Register: албан ба албан бус дүрэм – who / whom, үйлдэгдэхүүн хэв, between you and me
Register: Formal and Informal Grammar
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та нөхцөл байдлын албан байдалд тохирох дүрмийг сонгож, нэг мессежийг гурван хэв маягаар дахин бичиж, бүтэн бичвэрийг нэг хэв маягт барьж, олон ахисан түвшний хүмүүсийн гаргадаг «хэт зөв» алдаанаас зайлсхийж чадна.
Гол санаа
Хэв маяг (register) гэдэг нь хэлний албан байдлын түвшин. Суралцагчид хэв маягийг зөвхөн үгийн сонголт – get эсвэл obtain – гэж боддог. Үнэндээ дүрэм ч хэв маягийг тээдэг: товчилсон хэлбэр, угтвар үгийн байрлал, who эсвэл whom, идэвхтэй эсвэл үйлдэгдэхүүн хэв, үйл үг эсвэл нэр үг.
Хэв маягийг тухайн арга хэмжээнд хувцас сонгохтой адилтгаарай. Доторх хүн – мессеж – хэвээрээ. Can't come, sorry! ба Unfortunately, I will be unable to attend хоёр нэг л зүйлийг подволктой, костюмтай хэлж байна. Аль нь ч «илүү сайн англи хэл» биш. Далайн эрэг дээрх костюм оршуулгын ёслол дээрх подволк шиг хачин харагдана; харин далайн шортны дээгүүр костюмны пиджак өмсөх нь хамгийн хачин: нэг бичвэрт хэв маяг холих нь жинхэнэ алдаа.
Албан дүрэм хувь хүнгүй, бүрэн, нягт байх хандлагатай. Албан бус дүрэм хувийн, хураангуй, шууд байдаг. Өдөр тутмын англи хэлний ихэнх нь энгийн (neutral) бөгөөд энгийн хэв маяг бол таны найдвартай сонголт. C2 шатны сүүлчийн урхи бол хэт албан хувцаслах: between you and I шиг хэлбэр «зөв» мэт сонсогдох ч зөв биш.
Монгол хэл ба англи хэл
Монгол хэлэнд ч хэв маяг маш тод: «та / чи», хүндэтгэлийн үйл үг («морилох», «бараалхах»), албан бичгийн хэвшмэл хэллэг. Энд адилхан: монгол албан хэл ч хүнийг нуудаг, нэр үгжүүлэлтэд дуртай – «Машин зогсоохыг хориглоно», «Шинэ систем нэвтрүүлсний үр дүнд…» нь англи Parking is not permitted, The introduction of the new system resulted in…-тэй ижил арга.
Ялгаа нь гурван газар. Нэгдүгээрт, монгол ярианд өгүүлэгдэхүүнийг орхих нь бүх хэв маягт ердийн («Ирж чадахгүй нь, уучлаарай»); англиар өгүүлэгдэхүүнгүй өгүүлбэр зөвхөн мессеж, тэмдэглэл, ярианд. Хоёрдугаарт, монголоор «өөрөө», «өөртэй минь» хүндэтгэл, онцлол нэмдэг тул англиар contact myself гэж «эелдэг» болгох хүсэл төрдөг – энэ нь хэт зөв алдаа. Гуравдугаарт, монголоор хүнийг нэрээр нь хүндэтгэн дууддаг («Сараа гуай», «Болд багш») бол англи албан захидалд Mr / Ms + овог (Dear Ms Okafor). Мөн монгол «хэн»-ий тийн ялгал («хэнд», «хэнтэй») англи whom-той төстэй ч англиар whom зөвхөн албан хэв маягт.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Хэнтэй ярьсан бэ? | Who did you speak to? / To whom did you speak? | монголоор тийн ялгал үргэлж; англиар whom зөвхөн албан |
| Шөнө дундаас хойш машин зогсоохыг хориглоно. | Parking is not permitted after midnight. | энд адилхан: хүнийг нуусан албан мэдэгдэл |
| Баасан гарагт оффисыг эрт хаахаар шийдвэрлэсэн. | It has been decided that the office will close early on Fridays. | монголоор шийдсэн хүн нэрлэгдээгүй; англиар it + үйлдэгдэхүүн хэв |
| Шинэ систем нэвтрүүлсний үр дүнд алдаа мэдэгдэхүйц буурсан. | The introduction of the new system resulted in a significant reduction in errors. | энд адилхан: нэрлэсэн хэлбэр = албан |
| Уучлаарай, баасанд ирж чадахгүй нь. | Sorry, can't come Friday. | монголоор өгүүлэгдэхүүнийг орхих нь ердийн; англиар зөвхөн албан бус |
| Нэмэлт мэдээлэл шаардлагатай бол бидэнтэй холбогдоно уу. | Should you require further information, please do not hesitate to contact us. | «-бол» → албан урвуу нөхцөл |
| Асуулт байвал өөртэй минь холбогдоорой. | If you have any questions, please contact me. | «өөртэй минь» → me, myself биш |
| Хэн нэгэн залгавал гурван цагт ирнэ гэж хэлээрэй. | If anyone calls, tell them I'll be back at three. | монголоор төлөөний үг хэрэггүй; англиар ганц тооны they |
Товчхондоо: монгол албан хэл шиг англи албан хэл ч үйлдэгдэхүүн хэв, it + үйлдэгдэхүүн, нэрлэсэн хэлбэр хэрэглэдэг. Албан бичигт өгүүлэгдэхүүнээ бүү орхиорой, «өөртэй минь» = me, хүнийг Mr / Ms + овгоор дуудаарай.
