SlowingoGramatika
B2 14 / 30

To be done, being done, get done: pësorja e avancuar në anglisht, e shpjeguar në shqip

More Passives: Being Done, To Be Done, Get Done

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini ta përdorni pësoren pas foljeve që marrin to-infinitive ose formën -ing (want to be promoted, hate being told), të bëni pësoren e foljeve me dy kundrina dhe të foljeve me parafjalë, të përdorni pësoren jozyrtare me get dhe të kuptoni needs cleaning.

Ideja kryesore

Pësoren në të gjitha kohët e njihni tashmë: is done, was done, has been done (B1-11). Por shumë gramatikë angleze ndodh pas foljeve të tjera: I want to…, I hate …ing. Po sikur ajo që doni ose që urreni të jetë diçka që ju bëhet juve, jo diçka që bëni vetë?

Atëherë pësorja thjesht zhvendoset në këto vende. Rregulli nuk ndryshon: be + past participle. Ndryshon vetëm forma e be, që të përshtatet me vendin: to be + past participle pas foljeve që marrin to-infinitive, being + past participle pas foljeve që marrin formën -ing dhe pas parafjalëve.

E mbani mend përshtatësin e udhëtimit nga B1-11? Past participle është karikuesi: nuk ndryshon kurrë. Tani përshtatësi – be – ndryshon për t'iu përshtatur prizave të reja, jo vetëm kohëve të reja. I want to promote → I want to be promoted. I hate telling → I hate being told.

Anglishtja ka edhe një folje ndihmëse tjetër, më jozyrtare, për pësoren: get. She got promoted tingëllon më shumë si ngjarje – një ndryshim, shpesh i papritur – se She was promoted.

Shqipja dhe anglishtja

Shqipja e bën pësoren me mbaresë ose me pjesëzën «u»: «të zgjidhem», «të nënshkruhen», «m'u dha». Kjo formë hyn lehtë pas «të»: «Shpresoj të zgjidhem». Në anglisht mbaresë pësore nuk ka, prandaj duhet to be + past participle. Shpesh, në vend të pësores, shqipja përdor vetën e tretë shumës: «Askujt nuk i pëlqen ta lënë të presë» – në anglisht kjo bëhet pësore me being.

Te foljet me dy kundrina, shqipja e mban personin në dhanore: «M'u dha një laptop». Në anglisht personi bëhet kryefjalë: I was given a laptop. Dhe te foljet me parafjalë («kujdesem për», «merrem me», «flas për») shqipja e çon parafjalën në fillim; anglishtja e lë pas foljes, edhe në fund të fjalisë.

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Shpresoj të zgjidhem për ekipin.I'm hoping to be chosen for the team.mbaresa «-em» → to be + V3
Këta formularë duhet të nënshkruhen deri të premten.These forms need to be signed by Friday.këtu është njësoj: pësore pas «duhet»
Askujt nuk i pëlqen ta lënë të presë.Nobody likes being kept waiting.veta e tretë shumës → being + V3
M'u dha një laptop ditën e parë.I was given a laptop on my first day.dhanorja «m'u» → kryefjala I
Për bebën kujdeset gjyshja.The baby is being looked after by her grandmother.parafjala mbetet pas foljes
Ngecëm në trafik për dy orë.We got stuck in traffic for two hours.ngjarje e papritur → get + V3
Dritaret duan larë.The windows need cleaning.«do larë» → need + -ing

Shkurt: kudo ku shqipja ka mbaresë pësore ose vetën e tretë shumës pas «të», anglishtja do to be done ose being done; «m'u dha» = I was given; parafjala mbetet pas foljes.

Forma

Pësorja me to-infinitive dhe me formën -ing

VendiVeprorePësore
folje + to-infinitiveI want to invite them.I want to be invited.
need + to-infinitiveWe need to check the data.The data needs to be checked.
folje + -ingI hate telling people what to do.I hate being told what to do.
parafjalë + -ingShe's afraid of forgetting them.She's afraid of being forgotten.
mohore—I'd prefer not to be disturbed. / He's used to not being noticed.

