật với get, và hiểu cấu trúc needs cleaning.
Ý chính
Bạn đã biết câu bị động ở mọi thì: is done, was done, has been done (B1-11). Nhưng rất nhiều cấu trúc tiếng Anh lại đứng sau một động từ khác: I want to…, I hate …ing. Vậy nếu điều bạn muốn hay ghét là một việc xảy ra với bạn, chứ không phải việc bạn làm, thì sao?
Khi đó, câu bị động chỉ việc chuyển vào đúng những vị trí ấy. Quy tắc không đổi: be + past participle (quá khứ phân từ, V3). Chỉ có be đổi hình dạng cho vừa vị trí: to be + V3 sau những động từ đi với to, và being + V3 sau những động từ đi với -ing và sau giới từ.
Bạn còn nhớ chiếc ổ cắm chuyển đổi du lịch ở bài B1-11 không? Quá khứ phân từ là cục sạc: nó không bao giờ đổi. Bây giờ chiếc ổ chuyển đổi — be — đổi hình dạng để vừa với những ổ cắm mới, không chỉ với các thì mới. I want to promote → I want to be promoted. I hate telling → I hate being told.
Tiếng Anh còn có một trợ động từ bị động thứ hai, thân mật hơn: get. She got promoted nghe giống một sự kiện — một sự thay đổi, thường đột ngột hoặc bất ngờ — hơn là She was promoted.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Tiếng Việt cũng đặt được hoặc bị ngay sau muốn, ghét, sợ: muốn được mời, ghét bị sai bảo. Điểm này khá giống tiếng Anh. Nhưng tiếng Việt chọn "được" hay "bị" theo chuyện tốt hay xấu, còn tiếng Anh không quan tâm: chỉ cần to be hoặc being + V3. Và rất nhiều khi tiếng Việt không dùng từ nào cả (Giấy tờ này cần ký, Cái xe cần rửa), trong khi tiếng Anh vẫn phải cho thấy chủ ngữ là thứ chịu hành động.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tôi muốn được mời. | I want to be invited. | được → to be + V3 |
| Cô ấy ghét bị sai bảo. | She hates being told what to do. | bị → being + V3 |
| Những mẫu đơn này cần ký trước thứ Sáu. | These forms need to be signed by Friday. | tiếng Việt không có từ nào; tiếng Anh cần to be + V3 |
| Tôi được tặng một món quà. | I was given a present. | người làm chủ ngữ, giống tiếng Việt |
| Em bé đang được bà trông. | The baby is being looked after by her grandmother. | "trông" không có giới từ, nhưng look after |
| Chúng tôi bị kẹt xe hai tiếng. | We got stuck in traffic for two hours. | chuyện bất ngờ, thân mật → get + V3 |
| Cái xe cần rửa rồi. | The car needs washing. | needs + -ing = cần được làm |
Hãy tự hỏi: chủ ngữ làm hành động hay chịu hành động? Nếu chịu, hãy dùng to be / being / get + V3, dù tiếng Việt nói "được", "bị" hay không nói gì.
Cấu trúc
Động từ nguyên mẫu bị động và dạng -ing bị động
| Vị trí | Chủ động | Bị động |
|---|---|---|
| động từ + to-infinitive | I want to invite them. | I want to be invited. |
| need + to-infinitive | We need to check the data. | The data needs to be checked. |
| động từ + -ing | I hate telling people what to do. | I hate being told what to do. |
| giới từ + -ing | She's afraid of forgetting them. | She's afraid of being forgotten. |
| phủ định | — | I'd prefer not to be disturbed. / He's used to not being noticed. |
Cũng có dạng hoàn thành: to have been done (The painting is thought to have been stolen) được dạy ở B2-12; having been done (Having been warned, we…) được dạy ở C1-07.
Động từ có hai tân ngữ (give, send, offer, show, tell, teach, lend, pay, promise, award) — dạng chủ động ở A2-15
| Chủ động | Bị động — người làm chủ ngữ (phổ biến hơn) | Bị động — vật làm chủ ngữ |
|---|---|---|
| They gave me a present. | I was given a present. | A present was given to me. |
| The bank offered her a loan. | She was offered a loan. | A loan was offered to her. |
Động từ đi với giới từ — giới từ đứng ngay sau động từ
| Chủ động | Bị động |
|---|---|
| Someone is looking after the baby. | The baby is being looked after. |
| Nobody has dealt with the complaint. | The complaint hasn't been dealt with. |
| People laughed at him. | He was laughed at. |
Bị động với get
| Thì | Ví dụ |
|---|---|
| quá khứ đơn | She got hired last week. |
| hiện tại hoàn thành | Our flight has got cancelled. (UK) / Our flight has gotten cancelled. (US) |
| tương lai | You'll get hurt. |
| sau to-infinitive | I don't want to get caught in the rain. |
| câu hỏi / phủ định | Did he get paid? He didn't get invited. |
Need + -ing (nghĩa bị động)
| Dạng | Nghĩa |
|---|---|
| The car needs washing. | = The car needs to be washed. |
Cách dùng
1Động từ nguyên mẫu bị động — to be + V3
Sau những động từ, tính từ và danh từ đi với to-infinitive, dùng to be done khi chủ ngữ là thứ chịu hành động.
