SlowingoГрамматика
B1 18 / 39

Verb + -ing же verb + to кыргызча: enjoy doing, decide to do – толук тизмелер

Verb + -ing or Verb + To: The Full Lists

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз отуздай көп колдонулган этиштен кийин этиш + -ing (I enjoy cooking) же этиш + to + негизги форма (We decided to wait) туура тандай аласыз, ошондой эле сын атооч + to (easy to use) колдоно аласыз.

Негизги ой

Бир этиштен кийин экинчи этиш келгенде, экинчи этиш чакты көтөрө албайт. Ал эки форманын бирин алат: -ing формасы (swimming) же to + негизги форма (to swim). Форманы биринчи этиш тандайт.

A2-25 сабагындагы жебени эстейсизби? to көбүнчө алдыга, азырынча боло элек аракетти көздөй жебедей көрсөтөт: I hope to see you. She decided to leave. -ing формасы болсо көбүнчө аракетти бир буюм сыяктуу карайт – аны сиз сезесиз, андан качасыз, аны бүтүрөсүз же ал жөнүндө айтасыз: I enjoy cooking. He denied taking it.

Бул логика – мыйзам эмес, күчтүү тенденция. Кээ бир этиштерди жөн гана жаттап алуу керек: imagine -ing алат, fail – to. Ошондуктан бул сабакта мааниси боюнча кичинекей топторго бөлүнгөн эки тизме бар. Ар бир топту бир мисал менен үйрөнүңүз, ошондо тандоолордун көбү автоматтык түрдө чыга баштайт.

Кыргыз тили жана англис тили

Кыргызча экинчи этиш көбүнчө кыймыл атооч же атоочтук формасына өтүп, жөндөмө мүчөсүн алат: -ганды («тамак жасаганды жакшы көрөм»), -ууну («машинаны сатууну чечтик»), -ууга («бөлүшүүгө макул болушту»), -уудан («берүүдөн баш тартты»). Бул формалар англисче -ing менен to ортосундагы тандоого жардам бербейт: бир эле «-ууну» decided to sell да, considering moving да болот. Мындан тышкары, сөздүктөрдө «окуу» сыяктуу формалар to read деп берилет, ошондуктан бардык жерде to колдонуу адатка айланып калат. Кээде гана кыргыз формасы жардам берет: -ууга макул болду → agreed to. Жыйынтыгында, англисчеде тандоону кыргыз мүчөсү эмес, биринчи англис этиши чечет.

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Тамак жасаганды жакшы көрөм.I enjoy cooking.enjoy дайыма -ing алат
Машинаны сатууну чечтик.We decided to sell the car.«-ууну» → бул жерде to
Кичирээк батирге көчүүнү ойлонуп жатабыз.We're considering moving to a smaller flat.ошол эле «-ууну» → бул жерде -ing
Чыгымдарды бөлүшүүгө макул болушту.They agreed to share the costs.Бул жерде да ушундай: «-ууга макул» → to
Банк насыя берүүдөн баш тартты.The bank refused to give us a loan.«-уудан баш тартты» → refused to, from жок
Балдар уктап жаткан болуп калышты.The kids pretended to be asleep.«-ган болуп» → pretended to
Принтер бузулуп калган окшойт.The printer seems to be broken.«окшойт» → seems to
Бул рецепт боюнча жасоо оңой.This recipe is easy to follow.easy to + этиш; it кошулбайт

Кыскасы: кыргызча «-ганды», «-ууну» англисче тандоону көрсөтпөйт; enjoy, avoid, consider, suggest, finish → -ing; decide, hope, plan, agree, refuse, manage, afford → to; «-уудан баш тартты» → refused to; easy / hard / nice + to.

Түзүлүшү

Эки үлгү

ҮлгүТүзүлүшүМисал
Aэтиш + -ingI enjoy reading.
Bэтиш + to + негизги формаWe decided to wait.

A тизмеси: этиш + -ing

Маанилик топЭтиштер
Сезимдер жана табитenjoy, mind, miss, can't stand, can't help
Качуу, кийинкиге калтыруу, бүтүрүү, тобокелге салууavoid, postpone, finish, risk
Ойлоо жана айтууadmit, deny, consider, imagine, suggest
Жумуш же иш эмнени камтыйтinvolve, practise (UK) / practice (US)

B тизмеси: этиш + to + негизги форма

Маанилик топЭтиштер
Пландар жана күтүүлөрarrange, decide, expect, hope, plan
Убада, сунуш, баш тартууagree, offer, promise, refuse, threaten
Ийгилик, ийгиликсиздик, жөндөмmanage, fail, afford (көбүнчө can / can't менен), learn
Нерселер кандай көрүнөт же адатта кандай болотseem, tend, pretend

Тануу: not сөзүн -ing формасынын же to сөзүнүн дал алдына коюңуз.

