Whereas, nevertheless, much as қазақша: «ал», «соған қарамастан», «қанша … -са да»
Whereas, Nevertheless, Much As: Advanced Contrast
Осы бетте
Мақсат
Осы сабақтан кейін сіз whereas / while арқылы екі нәрсені салыстыра аласыз, nevertheless, nonetheless, even so, all the same және that said арқылы күтпеген ойды қоса аласыз, сондай-ақ much as, no matter how / what, however + сын есім, still және yet арқылы қарсылықты (concession) білдіре аласыз.
Негізгі идея
B1 деңгейінде сіз although, despite және however сөздерін үйрендіңіз B1-26. Енді бұл сөздер атқаратын екі түрлі жұмысты ажырататын кез келді.
Салыстыру (contrast) екі фактіні қатар қойып, олардың әртүрлі екенін көрсетеді: My sister loves the city, whereas I prefer the countryside. Бұл жерде таңғаларлық ештеңе жоқ, екі факт жай ғана әртүрлі.
Мойындау (concession) бір фактіні қабылдап, соған қарамастан күтпеген бір нәрсені айтады: It was expensive. Nevertheless, we bought it. Сіз бір ойды «мойындайсыз», яғни қабылдайсыз, сонда да өз жолыңызбен жүре бересіз.
Таразыны елестетіңіз. Салыстыру таразының екі басына екі жүк қойып, оларды салыстырады. Мойындау бір жүкті қояды да: «Солай болса да, екінші жағы бәрібір басым» дейді.
Бұл сабақтағы құралдар екі жұмысты да дәлірек етеді: ресми жазба байланыстырғыштардан бастап Much as I love him… сияқты жылы ауызекі тіркестерге дейін.
Қазақ тілі мен ағылшын тілі
Қазақ тілінде екі жұмыстың да өз құралдары бар, сондықтан ойлау жағынан қиындық аз. Салыстыруды ал шылауымен жасаймыз: «Ағам спортшыл, ал мен кітап оқығанды жақсы көремін» — бұл дәл whereas / while. Мойындау үшін -са да, -ғанына қарамастан, сөйлем басында соған қарамастан, сонда да, дегенмен айтамыз. Ал no matter how пен however + сын есім қазақтың қанша … -са да құрылымына өте жақын: «Қанша тырыссам да…». Айырмашылық құрылымда: қазақшада «қанша» көбіне етістікпен тікелей тіркеседі («қанша тырыссам да», «қанша шаршасам да»), ал ағылшыншада how / however сөзінен кейін сын есім не үстеу бірден келеді: However hard I try… Тағы бір айырмашылық: ауызекі қазақша «-са да, бірақ…» деп екі шылауды қатар айта береміз, ал ағылшыншада much as / while тұрған сөйлемге but қосылмайды.
| Қазақша | Мағынасы | Ағылшынша |
|---|---|---|
| Кофе сергітеді, ал шай тыныштандырады. | салыстыру | Coffee wakes me up, while tea helps me relax. |
| Емтихан өте қиын болды. Соған қарамастан, студенттердің көбі өтті. | мойындау (ресми) | The exam was extremely difficult. Nevertheless, most students passed. |
| Мейрамхана тым қымбат. Дегенмен десерттері керемет. | қарсы ой | The restaurant is overpriced. That said, the desserts are amazing. |
| Жұмысымды қатты жақсы көрсем де, демалыс керек. | сезіммен мойындау | Much as I love my job, I need a break. |
| Қанша тырыссам да, жетіден бұрын тұра алмаймын. | нәтиже өзгермейді | No matter how hard I try, I can't get up before seven. |
| Билеттер қымбат болды. Біз бәрібір жақсы демалдық. | соған қарамастан | The tickets were expensive. We still had a great time. |
Құрылым
| Құрал | Нені жалғайды | Орны / тыныс белгісі | Мысал |
|---|---|---|---|
| whereas / while | екі бөлікті (салыстыру) | басында не ортасында; whereas алдында әдетте үтір | I'm an early bird, whereas my partner works best at night. |
| while (= although) | екі бөлікті (мойындау) | әдетте басында | While I agree with you, I think we should wait. |
| nevertheless / nonetheless | екі сөйлемді (мойындау) | екінші сөйлемнің басында + үтір, немесе нүктелі үтірден кейін; ортасында не соңында да | It was risky. Nevertheless, they went ahead. |
| even so / all the same / that said | екі сөйлемді (мойындау, ауызекі) | екінші сөйлемнің басында + үтір (all the same соңында да) | The hotel was basic. Even so, we loved it. |
| much as + бағыныңқы | бағыныңқы + басыңқы | басында; бағыныңқыдан кейін үтір | Much as I like him, I don't trust him. |
| no matter how / what / who / where + бағыныңқы | бағыныңқы + басыңқы | басында не соңында | No matter what you do, don't press that button. |
| however + сын есім / үстеу + бастауыш + етістік | бағыныңқы + басыңқы | басында не соңында | However hard I try, I can't remember her name. |
| still | басыңқының ішінде | ортасында: негізгі етістіктің алдында, be етістігінен кейін | It was raining. We still went for a walk. |
| yet | екі бөлікті не екі сөйлемді | but сияқты, сәл ресми әрі таңғаларлықтау | The plan was simple, yet it worked. |
Қолданылуы
1Whereas / while: тікелей салыстыру
Екі әртүрлі фактіні салыстыру үшін whereas немесе while қолданыңыз. Whereas сәл ресмирек және тек осы жұмысты атқарады. While «-ған кезде» немесе «-са да» дегенді де білдіре алады, сондықтан мәнмәтін маңызды.
