Remember, forget, stop og try: -ing eða to á ensku og munurinn á merkingu
Remember, Forget, Stop, Try
Á þessari síðu
Markmið
Eftir þessa kennslustund geturðu valið á milli -ing og to á eftir remember, forget, stop og try og sagt nákvæmlega það sem þú meinar: hvort þú manst eftir einhverju eða mátt ekki gleyma því, hvort þú hættir einhverju eða stoppar til að gera það, hvort þú leggur þig fram eða prófar eitthvað.
Aðalatriðið
Með flestum sögnum er valið á milli -ing og to einfaldlega staðreynd sem þarf að læra B1-17. En með nokkrum mjög algengum sögnum breytir valið merkingunni – og á bak við það er rökhugsun.
Manstu eftir örinni úr A1-25 og A2-25? To + nafnháttur bendir fram á við – á athöfn sem kemur á eftir aðalsögninni: skyldu, tilgang, markmið. -ing mynd horfir á athöfnina sjálfa, og oft er hún þegar orðin raunveruleg: hún gerðist áður eða er í gangi.
I remember locking the door: fyrst var læst, svo kemur minningin. Remember to lock the door: fyrst manstu, svo læsirðu.
She stopped smoking: reykingarnar voru raunverulegar og þeim lauk. She stopped to smoke: hún stoppaði á göngunni, og reykingin kom fyrst á eftir.
Haltu myndinni í huga – -ing horfir á athöfnina sjálfa, to bendir fram á við – og þessar fjórar sagnir verða rökréttar.
Íslenska og enska
Íslenskan gerir suma af þessum greinarmun með ólíkum sögnum, enskan með einni sögn og ólíkri mynd. „Við hættum að tala“ og „Við stoppuðum til að tala“ eru á ensku báðar stop: We stopped talking og We stopped to talk. „Ég reyndi að opna krukkuna“ (áreynsla) og „Prófaðu að endurræsa tölvuna“ (tilraun) eru báðar try: I tried to open the jar og try restarting it.
Vandinn er litla orðið „að“. Það kemur á eftir „hætta“, „prófa“, „reyna“, „muna“ og „gleyma“, og það er auðvelt að láta það verða to í öllum tilvikum. En „hætti að reykja“ er stopped smoking og „prófaðu að bæta við“ er try adding. Spurðu þig því: hefur athöfnin þegar gerst (eða er í gangi) – þá -ing – eða kemur hún á eftir – þá to?
„Muna“ er bæði minning og verkefni: „Ég man eftir því að hafa komið hingað“ og „Mundu að slökkva ljósin“. Á ensku er minningin remember + -ing, ekki remember to have…, og verkefnið er remember + to. Góðu fréttirnar: „stoppa til að“ og „stansa til að“ samsvara vel stop to: „til að“ sýnir tilgang, alveg eins og to.
| Íslenska | Enska | Hvað er ólíkt? |
|---|---|---|
| Ég man eftir því að hafa komið á þessa strönd sem barn. | I remember visiting this beach as a child. | minning → -ing, ekki to have |
| Mundu að slökkva ljósin. | Remember to switch off the lights. | verkefni → to |
| Pabbi hætti að reykja fyrir tíu árum. | My dad stopped smoking ten years ago. | „hætta að“ → -ing, ekki to |
| Við stoppuðum til að kaupa vatn á leiðinni. | We stopped to buy some water on the way. | tilgangur → to – hér er þetta eins |
| Ég reyndi að opna krukkuna, en lokið var of fast. | I tried to open the jar, but the lid was too tight. | áreynsla → to |
| Ef tölvan er hæg, prófaðu að endurræsa hana. | If your laptop is slow, try restarting it. | tilraun → -ing, ekki try to |
Í stuttu máli: „að“ á eftir íslensku sögninni hjálpar þér ekki. -ing horfir á athöfnina sjálfa (minning, endir, tilraun), to bendir fram á við (verkefni, tilgangur, áreynsla). „Hætti að“ er stopped + -ing, „prófaðu að“ er try + -ing.