ҮлгүМисал
not + -ingImagine not having a car.
not + toShe pretended not to hear me.

Сын атооч + to

ТүзүлүшүМисал
It's + сын атооч + to…It's easy to forget passwords.
ээ + be + сын атооч + to…This app is easy to use.
сезим билдирген сын атооч + to…I was surprised to see him.

Колдонулушу

1Этиш + -ing – сезимдер жана табит

Enjoy, mind, miss, can't stand жана can't help сөздөрүнөн кийин -ing формасын колдонуңуз. Can't stand – «такыр жактырбоо», can't help – «өзүн кармай албоо».

I really enjoy working from home.
Үйдөн иштегенди абдан жакшы көрөм.
enjoy + -ing
Do you mind waiting a few minutes?
Бир нече мүнөт күтө турсаңыз каршы эмессизби?
= сизге кыйын болбойбу?
I miss having lunch with my old colleagues.
Мурунку кесиптештерим менен бирге түшкү тамак ичкенди сагындым.
miss + -ing
She can't stand sitting in traffic.
Ал тыгында отурганды такыр жактырбайт.
US англисчесинде can't stand to… да болот
I couldn't help laughing when he fell asleep in the meeting.
Ал жыйында уктап калганда күлбөй тура албадым.
can't help = өзүн кармай албоо

2Этиш + -ing – качуу, кийинкиге калтыруу, бүтүрүү, тобокелге салуу

Бул этиштер аракетти сиз башкарган «буюм» катары карайт: андан алыс болосуз, аны кийинкиге жылдырасыз, бүтүрөсүз же бир нерсени коркунучка саласыз.

Have you finished packing yet?
Жүгүңдү жыйнап бүттүңбү?
finish + -ing
Try to avoid eating late at night.
Түн ичинде кеч тамактанбаганга аракет кылыңыз.
avoid + -ing
They've postponed opening the new store until March.
Алар жаңы дүкөндү ачууну мартка чейин жылдырышты.
«-ууну» → бул жерде -ing
If you don't back up your files, you risk losing everything.
Файлдарыңдын көчүрмөсүн сактабасаң, баарын жоготуп алышың мүмкүн.
risk + -ing

3Этиш + -ing – ойлоо жана айтуу

Admit, deny, consider, imagine жана suggest сөздөрүнөн кийин -ing колдонуңуз. Suggest менен that үлгүсү да бар (She suggested that we leave) – B2-14 караңыз. Suggest сөзүнөн кийин эч качан to + этиш келбейт.

He admitted making a mistake with the figures.
Ал сандарда ката кетиргенин мойнуна алды.
admit + -ing
She denied reading my messages.
Ал менин билдирүүлөрүмдү окуганын танды.
deny + -ing
We're considering moving to a smaller flat.
Кичирээк батирге көчүүнү ойлонуп жатабыз.
flat (UK) = apartment (US)
Imagine living without a phone for a week!
Бир жума телефонсуз жашаганды элестетип көрчү!
imagine + -ing
Tom suggested taking a taxi.
Том такси менен барууну сунуштады.
suggest + -ing; to эмес

4Этиш + -ing – involve жана practise

Involve – «зарыл бөлүгү катары камтуу»; practise – «жакшыртуу үчүн кайра-кайра жасоо».

The job involves travelling abroad twice a month.
Бул жумушта айына эки жолу чет өлкөгө барып туруу керек.
involve + -ing
You need to practise speaking every day.
Күн сайын сүйлөөнү машыктырышың керек.
US жазылышы: practice
Does the course involve doing a final exam?
Курстун аягында жыйынтыктоочу экзамен тапшыруу барбы?
involve + -ing

5Этиш + to – пландар жана күтүүлөр

Бул этиштер азырынча боло элек аракетти көздөй карайт: жебе алдыга көрсөтөт.

