Get, become, go, turn azərbaycanca: ingiliscə «olmaq», «-laşmaq» və dəyişiklik feilləri
Get, Become, Go, Turn: Changing States
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz insanların və əşyaların necə dəyişdiyini təsvir edə biləcəksiniz: get tired, become famous, go grey, turn 40, grow older. Həmçinin get feilinin ən çox işlənən mənalarını başa düşüb işlədə biləcəksiniz: almaq, gəlib çatmaq, olmaq (dəyişmək) və başa düşmək.
Əsas fikir
Bir buqələmun təsəvvür edin. Hazırda o, yaşıldır: bu, vəziyyətdir və vəziyyət üçün be işlədirik: It's green. Bir dəqiqə sonra o, qəhvəyi rəngə keçir. İndi bizə dəyişiklik feili lazımdır: It's turning brown. It's getting darker.
İngilis dilində bir neçə «dəyişiklik» feili var və hər birinin öz xasiyyəti var. Get gündəlik, hər işə yarayan feildir: get tired, get dark, get married. Become eyni mənadadır, amma daha rəsmi səslənir və isimlə işlənən də odur: become a doctor. Go sizin başınıza gələn, çox vaxt pisə doğru dəyişikliklər üçündür: go grey, go wrong, go bad. Turn rənglər və ad günləri üçündür: turn red, turn 30. Grow yavaş dəyişikliklər üçündür: grow older.
Deməli, sual heç vaxt təkcə «Dəyişib?» deyil. Həm də: «Necə bir dəyişiklikdir və nə qədər rəsmi danışıram?»
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində dəyişikliyi çox vaxt bir feillə deyirik: -laşmaq / -ləşmək, -almaq / -əlmək, -armaq / -ərmək şəkilçili feillər («qaralmaq», «yaxşılaşmaq», «əsəbiləşmək», «qızarmaq», «saralmaq»), ya da olmaq ilə («həkim oldu», «aydın oldu», «xarab oldu»). İngiliscədə isə çox vaxt dəyişiklik feili + sifət lazımdır: «qaralır» → is getting dark, «qızardı» → went red. Hansı feilin gələcəyini sifət həll edir və bunu cüt kimi əzbərləmək lazımdır. Olmaq həm «be» (vəziyyət), həm də «become» (dəyişiklik) ola bilər, ona görə öyrənənlər danışıqda çox vaxt rəsmi become sözünü seçir; gündəlik danışıqda get daha təbiidir. Hal şəkilçiləri də iz qoyur: yönlük hal -a / -ə («evə çatmaq», «40 yaşına girmək») to sözünü çağırır, amma get home və turn 40 ifadələrində to yoxdur. İlə («qızla evləndi») isə with sözünə aparır, ingiliscədə isə get married to someone deyilir.
| Azərbaycanca | İngiliscə | Qeyd |
|---|---|---|
| Hava qaralır. | It's getting dark. | tək feil → get + sifət |
| İngiliscəm yaxşılaşır. | My English is getting better. | müqayisə dərəcəsi ilə get |
| O, həkim oldu. | She became a doctor. | isimlə → become |
| Qızardı. | He went red. | arzuolunmaz dəyişiklik → go |
| Printerdə nəsə xarab oldu. | Something went wrong with the printer. | go wrong |
| Yarpaqlar saralır. | The leaves turn yellow. | rəng → turn |
| Nənəmin 90 yaşı tamam olur. / 90 yaşına girir. | My grandmother turns 90. | yaş → turn, to yoxdur |
| Evə saat neçədə gəldin? | What time did you get home? | home, here, there → to yoxdur |
| Onlar iyunda evləndilər. | They got married in June. | get + üçüncü forma |
| Həkimlə evləndi. | She got married to a doctor. | «ilə» → to, with yox |
Quruluş
Be (vəziyyət) və dəyişiklik feilləri
| Vəziyyət | Dəyişiklik | Nümunə |
|---|---|---|
| be + sifət | get / become + sifət | It's dark. → It's getting dark. |
| be + isim | become + isim | She's a lawyer. → She became a lawyer in 2020. |
| be + üçüncü forma | get + üçüncü forma | They're married. → They got married last year. |
Hansı dəyişiklik feili?