Ekzistojnë edhe format e kryera: to have been done (The painting is thought to have been stolen) mësohet te B2-12; having been done (Having been warned, we…) mësohet te C1-07.

Folje me dy kundrina (give, send, offer, show, tell, teach, lend, pay, promise, award) – modeli vepror është te A2-15

VeprorePësore – personi si kryefjalë (më e zakonshme)Pësore – sendi si kryefjalë
They gave me a present.I was given a present.A present was given to me.
The bank offered her a loan.She was offered a loan.A loan was offered to her.

Folje me parafjalë – parafjala mbetet menjëherë pas foljes

VeprorePësore
Someone is looking after the baby.The baby is being looked after.
Nobody has dealt with the complaint.The complaint hasn't been dealt with.
People laughed at him.He was laughed at.

Pësorja me get

KohaShembull
Past SimpleShe got hired last week.
Present PerfectOur flight has got cancelled. (UK) / Our flight has gotten cancelled. (US)
e ardhmjaYou'll get hurt.
pas to-infinitiveI don't want to get caught in the rain.
pyetje / mohoreDid he get paid? He didn't get invited.

Need + -ing (kuptim pësor)

FormaKuptimi
The car needs washing.= The car needs to be washed.

Përdorimi

1To-infinitive pësor – to be + past participle

Pas foljeve, mbiemrave dhe emrave që marrin to-infinitive, përdorni to be done kur kryefjalës i bëhet veprimi. Në shqip shpesh: «të» + mbaresë pësore («të zgjidhem», «të nënshkruhen»).

Everyone wants to be listened to.
Të gjithë duan që t'i dëgjojnë.
në shqip veta e tretë shumës, në anglisht to be + V3
These forms need to be signed by Friday.
Këta formularë duhet të nënshkruhen deri të premten.
I'm hoping to be chosen for the team.
Shpresoj të zgjidhem për ekipin.
«të zgjidhem» → to be chosen
The new library is expected to be finished next spring.
Biblioteka e re pritet të përfundojë pranverën e ardhshme.
There's a lot of work to be done before the launch.
Ka shumë punë për të bërë para nisjes.
emër + to be done; në shqip «për të bërë»

2Forma -ing pësore – being + past participle

Pas foljeve që marrin formën -ing (B1-17) dhe pas parafjalëve (B1-19), përdorni being done.

Nobody likes being kept waiting.
Askujt nuk i pëlqen ta lënë të presë.
She hates being told what to do.
Ajo e urren kur i thonë çfarë të bëjë.
në shqip veprore, në anglisht being told
I'm tired of being treated like a child.
Jam lodhur që më trajtojnë si fëmijë.
He left the meeting without being noticed.
Doli nga mbledhja pa u vënë re.
«pa u…» → without being
Being invited to the final interview was a nice surprise.
Ftesa për intervistën përfundimtare ishte një surprizë e këndshme.
being + V3 si kryefjalë

Disa folje, si like, love, hate dhe can't stand, i marrin të dyja modelet: She can't stand being interrupted / She can't stand to be interrupted.

3Folje me dy kundrina

Foljet si give, send, offer, show, tell dhe pay kanë një kundrinë-person dhe një kundrinë-send. Secila mund të bëhet kryefjalë, por anglishtja zakonisht preferon personin, sepse njerëzit janë zakonisht tema. Kur sendi është kryefjalë, përdorni to + personin. Në shqip personi mbetet në dhanore («m'u dha», «iu tregua»).