We've decided to sell the car.
Машинаны сатууну чечтик.
decide + to
I'm hoping to finish the report by Friday.
Баяндаманы жумага чейин бүтүрөм деп үмүттөнүп жатам.
hope + to
They've arranged to meet at the station.
Алар вокзалда жолугушууга макулдашышты.
arrange + to
We're planning to visit my aunt in May.
Майда таежеме барып келүүнү пландап жатабыз.
plan + to
I expect to be home by seven.
Саат жетиге чейин үйдө болом деп ойлойм.
expect + to

6Этиш + to – убада, сунуш, баш тартуу жана коркутуу

Макул болгондо, убада бергенде, сунуш кылганда, баш тартканда же коркутканда келечектеги аракет жөнүндө сүйлөйсүз – ошондуктан to келет. Кыргызча «-ууга макул», «-уудан баш тартты», «… деп убада берди» дейбиз.

She offered to drive me to the airport.
Ал мени аэропортко жеткирип коёюн деди.
«-оюн деди» → offered to
He promised to call, but he never did.
Ал чалам деп убада берген, бирок такыр чалган жок.
promise + to
The bank refused to give us a loan.
Банк бизге насыя берүүдөн баш тартты.
«-уудан баш тартты» → refused to; from жок
My neighbour threatened to call the police.
Кошунам полиция чакырам деп коркутту.
threaten + to
They agreed to share the costs.
Алар чыгымдарды бөлүшүүгө макул болушту.
«-ууга макул» → agreed to

7Этиш + to – ийгилик, ийгиликсиздик жана үйрөнүү

Кыйынчылыктан кийинки ийгилик үчүн manage to, ийгиликсиздик үчүн fail to (көбүнчө расмий), акча же убакыт жетпегенде can't afford to, жаңы жөндөм үчүн learn to колдонуңуз.

Did you manage to get tickets?
Билет ала алдыңбы?
manage to: кыйын болсо да колдон келди
The company failed to meet its targets this year.
Компания быйыл максаттарына жете алган жок.
fail to: расмий
We can't afford to go on holiday this summer.
Бул жайда эс алууга барганга акчабыз жетпейт.
go on holiday (UK) = go on vacation (US)
My grandmother learned to swim at sixty.
Чоң энем алтымыш жашында сүзгөнгө үйрөнгөн.
UK: learnt да болот

8Этиш + to – seem, tend, pretend

Seem to – таасир; tend to – адатта эмне болорун сүрөттөйт; pretend to – бир нерсе чындык сыяктуу көрүнүүгө аракет кылуу.

The printer seems to be broken again.
Принтер кайра бузулуп калган окшойт.
«окшойт» → seems to
People tend to spend more in December.
Адамдар декабрда адатта көбүрөөк акча коротушат.
tend to = адатта
The kids pretended to be asleep.
Балдар уктап жаткан болуп калышты.
«-ган болуп» → pretended to

9Сын атооч + to

Көп сын атоочтордон кийин to + негизги форма келет: easy, hard, difficult, nice, ready, happy, sorry, surprised, pleased. Ээ колдонулуп же түшүнүлүп жаткан нерсенин өзү болсо, дагы бир толуктооч кошпоңуз.

Nice to meet you.
Таанышканыма кубанычтамын.
This recipe is really easy to follow.
Бул рецепт боюнча тамак жасоо абдан оңой.
"easy to follow it" эмес
It's hard to say no to my sister.
Эжеме «жок» деп айтуу кыйын.
We were sorry to hear about your accident.
Кырсыкка кабылганыңызды угуп, абдан капа болдук.
sorry to hear
Are you ready to order?
Буйрутма берүүгө даярсызбы?
ready to

Көп кездешкен каталар

❌I enjoy to cook.
✅I enjoy cooking.
enjoy + -ing
❌We decided going by train.
✅We decided to go by train.
decide + to
❌I'm considering to change jobs.
✅I'm considering changing jobs.
consider + -ing
❌I can't afford buying a new laptop.
✅I can't afford to buy a new laptop.
afford + to
❌He suggested to take the bus.
✅He suggested taking the bus.
suggest + -ing (же that менен сүйлөм), эч качан to + этиш эмес
❌She avoided to answer my question.
✅She avoided answering my question.
avoid + -ing
❌I hope seeing you soon.
✅I hope to see you soon.
hope + to
❌This book is easy to understand it.
✅This book is easy to understand.
ээнин өзү түшүнүлүп жаткан нерсе
⚠️He pretended to not hear me.
✅He pretended not to hear me.
to not бейрасмий кепте угулат; not to – стандарттуу, коопсуз тартип

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. Сөздүктөгү «-уу» = to → enjoy to, considering to. Сөздүктөрдө жана мектепте «окуу» – to read, «иштөө» – to work деп үйрөнөбүз. Ошондуктан «… -ганды жакшы көрөт», «-ууну ойлонуп жатат» дегенди которгондо да to колдонуу адатка айланат. Бирок enjoy, consider, avoid, finish, imagine сыяктуу этиштерден кийин -ing гана колдонулат.