Бүтэц
Хэв маягийн дүрмийн тэмдэг
| Онцлог | Албан бус | Энгийн | Албан |
|---|---|---|---|
| Товчилсон хэлбэр | ердийн (can't, it's, we'd) | түгээмэл | зайлсхийнэ (cannot, it is) |
| Тусагдахууны who / whom | who эсвэл төлөөний үггүй | who / that эсвэл төлөөний үггүй | whom |
| Угтвар үг | төгсгөлд (Who to?) | төгсгөлд | whom / which-ийн өмнө (To whom…?) |
| Өгүүлэгдэхүүн | орхиж болно (Can't come.) | байна | байна |
| Үйлдэгч | you, we, they | you, we | үйлдэгдэхүүн хэв, it + үйлдэгдэхүүн, one |
| Үйлдэгдэхүүн хэв | get- эсвэл be-тэй | be-тэй | be-тэй |
| Санаа | үйл үг (we decided) | холимог | нэр үг (the decision) |
| Үйл үг | холбоот эсвэл богино (find out, get) | холимог | ганц, урт үйл үг (discover, obtain) |
Богино / холбоот үйл үг → албан үйл үг
| Албан бус / энгийн | Албан |
|---|---|
| get | obtain, receive |
| find out | discover, ascertain |
| put off | postpone |
| ask for | request |
| look into | investigate |
| go up | increase, rise |
| need | require |
Хэт зөв байдал: хэт албан тул буруу
| Хэт зөв хэлбэр | Стандарт хэлбэр | Яагаад |
|---|---|---|
| between you and I | between you and me | угтвар үгийн дараа тусагдахууны хэлбэр |
| the man whom I think is guilty | the man who I think is guilty | who нь is-ийн өгүүлэгдэхүүн |
| Please contact myself. | Please contact me. | myself-ийн заах өмнөх I байхгүй |
Хэрэглээ
1Who эсвэл whom, угтвар үг хаана байх вэ
Whom бол who-гийн тусагдахууны хэлбэр. Өдөр тутмын англи хэлэнд who өгүүлэгдэхүүнд ч, тусагдахуунд ч хэрэглэгдэж, угтвар үг төгсгөлд ирнэ. Албан бичигт whom гарч ирнэ, ялангуяа угтвар үгийн яг дараа; тэнд нямбай англи хэлэнд whom (to who зөвхөн энгийн ярианд сонсогддог). Угтвар үг төгсгөлд байх нь албан бичигт ч алдаа биш – ихэвчлэн хамгийн байгалийн сонголт. C1-15-ийг үзнэ үү.
2Товчилсон хэлбэр, үйлдэгдэхүүн хэв, хувь хүнгүй бүтэц
Товчилсон хэлбэр яриа, хамтран ажиллагсдын имэйл, ихэнх албан бус бичигт ердийн; албан тайлан, хууль, эрдэм шинжилгээний бичиг тэднээс зайлсхийдэг. Албан бичиг хүнийг нуудаг: үйлдэгдэхүүн хэв (B1-10), хувь хүнгүй it + үйлдэгдэхүүн хэв (B2-12), хийсвэр өгүүлэгдэхүүнийг илүүд үздэг. Маш албан эсвэл хуучирсан хэв маягт one ерөнхий you-г орлоно; хуулийн бичигт үүргийг shall-аар илэрхийлнэ.