I was given a laptop on my first day.
Ditën e parë m'u dha një laptop.
«m'u dha» → I was given
We were shown the new equipment by the manager.
Menaxheri na tregoi pajisjet e reja.
She's been offered a place at university.
I është ofruar një vend në universitet.
kryefjala she
Were you told about the change of plan?
A ju thanë për ndryshimin e planit?
The award was given to a young designer from Lagos.
Çmimi iu dha një dizajneri të ri nga Lagosi.
sendi si kryefjalë: to + person

4Foljet me parafjalë në pësore

Kur folja do një parafjalë (look after, deal with, talk about, rely on), mbajeni parafjalën menjëherë pas past participle – edhe në fund të fjalisë. Në shqip parafjala del përpara («për bebën kujdeset…»), në anglisht mbetet pas foljes.

The baby is being looked after by her grandmother.
Për bebën po kujdeset gjyshja.
looked after: parafjala mbetet
Your request will be dealt with as soon as possible.
Kërkesa juaj do të trajtohet sa më shpejt të jetë e mundur.
with në fund
This problem has been talked about for years.
Për këtë problem flitet prej vitesh.
në shqip e tashme me «prej vitesh», në anglisht Present Perfect
I hate being laughed at.
E urrej kur qeshin me mua.

5Pësorja me get

Përdorni get + past participle në të folur dhe në shkrim jozyrtar, sidomos për ndryshime dhe për ngjarje të papritura ose të padëshiruara (get hurt, get stuck, get lost, get fired), si dhe për gjëra që i ndodhin dikujt si pasojë e veprimeve të tij (get promoted, get paid). Thekson ngjarjen, jo një gjendje. Në shkrimin zyrtar preferoni be. Shpesh në shqip i përgjigjet një folje me «-em / -et»: «ngecëm», «u lëndua».

My brother got hired by a tech start-up.
Vëllain tim e punësoi një start-up teknologjik.
We got stuck in traffic for two hours.
Ngecëm në trafik për dy orë.
Three people got injured in the accident.
Tre persona u plagosën në aksident.
Be careful with that knife — you'll get hurt.
Kujdes me atë thikë, se do të lëndohesh.
e ardhmja: will get + V3
Did you get paid for the extra hours?
Të paguan për orët shtesë?

6Need + -ing me kuptim pësor

Pas need, forma -ing mund të ketë kuptim pësor: needs cleaning = needs to be cleaned. Përdoret si në anglishten britanike, ashtu edhe në atë amerikane; amerikanët shumë shpesh thonë edhe needs to be cleaned. Në disa zona (p.sh. në Skoci dhe në pjesë të SHBA-së) thuhet needs cleaned, por kjo nuk është standarde. Want + -ing me të njëjtin kuptim (The car wants washing) është jozyrtare dhe vetëm britanike. Need + -ing dhe need + to përsëriten te B2-16. Shqipja ka diçka shumë të ngjashme: «do larë», «duhet hekurosur».

The windows need cleaning.
Dritaret duan larë.
«duan larë» → need cleaning
Your hair needs cutting.
Flokët e tu duan prerë.
This shirt needs ironing before tomorrow.
Kjo këmishë duhet hekurosur deri nesër.
The tyres need to be checked.
Gomat duhet të kontrollohen.
i njëjti kuptim, më asnjanëse

Gabime të shpeshta

❌I want to be promote.
✅I want to be promoted.
Pas be vjen past participle.
❌I hate be told what to do.
✅I hate being told what to do.
Pas hate + -ing: being + past participle.
❌The baby is being looked.
✅The baby is being looked after.
Në pësore parafjala mbetet.
❌To me was given a present by my aunt.
✅I was given a present by my aunt. ose A present was given to me by my aunt.
Kryefjala duhet të jetë personi (I) ose sendi.
❌He was got fired.
✅He got fired. ose He was fired.
get zë vendin e be; mos i përdorni të dyja.
❌The car needs to wash.
✅The car needs washing. ose The car needs to be washed.
Makina nuk lan asgjë; asaj i bëhet veprimi.
❌I was explained the problem.
✅The problem was explained to me.
explain, describe dhe suggest nuk e marrin personin si kryefjalë në pësore (A2-15).