❌Since he retired, my grandfather in At-Bashy really enjoys to look after the horses and the young foals every morning.
✅Since he retired, my grandfather in At-Bashy really enjoys looking after the horses and the young foals every morning.
❌After graduating from the university in Osh, Kanykei is considering to apply for a master's programme in Seoul.
✅After graduating from the university in Osh, Kanykei is considering applying for a master's programme in Seoul.

2. «-уудан баш тартты» → refused from. Кыргызча «баш тартуу» чыгыш жөндөмө менен келет: «жеткирүүдөн баш тартты». Аны сөзмө-сөз которсок, refused from жана андан кийин -ing пайда болот. Англисчеде refuse + to + негизги форма, from жок.

❌The minibus driver refused from taking us to Ala-Archa because the road was covered in ice.
✅The minibus driver refused to take us to Ala-Archa because the road was covered in ice.

3. «Бизге … барууну сунуштады» → suggested us to. Кыргызча сунуш кылганда адам барыш жөндөмөдө, аракет «-ууну» формасында турат: «Хостелдин администратору бизге Жети-Өгүзгө түшкө чейин чыгууну сунуштады». Аны сөзмө-сөз которсок, suggested us to go чыгат. Suggest сөзүнөн кийин адам да, to да келбейт: suggested + -ing же suggested that we + этиш.

❌When we arrived in Karakol, the receptionist at our hostel suggested us to go up to the Jeti-Oguz rocks before lunch, when the light is best for photos.
✅When we arrived in Karakol, the receptionist at our hostel suggested going up to the Jeti-Oguz rocks before lunch, when the light is best for photos. же When we arrived in Karakol, the receptionist at our hostel suggested that we go up to the Jeti-Oguz rocks before lunch, when the light is best for photos.

4. «Колдонуу кыйын» → hard to use it. Кыргызча «бул колдонмону колдонуу кыйын» деген сүйлөмдө толуктооч («колдонмону») этиштин алдында турат, ошондуктан англисчеде аны кайра it менен кайталап коюу оңой. Колдонулуп жаткан нерсе сүйлөмдө мурунтан эле айтылган болсо (the app … hard to use), to + этиштен кийин толуктооч кошулбайт.

❌My grandmother finds the new payment app for the Bishkek buses hard to use it, so I still buy her tickets on my phone.
✅My grandmother finds the new payment app for the Bishkek buses hard to use, so I still buy her tickets on my phone.

Чаташтырбаңыз

этиш + to жана этиш + толуктооч + to – Бул сабакта эки аракетти тең бир эле адам жасайт. Экинчи аракетти башка адам жасаса, көп этиштерге толуктооч кошулат: B1-18 караңыз.

I expect to win.
Утам деп ойлойм.
мен утам
I expect them to win.
Алар утат деп ойлойм.
алар утат: B1-18 караңыз

Мааниси өзгөргөн этиштер – remember, forget, stop, try (B2-15 караңыз) жана regret, mean, go on, need (B2-16 караңыз) эки үлгүнү тең алат, бирок мааниси башка. Алар бул тизмелерге кирбейт.

I stopped eating.
Тамак жегенди токтоттум.
мындан ары жеген жокмун: B2-15 караңыз

Эки үлгүнү тең дээрлик айырмасыз алган этиштер – like, love, hate, start, begin, continue эки үлгүнүн бирин ала берет A2-25.

It started raining.
Жамгыр жаай баштады.
It started to rain да болот

to + этиш жана предлог катары to – look forward to жана be used to тизмектеринде to – предлог, ошондуктан андан кийин -ing келет: B1-19 караңыз.