3Албан бус дүрэм
Албан бус англи хэлэнд албан хэв маягийн гарын авлагууд зайлсхийдэг онцлогууд бий: холбоос үг болсон like, орхигдсон өгүүлэгдэхүүн, туслах үйл үг, get-тэй үйлдэгдэхүүн хэв (B2-13). Үл мэдэгдэх эсвэл тодорхойгүй хүнд хэрэглэдэг ганц тооны they өөр: одоо бүх хэв маягт стандарт.
4Албан дүрэм
Албан бичиг өмнөх хичээлүүдийн бүтцийг ашигладаг: урвуу дараалал (C1-01, C1-03), subjunctive (C1-09), нэрлэсэн хэлбэр (C1-11), ганц албан үйл үг. Тэдгээрийг тайлан, албан захидал, эрдэм шинжилгээний бичигт хэрэглээрэй – ярианд ховор.
5Нэг мессеж гурван хэв маягаар
Мессежээ хэвээр байлгаад дүрмийг өөрчил. Албан хувилбар зүгээр нэг «урт» биш гэдгийг анзаараарай: өгүүлэгдэхүүнийг сольж, үйл үгийг нэр үгээр орлуулж, ярьж буй хүний мэдрэмжийг арилгадаг.
6Нэг хэв маягт үлдэх – хэт албан хувцаслахгүй байх
Бичвэр нэг хэв маягт байх ёстой. Албан имэйл дэх гэнэтийн албан бус хэллэг, эсвэл найрсаг мессеж дэх хөшүүн албан хэллэг хайхрамжгүй, хүйтэн эсвэл ёжтой сонсогдоно. C2-ын нөгөө урхи бол хэт зөв байдал (hypercorrection): стандарт дүрэм энгийн хэлбэр шаардаж байхад «албан сонсогдох» хэлбэр хэрэглэх. Маргаантай зарим зүйл алдаа биш, хэв маягийн сонголт: олон тооны нэр үгтэй less (less people), ганц тооны үйл үгтэй data ярианд түгээмэл ч нямбай бичигт fewer people-г илүүд үздэг, шинжлэх ухааны бичигт data-г ихэвчлэн олон тоо гэж үздэг.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Өөрөөс минь хүссэн» → asked myself. Монголоор «өөрөө», «өөрөөс минь», «өөртэй минь» онцлол, хүндэтгэл нэмдэг: «Менежер маань даваа гарагийн хурлын слайдыг бэлдэхийг өөрөөс минь хүссэн». Тиймээс англиар myself-ийг илүү эелдэг, албан гэж бодох нь элбэг. Өмнө нь I байхгүй бол тусагдахууны байранд энгийн me.
2. Өгүүлэгдэхүүнгүй өгүүлбэр → албан имэйлд. Монгол хэлэнд өгүүлэгдэхүүнийг орхих нь албан бичигт ч хэвийн: «Эссэгээ хавсаргалаа. Таны санал шүүмжийг хүлээж байна». Англиар I-гүй өгүүлбэр зөвхөн мессеж, тэмдэглэлд; багшдаа эсвэл албан хүнд бичихдээ өгүүлэгдэхүүнээ буцааж тавиарай.
3. «Сараа гуай» → Ms + нэр. Монголоор хүнийг нэрээр нь хүндэтгэн дууддаг: «Сараа гуай», «Болд багш». Үүнийг дагаад англи албан бичигт Mr / Ms-ийг нэртэй хамт бичих нь элбэг. Англиар Mr / Ms + овог, эсвэл бүтэн нэр (Anna Kovac); нэрээр нь бол Ms-гүй.
Бүү андуураарай
албан эсвэл эелдэг – Албан байдал нөхцөл байдлаас хамаарна; эелдэг байдал хүндэтгэлээс хамаарна. Албан бус хэл маш эелдэг, албан хэл бүдүүлэг байж болно. A2-23-ийг үзнэ үү.
get-тэй эсвэл be-тэй үйлдэгдэхүүн хэв – Хоёулаа үйлдэгдэхүүн хэв. Get албан бус бөгөөд ихэвчлэн гэнэтийн эсвэл таагүй өөрчлөлтийг илтгэнэ; be энгийн бөгөөд албан бичигт цорын ганц сонголт. B2-13-ийг үзнэ үү.
ярианы албан бус байдал эсвэл бичгийн албан бус байдал – Орхигдсон өгүүлэгдэхүүн тэмдэглэл, мессеж, ярианд хамаарна; толгой, сүүл, бүрхэг хэллэг ярианд хамаарна. C2-03-ийг үзнэ үү.