Form
| Sögn | + -ing | + to + nafnháttur |
|---|---|---|
| remember | minning um fyrri athöfn | muna eftir verkefni og gera það svo |
| forget | minning um fyrri athöfn (aðallega I'll never forget + -ing) | gleyma að gera eitthvað |
| stop | hætta athöfn | stoppa í miðri athöfn til að gera eitthvað annað |
| try | gera eitthvað í tilraunaskyni til að sjá hvort það hjálpar | leggja sig fram um að gera eitthvað erfitt |
Röð atburðanna
| Setning | Fyrst | Svo |
|---|---|---|
| I remember posting the letter. | posting | remembering |
| Remember to post the letter. | remembering | posting |
| We stopped talking. | talking | stopping |
| We stopped to talk. | stopping | talking |
Notkun
1Remember + -ing eða to
Remember + -ing = muna eftir einhverju sem gerðist áður. Remember + to = gleyma ekki verkefni og gera það svo. Á undan -ing myndinni getur líka komið manneskja: I remember my dad singing.
2Forget + to eða -ing
Forget + to = gera ekki eitthvað af því að það gleymdist. Þetta er langalgengara mynstrið. Forget + -ing er aðallega í I'll never forget… (sterk minning) og I'd forgotten all about….
3Stop + -ing eða to
Stop + -ing = hætta athöfn eða venju. Stop + to = gera hlé á því sem þú ert að gera til þess að gera eitthvað annað; þetta to sýnir tilgang A2-26. Á íslensku eru hér tvær sagnir: „hætta að“ og „stoppa / stansa til að“.
4Try + to eða -ing
Try + to = leggja sig fram um að gera eitthvað erfitt; það tekst kannski ekki. Try + -ing = gera eitthvað í tilraunaskyni til að sjá hvort það leysir vandann. Try + -ing er oft ráð. Á íslensku er áreynslan oftast „reyna að“, en tilraunin „prófa að“.
Algengar villur
Gildrur fyrir íslenskumælandi
1. „hætti að…“ → stopped to. Á íslensku kemur „að“ + nafnháttur á eftir „hætta“: „Hún hætti að drekka kók“, „Ég er hættur að nenna þessu.“ „Að“ verður auðveldlega to. En stop to þýðir að stoppa til þess að gera eitthvað. Þegar athöfn eða venja hættir er það stop + -ing.
2. „Prófaðu að…“ → try to. Á íslensku segjum við „prófaðu að“ þegar við stingum upp á tilraun: „Prófaðu að setja lokið á pottinn“, „Prófaðu að taka beininn úr sambandi.“ Aftur verður „að“ að to. En try to hljómar eins og mikil áreynsla. Um tilraun sem gæti leyst vandann notarðu try + -ing.
3. „Ég man eftir að hafa…“ → remember to have. Á íslensku segjum við frá minningu með „að hafa“ + lýsingarhætti þátíðar: „Amma man eftir að hafa séð bjarmann af gosinu.“ Orð fyrir orð verður það remember to have seen. Á ensku er minningin einfaldlega remember + -ing (eða remember having + lýsingarháttur þátíðar).
Ekki rugla saman
try to do og try doing – áreynsla eða tilraun. Á íslensku oft „reyna að“ og „prófa að“.
stop to do og stop doing – tilgangur eða endir. Á íslensku „stoppa til að“ og „hætta að“.
remember doing og remember to do – minning eða verkefni.
Aðrar sagnir sem breyta merkingu – regret, mean, go on, like og need eru í B2-16. Sagnir eins og enjoy og decide hafa aðeins eitt mynstur og merkingin breytist ekki B1-17.
Stafsetning og framburður
- Stafsetning -ing myndar: stop → stopping (samhljóðið tvöfaldast), forget → forgetting (áherslan er á síðasta atkvæði, þess vegna tvöfaldast t), try → trying (y helst).
- to er veikt á undan samhljóði: /tə/ – to call /tə ˈkɔːl/. Veika sérhljóðið /ə/ er stutt og slakt, ekki skýrt u.
- Í stopped to renna tvö t saman í eitt: /stɒpt tə/ (UK), /stɑːpt tə/ (US). Hlustaðu vel eftir því hvort to eða -ing kemur á eftir sögninni.