2Мойындау мағынасындағы while
Сөйлемнің басында while көбіне although дегенді білдіреді: бір ойды қабылдап, содан кейін басқа ойды айтады. Пікірталаста және сыпайы түрде келіспегенде жиі қолданылады.
3Nevertheless, nonetheless, even so, all the same, that said
Бұлар екі сөйлемді (немесе нүктелі үтірмен бөлінген екі бөлікті) байланыстырады. Екінші сөйлем біріншісіне қарағанда күтпеген нәрсе айтады. Nevertheless / nonetheless ресми. Even so және all the same бейтарап не бейресми. That said жаңа ғана айтқан ойыңызға қарсы бір ойды енгізеді. conversely және admittedly сияқты ресмирек белгілер C1-12 және C1-13 сабақтарында.
4Much as: сезіммен мойындау
Much as + бағыныңқы «қатты … -са да» дегенді білдіреді. Ол like, love, want, admire, enjoy, respect сияқты сезім етістіктерімен келеді. Әдемі, сыпайы естіледі және көбіне көңілге қонбайтын шешімнің алдында тұрады.
5No matter how / what / who; however + сын есім
No matter + сұрау сөзі «қалай / не / кім … болса да, бәрібір» дегенді білдіреді. However + сын есім / үстеу + бастауыш + етістік «қаншалықты … болса да» дегенді білдіреді. Басыңқы сөйлем нәтиженің өзгермейтінін көрсетеді. Екеуінен кейін де хабарлы сөйлемнің сөз тәртібі қолданылады.
6Контраст белгісі ретіндегі still және yet
Still айтылған жайтқа қарамастан бір нәрсенің рас екенін көрсетеді; ол сөйлемнің ортасында тұрады (негізгі етістіктің алдында, be не бірінші көмекші етістіктен кейін B1-33). Yet but сияқты жұмыс істейді, бірақ таңғаларлықтау әрі сәл ресми естіледі.
Жиі кездесетін қателер
Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
1. «Қанша … -са да» → how + бастауыш + сын есім. Қазақшада «қанша» көбіне етістікпен тікелей тіркеседі: «қанша тырыссақ та», «қанша жүгірсек те». Сондықтан how / however сөзін жеке «қанша» деп ұғып, одан кейін кәдімгі сөз тәртібімен сөйлем құрай салу оңай, сонда сын есім не үстеу соңына кетіп қалады. Ағылшыншада ол how / however сөзіне жабысып тұрады.
2. «-са да, бірақ…» → while… but. Ауызекі қазақшада «Пікіріңізді құрметтесем де, бірақ…» деп екі шылауды қатар айта береміз. Ағылшыншада while, much as, although тұрған сөйлемде but артық: қарсылықты бір ғана сөз білдіреді.
3. «…, соған қарамастан …» → үтірмен жалғау. Қазақ жазуында «соған қарамастан», «сонда да», «дегенмен» сөздерінің алдына көбіне үтір қоямыз: «Автобус кешікті, соған қарамастан біз уақытында жеттік». Ағылшын жазбасында nevertheless, nonetheless, even so екі толық сөйлемді жай үтірмен жалғамайды: нүкте немесе нүктелі үтір керек.
Шатастырмаңыз
whereas және although — Whereas екі әртүрлі фактіні салыстырады (салыстыру). Although екінші фактіні таңғаларлық ететін жайтты енгізеді (мойындау). Таңғаларлық нәтиже үшін whereas қате естіледі: Although the weather was bad, we enjoyed the trip деңіз. B1-26 қараңыз.
however (байланыстырғыш) және however + сын есім — Байланыстырғыш ретінде however сөзінен кейін үтір қойылады. Мойындау сөзі ретінде одан кейін бірден сын есім не үстеу келеді.
while (уақыт) және while (салыстыру)
Сын есім + as + бағыныңқы — Tired as she was, she finished the report — осыған жақын эмфатикалық құрылым, ол C1-06 сабағында.
Жазылуы мен айтылуы
- nevertheless және nonetheless бір сөз болып жазылады. Екпін соңғы буынға түседі: /ˌnevəðəˈles/ (UK), /ˌnevərðəˈles/ (US); /ˌnʌnðəˈles/. Ортадағы /ð/ үшін тілдің ұшын тістердің арасына сәл шығарыңыз; оны з немесе д деп айтпаңыз.
- nonetheless сөзіндегі бірінші дауысты /ʌ/ — ауызды сәл ашып, ерінді домалақтамай айтылатын қысқа дыбыс. Жазылуына қарап о деп оқымаңыз.