Kurthe për shqipfolësit

1. «Shpresoj të zgjidhem…» → hope to elect. «Shpresoj të zgjidhem në këshillin e studentëve». Në shqip pësoren e bën vetëm mbaresa «-em», pa asnjë fjalë më shumë, prandaj shumë nxënës vënë foljen veprore pas to. Por elect do të thotë «zgjedh dikë». Për diçka që ju bëhet juve: to be + past participle.

❌I hope to elect to the student council this year.
✅I hope to be elected to the student council this year.
to be + V3: ju zgjedhin të tjerët

2. «Turistëve iu tregua…» → to the tourists was shown. «Turistëve iu tregua rruga për në kala». Në shqip personi mbetet në dhanore dhe fjalia nis me të. Në anglisht dhanore nuk ka: personi bëhet kryefjalë pa to, ose sendi bëhet kryefjalë dhe personi vjen pas me to.

❌To the tourists was shown the way to the castle.
✅The tourists were shown the way to the castle. ose The way to the castle was shown to the tourists.
personi si kryefjalë, pa to

3. «Për filmin e ri flitet…» → about the film is talked. «Për filmin e ri flitet kudo». Shqipja e nis fjalinë me parafjalën «për». Në anglisht fjalia nuk nis me parafjalë: sendi bëhet kryefjalë dhe parafjala mbetet pas foljes: is talked about.

❌About the new film is talked everywhere.
✅The new film is being talked about everywhere. ose Everyone is talking about the new film.
kryefjalë + is talked about

4. «Kaldaja do kontrolluar…» → needs to check. «Kaldaja do kontrolluar çdo vjeshtë». «Do kontrolluar» ka kuptim pësor, por kur e kthejmë me needs to, del veprore: kaldaja kontrollon diçka. Përdorni needs + -ing ose needs to be + past participle.

❌The boiler needs to check every autumn.
✅The boiler needs checking every autumn. ose The boiler needs to be checked every autumn.
needs + -ing = needs to be + V3

Mos i ngatërroni

pësorja me get apo get something done – Kauzativi vë një kundrinë mes get dhe past participle: dikush tjetër e bën veprimin për sendin tuaj (B2-11). Pësorja me get nuk ka kundrinë në mes: veprimi i bëhet vetë kryefjalës.

I got my car repaired.
E rregullova makinën te mekaniku.
kauzativ: e riparoi mekaniku për mua
My car got damaged in the storm.
Makina m'u dëmtua nga stuhia.
pësore me get: makinës i ndodhi

being done apo been done – being është forma -ing (në zhvillim, ose pas foljeve dhe parafjalëve); been është past participle i be dhe vjen pas have. Shih B1-11.

The road is being repaired.
Rruga po riparohet.
në zhvillim tani
The road has been repaired.
Rruga është riparuar.
e mbaruar

needs doing apo needs to do – Te needs + -ing kryefjalës i bëhet veprimi. Te needs to do kryefjala e bën vetë.

The report needs checking.
Raporti duhet kontrolluar.
dikush duhet ta kontrollojë
The manager needs to check the report.
Menaxheri duhet ta kontrollojë raportin.
e kontrollon menaxheri

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • to be zakonisht shqiptohet dobët: /tə bi/. /ə/ është afër «ë»-së shqipe – këtu keni avantazh. Në të folurit e shpejtë want to be shpesh tingëllon si «wanna be», por në shkrimin standard nuk shkruhet kurrë kështu.
  • being ka dy rrokje: /ˈbiːɪŋ/. Mos e shkurtoni në një rrokje. Fundi -ng /ŋ/ është një tingull i vetëm, pa «g» të shtuar në fund.
  • been shqiptohet /biːn/ ose dobët /bɪn/ (UK), zakonisht /bɪn/ (US).
  • Present Perfect me got ose gotten: has got cancelled (UK), has gotten cancelled (US).
  • Mbaresa -ed humbet lehtë para një bashkëtingëllore: to be asked for /tə bi ˈɑːskt fə/ (UK), /tə bi ˈæskt fər/ (US). Në të folur të kujdesshëm thoni qartë t-në. Mos e lexoni asked si dy rrokje («ask-ed»): është një rrokje e vetme.