- remember /rɪˈmembə/ (UK), /rɪˈmembər/ (US) – áherslan er á öðru atkvæði: re-MEM-ber. Á íslensku er áherslan á fyrsta atkvæði, svo hún vill fara þangað.
- Í lok -ing er /ŋ/: loftið fer út um nefið og á eftir kemur ekkert g eða k.
Gullna reglan
Á eftir remember, forget, stop og try horfir -ing á athöfnina sjálfa eða á eitthvað sem þegar hefur gerst, en to bendir fram á við, á það sem kemur næst: verkefni, tilgang eða áreynslu. Íslenska „að“ hjálpar ekki: „hætti að reykja“ er stopped smoking, „prófaðu að bæta við“ er try adding og „man eftir að hafa séð“ er remember seeing.
Æfingar
A. Form
Fylltu í setningarnar með réttri mynd sagnarinnar í svigunum.
-
I clearly remember (put) my keys in my bag.
-
Please remember (water) the plants while I'm away.
-
My grandfather stopped (drive) when he turned 85.
-
On the way home, we stopped (buy) some coffee.
-
I'll never forget (see) the sea for the first time.
-
Did you remember (lock) the back door, or is it still open?
B. Merking
Veldu rétta svarið.
-
Veldu rétta svarið: I tried … the box, but it was too heavy. (= ég lagði mig fram, en það tókst ekki)
-
Veldu rétta svarið: If the soup is too salty, try … a potato. (= gerðu það í tilraunaskyni og sjáðu hvort það hjálpar)
-
Veldu rétta svarið: We stopped … at the view. (= við stoppuðum á göngunni svo að við gætum horft)
-
Veldu rétta svarið: I'll never forget … my hero. (= minning)
-
Hvor setningin þýðir að hún sé hætt að reykja?
C. Finndu villuna
Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.
-
I remember to go to that beach when I was a child.
-
Don't forget calling your grandmother tonight.
-
Can you stop to tap your pen? It's driving me crazy.
-
I tried to call you three times, but you didn't answer.
D. Í samhengi
Fylltu í samtalið með réttum myndum sagnanna í svigunum.
Mia: Did you remember 16 (pack) the charger?
Dan: Yes. I remember 17 (put) it in the side pocket.
Mia: Good. Can we stop 18 (get) a coffee soon? I'm falling asleep.
Dan: Sure. And please stop 19 (check) your phone — look at the view!
Mia: I'm trying 20 (find) the hotel's address. It isn't in my emails.
Dan: Try 21 (search) for the word "booking". That sometimes works.
E. Spreyttu þig
Skrifaðu á ensku.
-
Skrifaðu tvær setningar: eitt sem þú manst eftir úr æsku og eitt sem þú þarft að muna að gera í þessari viku.
-
Vinur eða vinkona getur ekki sofnað. Gefðu tvö ráð með try + -ing.
F. Blönduð upprifjun
Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.
-
B1-17 Sögn + -ing eða sögn + to á ensku: listarnir yfir algengustu sagnirnar I've decided (look) for a new job.
-
B1-17 Sögn + -ing eða sögn + to á ensku: listarnir yfir algengustu sagnirnar Do you mind (wait) a few minutes?
-
B1-18 Want him to, make him do, let him do: sögn + andlag + to á ensku My parents made me (practise) the piano every day.
-
B1-19 -ing mynd sem nafnorð á ensku: gerund sem frumlag og á eftir forsetningum I'm looking forward to (see) you.
Svör
A. Form
- putting
- to water
- driving
- to buy
- seeing
- to lock
B. Merking
- to lift
- adding
- to look
- meeting
- She stopped smoking.
C. Finndu villuna
- I remember going to that beach when I was a child.
- Don't forget to call your grandmother tonight.
- Can you stop tapping your pen? It's driving me crazy.
- ✓ I tried to call you three times, but you didn't answer.
D. Í samhengi
- to pack
- putting / having put
- to get
- checking
- to find
- searching
E. Spreyttu þig
- I remember riding my bike to school. I must remember to renew my passport.
- Try turning off your phone an hour before bed. Try reading something boring.
F. Blönduð upprifjun
- to look
- waiting
- practise
- seeing