I look forward to seeing you.
Сени көрүүнү чыдамсыздык менен күтөм.
to = предлог: B1-19 караңыз

Жазылышы жана айтылышы

  • -ing жазылышы: окулбаган -e түшөт (make → making), бир басымдуу үндүүдөн кийинки акыркы үнсүз эки эселенет (stop → stopping, plan → planning), -ie → -y (lie → lying).
  • practise – UK этиш, practice – UK зат атооч; US жазылышында экөө тең practice.
  • -ing /ɪŋ/ аягындагы /ŋ/ – кыргыздын «ң» тыбышы; бул сизге жеңил. Аягына /g/ кошпоңуз: cooking /ˈkʊkɪŋ/, «кукинг» эмес.
  • to сүйлөгөндө алсыз: үнсүздүн алдында /tə/ (want to go – тез сүйлөгөндө /ˈwɒnə ɡəʊ/), үндүүнүн алдында /tu/ (to eat). Дайыма want to деп жазыңыз.
  • Басымды to сөзүнө эмес, этиштерге коюңуз: I decided to wait дегенде to жеңил айтылат, «ту» деп толук айтпаңыз.

Алтын эреже

Экинчи этиштин формасын биринчи этиш тандайт. -ing көбүнчө аракетти буюм катары карайт (enjoy, avoid, deny); to көбүнчө алдыга карайт (decide, hope, promise). Логика жардам бербеген жерде этишти мисал менен жаттаңыз. Эсиңизде болсун: кыргызча «-ууну» же «-ганды» тандоону чечпейт – англис этиши чечет.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз.

  1. I don't mind (wait).
  2. They agreed (share) the costs.
  3. Have you finished (pack)?
  4. We managed (find) a parking space.
  5. He denied (break) the window.
  6. The printer seems (be) broken.
  7. Тануу формасына айлантыңыз: She pretended to hear me.
  8. Тануу формасына айлантыңыз: Imagine having a car.

B. Мааниси

Кырдаалга ылайык жоопту тандаңыз.

  1. Туура жоопту тандаңыз: Have you considered … abroad?
  2. Туура жоопту тандаңыз: We can't afford … a house yet.
  3. Мааниге туура келген этишти тандаңыз: People … to eat more in winter — it's normal.
  4. Туура жоопту тандаңыз: If you drive so fast, you … losing your licence.
  5. "I'm not going to help you!" he said. Туура жоопту тандаңыз: He … to help.

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. I hope seeing you soon.
  2. He suggested to take the bus.
  3. Did you manage finishing the report?
  4. This password is hard to remember it.
  5. My job involves meeting new people.

D. Текстте

Катты толуктаңыз. Кашаадагы этиштерди колдонуңуз.

An email to a friend
Hi Sam! Good news: I've finally decided 19 (leave) my job. I'd been considering 20 (do) it for months. My boss offered 21 (give) me more money, but I refused 22 (stay). I'll really miss 23 (work) with the team, though. Now I'm hoping 24 (find) something closer to home. It's nice 25 (have) a fresh start!

E. Сиздин кезегиңиз

Англисче жазыңыз.

  1. Адаттарыңыз жөнүндө эки сүйлөм жазыңыз: жасаганды жакшы көргөн бир ишиңиз жана жасабаганга аракет кылган бир ишиңиз жөнүндө.
  2. Пландарыңыз жөнүндө эки сүйлөм жазыңыз: бирин hope, экинчисин can't afford менен.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. A2-25 Verb + -ing же Verb + To кыргызча: want to, enjoy -ing жана want you to
    I'd like (go) home now.
  2. B1-16 Must be, can't be, might be кыргызча: англисче «… болсо керек» жана «болушу мүмкүн эмес»
    Everyone's laughing. The film be funny. (I'm sure.)
  3. A2-30 Bored же Boring? -ed жана -ing сын атоочтору кыргызча
    The lesson was so ___ … that I fell asleep.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. waiting
  2. to share
  3. packing
  4. to find
  5. breaking / having broken
  6. to be
  7. She pretended not to hear me.
  8. Imagine not having a car.

B. Мааниси

  1. moving
  2. to buy
  3. tend
  4. risk
  5. refused

C. Катаны табыңыз

  1. I hope to see you soon.
  2. He suggested taking the bus. / He suggested that we take the bus. / He suggested we take the bus. / He suggested that we should take the bus. / He suggested we should take the bus.
  3. Did you manage to finish the report?
  4. This password is hard to remember.
  5. ✓ My job involves meeting new people.

D. Текстте

  1. to leave
  2. doing
  3. to give
  4. to stay
  5. working
  6. to find
  7. to have

E. Сиздин кезегиңиз

  1. I enjoy cooking for friends. I avoid driving in the city centre.
  2. I'm hoping to visit Japan next year. I can't afford to buy a new car right now.

F. Аралаш кайталоо

  1. to go
  2. must
  3. boring
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play