Зөв бичих ба дуудлага
- Албан бичигт товчилсон хэлбэрийг бүтнээр бичнэ: cannot нэг үг; will not, it is, they are.
- Who /huː/ ба whom /huːm/ зөвхөн төгсгөлийн /m/-ээр ялгаатай. h бол зүгээр л амьсгал, монгол «х» шиг хоолойгоор шаргиулахгүй. Хурдан ярианд whom ховор.
- Албан үйл үгсийн өргөлт ихэвчлэн эхний үе дээр биш: obtain, request, investigate, ascertain-ийн өргөлт -tain дээр (as-cer-TAIN), postpone. Монгол заншлаар эхний үеийг бүү онцлоорой.
- wanna, gonna, gotta гэх мэт бичигдсэн хураангуй хэлбэр зөвхөн маш албан бус мессеж эсвэл бичсэн харилцан ярианд. T-01-ийг үзнэ үү.
- Албан бичвэрт олон өгүүлбэрийг And, But-аар эхлүүлэхээс зайлсхийгээрэй; However, In addition найдвартай. C1-12-ийг үзнэ үү.
- ASAP, FYI, pls зэрэг товчлол албан бус; албан бичвэрт бүтнээр бичээрэй.
Алтан дүрэм
Мессежээ хадгалж, хувцсаа солиорой: албан дүрэм бүрэн, хувь хүнгүй, нэр үгээр баян; албан бус дүрэм хураангуй, хувийн, үйл үгээр баян. Нэг бичвэрт нэг хэв маяг баримталж, эргэлзвэл энгийн хэв маягийг сонгож, I, whom, myself-ийг зөвхөн албан сонсогддог гэж хэзээ ч бүү хэрэглээрэй. Монголчуудад: албан имэйлд өгүүлэгдэхүүнээ бүү орхи, «өөртэй минь» = me.
Дасгал
A. Бүтэц
Өгүүлбэр бүрийг өгөгдсөн хэв маягаар дахин бичнэ үү. Мессежийг хадгалаарай.
-
Угтвар үгийг урд нь тавьж албан хэлбэрээр дахин бичнэ үү: Who did you give the keys to?
-
"permitted" ашиглан албан мэдэгдэл болгон дахин бичнэ үү: You can't smoke anywhere in this building.
-
Хоёр холбоот үйл үгийг ганц албан үйл үгээр сольж албан хэлбэрээр дахин бичнэ үү: We need to find out why the costs went up.
-
Хувь хүнгүй "it" + үйлдэгдэхүүн хэвээр дахин бичнэ үү: People think the scheme will fail.
-
Орхигдсон үгсийг буцааж тавьж энгийн имэйл болгон дахин бичнэ үү: Got your email. Will reply tomorrow.
-
Албан бичгийн хэв маягаар дахин бичнэ үү: Like I said, the meeting's been put off.
-
Энэ албан мэдэгдлийг энгийн, өдөр тутмын англиар дахин бичнэ үү: Visitors are required to obtain a pass from reception.
B. Утга
Нөхцөл байдлыг уншаад хамгийн тохирох өгүүлбэрийг сонгоно уу.
-
Албан гомдлын захидал. Аль хувилбар хэв маягт хамгийн тохирох вэ?тусагдахууны whom албан бичигт тохирно; энгийн англи хэлэнд who зүгээр
-
Өдөр бүр хамт ажилладаг хамтран ажиллагчдаа бичих имэйл. Аль нь тохирох вэ?албан хувилбар хүйтэн сонсогдоно
-
Төслийн албан тайлан. Аль нь тохирох вэ?хувь хүнгүй, нэр үгт суурилсан, товчилсон хэлбэргүй
-
Их сургуулийн вэбсайт дээрх оюутнуудад зориулсан орчин үеийн, ойлгомжтой заавар. Аль нь тохирох вэ?ганц тооны they бүх хэв маягт стандарт; one хуучирсан сонсогдоно
-
Кофе уухаар уулзах гэж буй найздаа бичих мессеж. Аль нь тохирох вэ?орхигдсон өгүүлэгдэхүүн мессежид тохирно
-
Албан мэдэгдэл. Аль нь стандарт дүрмийг баримталж байна вэ?who нь «will strengthen»-ий өгүүлэгдэхүүн; энд whom хэт зөв
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
Thank you very much for inviting my husband and I to your daughter's wedding; we would be delighted to attend.
-
Any questions about the new booking system should be addressed to myself or to the IT helpdesk.