2Dạng -ing bị động — being + V3
Sau những động từ đi với -ing (B1-17) và sau giới từ (B1-19), dùng being done.
Một số động từ như like, love, hate và can't stand đi được với cả hai: She can't stand being interrupted / She can't stand to be interrupted.
3Động từ có hai tân ngữ
Những động từ như give, send, offer, show, tell và pay có một tân ngữ chỉ người và một tân ngữ chỉ vật. Cả hai đều có thể làm chủ ngữ, nhưng tiếng Anh thường chọn người, vì người thường là chủ đề của câu. Khi vật làm chủ ngữ, dùng to + người. Điểm này giống tiếng Việt: Tôi được tặng một chiếc laptop.
4Động từ đi với giới từ ở câu bị động
Khi động từ cần giới từ (look after, deal with, talk about, rely on), hãy giữ giới từ ngay sau quá khứ phân từ — kể cả khi nó rơi vào cuối câu. Cẩn thận: nhiều động từ tiếng Việt tương ứng (trông, giải quyết, bàn) không có giới từ.
5Câu bị động với get
Dùng get + V3 trong lời nói và văn viết thân mật, nhất là cho sự thay đổi và những chuyện bất ngờ hoặc không mong muốn (get hurt, get stuck, get lost, get fired), và cho những điều xảy ra với ai đó do chính việc họ làm (get promoted, get paid). Nó tập trung vào sự việc, không phải trạng thái. Trong văn viết trang trọng, hãy dùng be. Nhiều câu với "bị" trong tiếng Việt (bị kẹt, bị thương, bị lạc) rất hợp với get.
6Need + -ing mang nghĩa bị động
Sau need, dạng -ing có thể mang nghĩa bị động: needs cleaning = needs to be cleaned. Cách nói này dùng cả trong tiếng Anh Anh và Anh Mỹ; người Mỹ cũng rất hay nói needs to be cleaned. Ở một số vùng (ví dụ Scotland, một phần nước Mỹ) người ta nói needs cleaned, nhưng đó không phải tiếng Anh chuẩn. Want + -ing với nghĩa này (The car wants washing) là cách nói thân mật, chỉ có ở Anh. Need + -ing và need + to được ôn lại ở B2-16. Tiếng Việt nói Cửa sổ cần lau, rất gần với The windows need cleaning.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. "Cần ký", "muốn tôn trọng" — quên be. Tiếng Việt rất hay bỏ "được": Hồ sơ này cần nộp trước thứ Hai. Dịch thẳng, câu tiếng Anh thành chủ động, như thể hồ sơ tự đi nộp. Sau need, want, hope, expect, nếu chủ ngữ chịu hành động thì phải có to be + V3.
2. "Tôi được giải thích / được hướng dẫn" → I was explained. Tiếng Việt nói Bệnh nhân được giải thích quy trình rất tự nhiên. Nhưng explain, describe, suggest không cho người làm chủ ngữ bị động. Hãy để vật làm chủ ngữ, hoặc dùng câu chủ động.
3. "Bị" + tính từ hoặc động từ không tân ngữ → was + … Với bị lạc, bị kẹt, bị thương, nhiều bạn ghép "bị" thành was rồi thêm tân ngữ như tiếng Việt. Tiếng Anh dùng get + V3 (thân mật) và không có tân ngữ phía sau.
4. "Được chăm sóc" — quên giới từ. "Chăm sóc", "trông", "giải quyết" không có giới từ trong tiếng Việt, nên người Việt hay bỏ giới từ của động từ tiếng Anh, nhất là khi nó rơi vào cuối câu.
5. "Cần là / cần sửa" → needs to iron. Cái áo này cần là không có "được", nên nhiều bạn nói needs to iron. Nhưng cái áo không tự là: dùng needs + -ing hoặc needs to be + V3.
Đừng nhầm lẫn
get-passive và get something done — Thể nhờ bảo (causative) đặt một tân ngữ giữa get và quá khứ phân từ: người khác làm việc đó cho đồ của bạn (B2-11). Câu bị động với get không có tân ngữ ở giữa: chính chủ ngữ chịu hành động. Tiếng Việt nói "mang xe đi sửa" và "xe bị hỏng" — hai ý rất khác nhau.
being done và been done — being là dạng -ing (đang diễn ra, hoặc sau động từ và giới từ); been là quá khứ phân từ của be, dùng sau have. Tiếng Việt phân biệt bằng "đang" và "đã … rồi". Xem B1-11.
needs doing và needs to do — Với needs + -ing, chủ ngữ chịu hành động. Với needs to do, chủ ngữ làm hành động. Tiếng Việt dùng "cần" cho cả hai.
Chính tả và phát âm
- to be thường đọc yếu khi nói: /tə bi/. Khi nói nhanh và thân mật, want to be thường nghe như "wanna be", nhưng không bao giờ viết như vậy trong văn viết chuẩn.