Rregulli i artë

Pësorja është be + past participle në çdo vend – thjesht ndryshoni be sipas vendit: to be done pas foljeve që marrin to-infinitive, being done pas foljeve që marrin -ing dhe pas parafjalëve. Përdorni get done për ngjarje dhe ndryshime në gjuhën jozyrtare. «M'u dha» = I was given; parafjala mbetet pas foljes.

Ushtrime

A. Forma

Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur ose kthejini fjalitë në pësore.

  1. I'd love (invite) to the wedding.
  2. She can't stand (interrupt).
  3. Ktheni në pësore: They offered him a new contract. (Filloni me "He")
  4. Ktheni në pësore: Someone is taking care of the dog. (Përdorni "look after")
  5. Ktheni në pësore: The company sent us the tickets. (Filloni me "We")
  6. Rishkruajeni me get: She was promoted last month.

B. Kuptimi

Zgjidhni përgjigjen e saktë.

  1. Zgjidhni përgjigjen e saktë: The kitchen needs ….
  2. Zgjidhni përgjigjen e saktë: I'm afraid of … forgotten.
  3. Të dyja janë të sakta. Cila është më jozyrtare?
  4. "The report needs checking." Kush e bën veprimin? …
  5. Zgjidhni përgjigjen e saktë: The road … repaired, so it's closed today.

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. The complaint was dealt quickly.
  2. He was got arrested last night.
  3. I was explained the rules.
  4. I don't like being photographed.

D. Në kontekst

Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.

First week at work
Ola: How's the new job?
Tom: Great! On my first day I 16 (give) a laptop and a phone. And I've already 17 (invite) to the team dinner.
Ola: Nice! Is your boss OK?
Tom: Yes, but she hates 18 (interrupt) in meetings — I learned that fast!
Ola: Ha! And your car? It 19 (need / fix) last month.
Tom: It still does. And yesterday I 20 (get / stuck) in traffic for an hour because of it.
Ola: You need to have it looked 21 soon.

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Shkruani për diçka që e urreni ose që ju pëlqen kur jua bëjnë të tjerët, me being + past participle.
  2. Shkruani për diçka në shtëpinë tuaj që duhet bërë, me needs + -ing.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. B1-11 Diateza pësore në të gjitha kohët dhe me foljet modale: is being done, has been done, must be done
    A new hospital (build) next year.
  2. A2-15 Give me the book, give it to me: foljet me dy kundrinorë në anglisht
    Can you explain ___ ? …
  3. B2-12 It is said that / He is said to: si thuhet «thuhet se» dhe «besohet se» në anglisht
    The thieves are believed (escape) by boat last week.
  4. B2-11 Have something done: si thuhet «i preva flokët» në anglisht (causative)
    I need to (have / my car / service).
Përgjigjet

A. Forma

  1. to be invited
  2. being interrupted / to be interrupted
  3. He was offered a new contract.
  4. The dog is being looked after.
  5. We were sent the tickets.
  6. She got promoted last month.

B. Kuptimi

  1. cleaning
  2. being
  3. We got caught in the rain.
  4. someone else
  5. is being

C. Gjeni gabimin

  1. The complaint was dealt with quickly.
  2. He got arrested last night. / He was arrested last night.
  3. The rules were explained to me.
  4. ✓ I don't like being photographed.

D. Në kontekst

  1. was given / got given
  2. been invited / got invited / gotten invited
  3. being interrupted / to be interrupted
  4. needed fixing / needed to be fixed
  5. got stuck
  6. at / over

E. Radha juaj

  1. I love being surprised, but I hate being kept waiting.
  2. My bike needs fixing, and the kitchen walls need painting.

F. Përsëritje e përzier

  1. will be built / is going to be built
  2. it to me
  3. to have escaped
  4. have my car serviced
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play