- whereas /weərˈæz/ (UK), /werˈæz/ (US): бір сөз, екпін екінші буында. Екінші буындағы /æ/ қазақтың ә дыбысына өте жақын, бұл сізге оңай. Бастағы /w/ үшін ерінді домалақтаңыз, в деп айтпаңыз.
- Nevertheless, / Even so, / That said, сөздерінен кейін сәл кідіріңіз: жазудағы үтір сөйлеуде кідіріс болады.
- Much as I like him тіркесінде much пен like сөздеріне екпін түсіріңіз.
Алтын ереже
Екі нәрсенің әртүрлі екенін көрсету үшін whereas / while қолданыңыз. Бір нәрсе жаңа ғана айтылған жайтқа қарамастан рас болса, nevertheless, even so, that said, much as, no matter how, however + сын есім, still және yet қолданыңыз. «Қанша … -са да» → however / no matter how + сын есім + бастауыш + етістік, ал much as / while тұрған сөйлемде but жоқ.
Жаттығулар
A. Құрылым
Сөйлемді жақшадағы сөзбен қайта жазыңыз немесе екі сөйлемді біріктіріңіз.
-
much as арқылы қайта жазыңыз: Although I really love chocolate, I'm trying to eat less of it.
-
however арқылы қайта жазыңыз: It doesn't matter how hard I try — I can't remember her name.
-
no matter арқылы қайта жазыңыз: It doesn't matter what people say — I'm going to follow my dream.
-
whereas арқылы біріктіріңіз: My brother loves football. I can't stand it.
-
still арқылы қайта жазыңыз: It was expensive, but we bought it anyway.
-
nevertheless арқылы біріктіріңіз: The test was hard. Most students passed.
B. Мағына
Мағынасына қарай дұрыс жауапты таңдаңыз.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: My dad loves jazz, … my mum prefers pop.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: The test was hard. …, I think I passed.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: No matter … you choose, I'll support you.
-
Дұрыс жауапты таңдаңыз: The hotel was cheap; …, it was very clean.
-
«While I understand your point, I can't agree» сөйлеміндегі while нені білдіреді? …
C. Қатені табыңыз
Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.
-
Much as I enjoy parties, but I'm staying home tonight.
-
No matter how I am busy, I always call my mum on Sundays.mum (UK), mom (US)
-
However I try hard, I can't understand this.
-
She's a millionaire, yet she lives in a tiny flat.
D. Мәтін ішінде
Пікірді оқып, әр орынға қораптағы сөздердің бірін қойыңыз. Word box: whereas, that said, much as, however, still (use each word once)
The rooms at the Harbour Inn are small, 16 the views are spectacular. The restaurant is overpriced. 17, the desserts are amazing. 18 we loved the staff, we found the noise from the bar hard to bear. 19 early you go to bed, you'll hear the music until midnight. The noise was bad, but we 20 had a great time.
E. Сіздің кезегіңіз
Ағылшынша жазыңыз.
-
whereas немесе while арқылы өзіңізді таныс бір адаммен салыстырыңыз.
-
Өзіңіз қабылдаған бір шешім туралы much as немесе no matter how арқылы сөйлем жазыңыз.
F. Аралас қайталау
Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.
-
B1-26 Although, Despite, However қазақша: «-са да» мен «-ғанына қарамастан» ағылшынша … the rain, the match went ahead.
-
B1-26 Although, Despite, However қазақша: «-са да» мен «-ғанына қарамастан» ағылшынша She went to work … she felt ill.
-
B2-22 Subject-verb agreement қазақша: news is ма, news are ма? Қиын зат есімдер Neither the manager nor the staff … happy.
-
B2-21 As if, as though, suppose қазақша: «-ған сияқты», «-са ше?», «-атын уақыт болды» It's high time we (leave).
Жауаптар
A. Құрылым
- Much as I love chocolate, I'm trying to eat less of it.
- However hard I try, I can't remember her name. / I can't remember her name, however hard I try.
- No matter what people say, I'm going to follow my dream. / I'm going to follow my dream, no matter what people say.
- My brother loves football, whereas I can't stand it. / Whereas my brother loves football, I can't stand it.
- It was expensive, but we still bought it. / It was expensive. We still bought it.
- The test was hard. Nevertheless, most students passed. / The test was hard; nevertheless, most students passed. / The test was hard. Most students nevertheless passed. / The test was hard. Most students passed nevertheless.
B. Мағына
- whereas
- Even so
- what
- nevertheless
- although
C. Қатені табыңыз
- Much as I enjoy parties, I'm staying home tonight.
- No matter how busy I am, I always call my mum on Sundays.
- However hard I try, I can't understand this.
- ✓ She's a millionaire, yet she lives in a tiny flat.
D. Мәтін ішінде
- whereas
- That said
- Much as
- However
- still
E. Сіздің кезегіңіз
- My sister is very organised, whereas I'm always losing things.
- Much as I loved my old job, I needed a change.
F. Аралас қайталау
- Despite
- although
- were
- left