- being có hai âm tiết: /ˈbiːɪŋ/. Đừng rút thành một âm tiết, vì khi đó nó nghe giống been.
- been đọc là /biːn/ hoặc dạng yếu /bɪn/ (UK), thường là /bɪn/ (US).
- Hiện tại hoàn thành của get: has got cancelled (UK), has gotten cancelled (US).
- Đuôi -ed rất dễ mất trước một phụ âm, nhất là với người Việt, vì tiếng Việt không bật âm cuối: to be asked for /tə bi ˈɑːskt fə/ (UK), /tə bi ˈæskt fər/ (US). Thiếu /t/, người nghe sẽ nghe thành to be ask — sai ngữ pháp. Khi nói cẩn thận, hãy bật rõ âm /t/ hoặc /d/.
- get /ɡet/ và got /ɡɒt/ (UK), /ɡɑːt/ (US) khác nhau ở nguyên âm: got mở miệng rộng hơn. Ở cả hai, âm /t/ cuối rất ngắn nhưng phải có: đầu lưỡi chạm vào lợi phía sau răng trên. Đừng thêm thanh điệu tiếng Việt vào hai từ này.
Quy tắc vàng
Câu bị động luôn là be + quá khứ phân từ ở mọi vị trí — chỉ cần đổi be cho vừa vị trí: to be done sau những động từ đi với to, being done sau những động từ đi với -ing và sau giới từ. Dùng get done cho những sự việc và thay đổi trong văn nói thân mật. Và đừng chờ chữ "được" hay "bị": nếu chủ ngữ chịu hành động, tiếng Anh cần bị động.
Luyện tập
A. Hình thức
Chia động từ trong ngoặc ở dạng bị động, hoặc viết lại câu theo yêu cầu.
-
I'd love (invite) to the wedding.
-
She can't stand (interrupt).
-
Viết lại câu, bắt đầu bằng "He": They offered him a new contract.
-
Viết lại câu, dùng "look after": Someone is taking care of the dog.
-
Viết lại câu, bắt đầu bằng "We": The company sent us the tickets.
-
Viết lại câu với get: She was promoted last month.
B. Ý nghĩa
Chọn đáp án đúng hoặc trả lời câu hỏi.
-
Chọn đáp án đúng: The kitchen needs ….
-
Chọn đáp án đúng: I'm afraid of … forgotten.
-
Cả hai câu đều đúng. Câu nào thân mật hơn?
-
"The report needs checking." Ai làm hành động? …
-
Chọn đáp án đúng: The road … repaired, so it's closed today.
C. Tìm lỗi sai
Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
The complaint was dealt quickly.
-
He was got arrested last night.
-
I was explained the rules.
-
I don't like being photographed.
D. Trong ngữ cảnh
Điền dạng đúng của động từ trong ngoặc, hoặc điền một giới từ.
Ola: How's the new job?
Tom: Great! On my first day I 16 (give) a laptop and a phone. And I've already 17 (invite) to the team dinner.
Ola: Nice! Is your boss OK?
Tom: Yes, but she hates 18 (interrupt) in meetings — I learned that fast!
Ola: Ha! And your car? It 19 (need / fix) last month.
Tom: It still does. And yesterday I 20 (get / stuck) in traffic for an hour because of it.
Ola: You need to have it looked 21 soon.
E. Đến lượt bạn
Viết câu về bản thân bằng tiếng Anh.
-
Viết về một điều bạn ghét hoặc thích khi người khác làm với bạn, dùng being + V3.
-
Viết về một thứ trong nhà bạn cần được làm gì đó, dùng needs + -ing.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
B1-11 Câu bị động ở các thì và với động từ khuyết thiếu (The Passive in All Tenses and with Modals) A new hospital (build) next year.
-
A2-15 Động từ có hai tân ngữ: give me the book hay give it to me? (Verbs with Two Objects) Can you explain ___ ? …
-
B2-12 Câu bị động tường thuật: It is said that… và He is said to… (The Reporting Passive) The thieves are believed (escape) by boat last week.
-
B2-11 Thể nhờ bảo: have something done, get something done (Causatives) I need to (have / my car / service).
Đáp án
A. Hình thức
- to be invited
- being interrupted / to be interrupted
- He was offered a new contract.
- The dog is being looked after.
- We were sent the tickets.
- She got promoted last month.
B. Ý nghĩa
- cleaning
- being
- We got caught in the rain.
- someone else
- is being
C. Tìm lỗi sai
- The complaint was dealt with quickly.
- He got arrested last night. / He was arrested last night.
- The rules were explained to me.
- ✓ I don't like being photographed.
D. Trong ngữ cảnh
- was given / got given
- been invited / got invited / gotten invited
- being interrupted / to be interrupted
- needed fixing / needed to be fixed
- got stuck
- at / over
E. Đến lượt bạn
- I love being surprised, but I hate being kept waiting.
- My bike needs fixing, and the kitchen walls need painting.
F. Ôn tập tổng hợp
- will be built / is going to be built
- it to me
- to have escaped
- have my car serviced