| Feil | Nə ilə işlənir | Tipik sözlər | Üslub |
|---|---|---|---|
| get | sifət / müqayisə dərəcəsi / üçüncü forma | tired, dark, cold, angry, better, worse, married, lost, dressed | gündəlik |
| become | sifət / isim | famous, popular, clear, a doctor, friends | daha rəsmi; isimlə əsas seçim |
| go | sifət (çox vaxt pisə doğru, seçilməyən dəyişiklik) | grey, bald, red, wrong, bad, quiet, blind, mad | gündəlik |
| turn | rəng / yaş / into ilə isim | green, red, 40, cold; turn into a… | gündəlik |
| grow | müqayisə dərəcəsi / bəzi sifətlər | older, stronger, more confident; grow tired | yavaş dəyişiklik; bir az ədəbi |
Get feilinin əsas mənaları
| Mənası | Quruluş | Nümunə |
|---|---|---|
| almaq (receive) | get + isim | I got an email from her. |
| almaq, gətirmək (buy / fetch) | get + isim | Can you get some bread? |
| gəlib çatmaq (arrive / reach) | get + yer sözü | We got home at midnight. / How do I get to the station? |
| olmaq, dəyişmək (become) | get + sifət / müqayisə dərəcəsi | It's getting cold. |
| başa düşmək (qeyri-rəsmi) | get + isim / it | I don't get it. |
| (özünə edilən / başına gələn) | get + üçüncü forma | Get dressed! / We got lost. |
Bir yerə get ilə to gəlir: get to work, get to the airport. Amma home, here, there sözlərindən əvvəl to gəlmir: get home, get here.
İstifadə
1get + sifət: gündəlik dəyişikliklər
Danışıqda dəyişikliyi təsvir etməyin ən çox işlənən yolu get + sifətdir. Müqayisə dərəcəsi ilə gedən dəyişikliyi göstərir: get better, get worse. Present Continuous (indiki davamedici zaman) ilə (It's getting…) indi baş verən dəyişikliyi təsvir edirik.
2become: daha rəsmi və isimlə
Become mənaca get + sifətlə eynidir, amma daha rəsmidir və yazıda çox işlənir. İsimlə get yox, become işlədin.
3go + sifət: başınıza gələn dəyişikliklər
Go + sifət adətən seçilməyən, çox vaxt pis və ya geri dönməz dəyişikliyi təsvir edir: üz və saç rəngi, işləməyən və ya xarab olan şeylər, əhvalın və ya səsin qəfil dəyişməsi. Go yalnız müəyyən sifətlərlə işlənir, ona görə onları cüt kimi öyrənin.
4turn və grow
Turn + rəng təbiətdəki şeylər və işıqfor üçün çox işlənir; turn + yaş ad günləri üçündür. Turn into + isim = tamam başqa bir şeyə çevrilmək. Grow + müqayisə dərəcəsi yavaş, tədricən gedən dəyişikliyi təsvir edir.
5get + üçüncü forma: dressed, lost, married
Bir çox sabit ifadədə get + üçüncü forma özünüzə etdiyiniz və ya başınıza gələn bir işi göstərir: get dressed, get changed, get washed, get lost, get married, get divorced, get stuck. Azərbaycancada bunların çoxu tək feildir: «geyinmək», «azmaq», «evlənmək». Get ilə məchul növ (He got hired) üçün B2-13 dərsinə baxın.
6get feilinin digər əsas mənaları
Get danışıqda «almaq», «gətirmək», «gəlib çatmaq» və qeyri-rəsmi olaraq «başa düşmək» mənalarında çox işlənir. Rəsmi yazıda çox vaxt daha dəqiq feil yaxşıdır: receive, buy, arrive, understand.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «Evə çatmaq» → get to home. Azərbaycancada yönlük hal -a / -ə hər yerdə var: «evə», «ora», «buraya». Ona görə öyrənənlər hər dəfə to qoyur. Home, here, there sözlərindən əvvəl to gəlmir.
2. «30 yaşına girdi» → turned to 30. Yaşı azərbaycanca yönlük halla deyirik: «30 yaşına girdi», «10 yaşı tamam olacaq». İngiliscədə turn + rəqəm və ya be + rəqəm deyilir: to da, years də lazım deyil (years old isə mümkündür).
3. «İlə evlənmək» → marry with. «Murad qız yoldaşı ilə evlənəcək»: azərbaycancadakı ilə öyrənəni with sözünə aparır. İngiliscədə marry someone (ön sözsüz) və ya get married to someone deyilir.
4. «Olmaq» → hər yerdə become. Lüğətdə «olmaq = become» kimi öyrənirik, ona görə adi söhbətdə də become işlənir və kitab dili kimi səslənir. Söhbətdə sifətlə dəyişiklik üçün get daha təbiidir. İsimlə (a doctor, friends) isə become düzgün seçimdir.
Qarışdırmayın
be married və get married — Be married vəziyyətdir («evlidir»); get married hadisədir, toy günüdür («evləndi»).
get + sifət və get + isim — Get + sifət «olmaq, dəyişmək» deməkdir. Get + isim isə «almaq, tapmaq, gətirmək» deməkdir, «olmaq» yox. İş və ya vəzifəyə keçmək üçün become işlədin.
get used to — Get used to + isim / -ing yeni bir şeyə yavaş-yavaş alışmaq deməkdir. Bu, B1-21 dərsində izah olunur.
Yazılış və tələffüz
- get – got – got (UK); get – got – gotten (US, əksər mənalarda): Prices have got higher (UK) / have gotten higher (US). ABŞ-da sahiblik mənasındakı have got yenə got ilə qalır.
- ABŞ tələffüzündə iki sait arasındakı t çox vaxt qısa, yumşaq «d»yə bənzəyir (getting, get it). Britaniyanın bəzi ləhcələrində isə bu t boğazda kəsilir. Hər iki halda sözlər bitişik deyilir: get it bir söz kimi səslənir.
- become – became – become /bɪˈkʌm/: vurğu ikinci hecaya düşür. /ʌ/ qısa, açıq saitdir, ağız rahat açılır; onu «o» kimi deməyin.
- grown /ɡrəʊn/ (UK), /ɡroʊn/ (US) phone sözü ilə qafiyələnir: burada iki sait bir-birinə keçir (diftonq). grown sözünü «qron» kimi düz «o» ilə deməyin.
- -ed sonluqları: dressed /drest/ və stuck sonda kar /t/ və /k/ ilə bitir; married /ˈmærid/ isə cingiltili /d/ ilə. married sözünün ilk saiti /æ/ azərbaycan dilindəki ə səsinə yaxındır, bu, sizin üçün asandır.
Qızıl qayda
Vəziyyət üçün be işlədin. Dəyişiklik üçün gündəlik ingiliscədə get, daha rəsmi ingiliscədə və isimdən əvvəl become, bir çox arzuolunmaz dəyişiklik üçün go (go grey, go wrong, go bad), rənglər və yaşlar üçün turn, yavaş dəyişikliklər üçün grow + müqayisə dərəcəsi işlədin. «Evə», «ora», «30 yaşına» sözlərindəki -a ingiliscəyə to kimi keçmir: get home, get there, turn 30.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Mötərizədəki sözlərdən birini seçin və ya sözü düzgün formada yazın.
-
It's ___ cold. Close the window. …
-
She ___ a famous writer after her second book. …
-
My grandfather ___ 80 next month. …
-
Something has ___ wrong with my laptop. …
-
Hurry up and get (dress).
-
As children grow (old), they become more independent.
B. Məna
Mənaya uyğun cavabı seçin.
-
Get sözünün hansı mənası? "I got a text from my sister." …
-
Get sözünün hansı mənası? "We got to the hotel at ten." …
-
Hesabat üçün daha rəsmi variantı seçin: Unemployment … a serious problem.
-
Düzgün cavabı seçin: The bananas have … brown.
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
They got married with each other in Rome.
-
What time do you usually get to home?
-
My hair is going grey.
-
Take the cake out of the oven before it gets burn.
D. Mətndə
get, go, become və ya turn feilini Past Simple formasında işlədin.
Yesterday everything 15 wrong. First, I couldn't find my keys, so I 16 dressed in a hurry and ran out. Then the bus 17 stuck in traffic for forty minutes, and I 18 to work late. My boss 19 angry, and I 20 red in front of everyone. In the evening, I 21 home, made a cup of tea and felt better.
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Günün müxtəlif vaxtlarında özünüzü necə hiss etdiyinizi təsvir edin. Get + sifət işlədin.
-
Şəhərinizin və ya tanıdığınız bir adamın necə dəyişdiyi haqqında iki cümlə yazın. Become, turn into və ya grow işlədin.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
B1-21 Used To, Be Used To, Get Used To: fərqi sadə dillə («-ardım» və «öyrəşmək») I can't get used to (wake) up so early.
-
B1-24 Müqayisə dərəcəsi azərbaycanca: much better, more and more, the more… the better Prices are getting and (high).
-
A1-22 Present Continuous azərbaycanca: I'm working, indi və bu günlərdə baş verənlər Look outside — it (get) dark.
Cavablar
A. Quruluş
- getting
- became
- turns
- gone
- dressed
- older
B. Məna
- receive
- arrive
- became
- gone / turned
C. Səhvi tapın
- They got married in Rome. / They married each other in Rome. / They got married to each other in Rome.
- What time do you usually get home?
- ✓ My hair is going grey.
- Take the cake out of the oven before it burns. / Take the cake out of the oven before it gets burnt. / Take the cake out of the oven before it gets burned.
D. Mətndə
- went
- got
- got
- got
- got / became
- went / turned
- got / went
E. Sizin növbəniz
- I get sleepy after lunch, and I get hungry again at about six.
- My village has turned into a busy little town. My younger brother has become very confident.
F. Qarışıq təkrar
- waking
- higher … higher
- is getting / 's getting