-
Whom should I contact if the replacement part has still not arrived by the end of the week?
-
Whom is responsible for checking that the fire doors are kept closed at all times?
-
Between you and I, the new system has caused far more problems than it has solved.
D. Нөхцөл байдалд
Энэ ноорог хэв маягийг хольж байна: мэндчилгээ, төгсгөл нь албан, харин гол хэсэг нь тийм биш. Дугаарласан хэсгүүдийг албан хэв маягаар дахин бичнэ үү.
Dear Ms Okafor,
Thank you for your letter of 3 March. (19) Just to let you know, your order's been sent off. (20) If you need any more info, get in touch with myself directly. (21) We're really sorry about the delay. It was caused by a technical fault. (22) We got a new part from our supplier, and the problem's been sorted. (23) Could you let me know who I should send the invoice to?
Yours sincerely,
Daniel Reyes
-
(19)-г "I am writing to confirm"-аар эхлүүлж дахин бичнэ үү.
-
(20)-г урвуу нөхцөл болгон дахин бичиж, төлөөний үгийг засна уу.
-
(21)-г "for which" ашиглан нэг өгүүлбэр болгоно уу.
-
(22)-г үйлдэгдэхүүн хэв, албан үйл үгээр дахин бичнэ үү.
-
(23)-г "to whom" болон үйлдэгдэхүүн хэвээр дахин бичнэ үү.
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Та даваа гарагийн хуралд очиж чадахгүй. Мессежээ гурван удаа бичнэ үү: найздаа мессеж (орхигдсон өгүүлэгдэхүүнтэй), хамтран ажиллагчдаа имэйл (энгийн, товчилсон хэлбэртэй), албан имэйл (товчилсон хэлбэргүй, attend үйл үгтэй, шалтгааныг нэр үгийн хэллэгээр).
-
Албан тайлангийн хэв маягаар дахин бичнэ үү: "Because the company grew so fast, it needed more staff." Нэр үгжүүлэлтийг өгүүлэгдэхүүн болгож, өдөр тутмын нэг үгийн оронд дор хаяж нэг албан үг хэрэглээрэй.
-
Найз тань таныг төрсөн өдрийн оройн зоогт урьсан ч та татгалзах хэрэгтэй боллоо. Албан бус ч дулаахан 2–3 өгүүлбэр бичнэ үү: товчилсон хэлбэр, дор хаяж нэг орхигдсон өгүүлэгдэхүүн хэрэглэж, I regret, unable гэх мэт албан хэллэг бүү хэрэглээрэй.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
C1-09 The Subjunctive and Formal Structures – шаардлага, зөвлөмжийн хэлбэрийг монголоор тайлбарлав Subjunctive ашиглан албан хэв маягаар дахин бичнэ үү: The committee insists that every member should attend the meeting.
-
C1-15 Advanced Relative Clauses: to whom, whereby, in which case, whatever – албан тодотгох өгүүлбэр Угтвар үг + "whom" ашиглан албан хэлбэрээр нэгтгэнэ үү: I sent the report to a colleague. That colleague has left the company.
-
C1-03 Formal Conditionals: Should You Need, Were I To, Had I Known, But For – if-гүй албан нөхцөлт өгүүлбэр Урвуу дараалалтай болгон дахин бичнэ үү: If you have any problems, call this number.
Хариулт
A. Бүтэц
- To whom did you give the keys?
- Smoking is not permitted anywhere in this building.
- We need to establish why the costs increased. / We need to ascertain why the costs increased. / We need to determine why the costs rose.
- It is thought that the scheme will fail. / It is believed that the scheme will fail.
- I got your email. I'll reply tomorrow. / I've got your email. I'll reply tomorrow.
- As I said, the meeting has been postponed. / As previously stated, the meeting has been postponed.
- Visitors need to get a pass from reception. / You need to get a pass from reception.
B. Утга
- The manager whom I contacted has not replied.
- Just to let you know, I won't be able to make tomorrow's meeting.
- The project was delayed owing to a failure to reach agreement.
- If a student is ill, they should inform the office.
- Running late, sorry! Be there in ten.
- The candidate who we believe will strengthen the team has accepted the post.
C. Алдааг олоорой
- Thank you very much for inviting my husband and me to your daughter's wedding; we would be delighted to attend.
- Any questions about the new booking system should be addressed to me or to the IT helpdesk.
- ✓ Whom should I contact if the replacement part has still not arrived by the end of the week?
- Who is responsible for checking that the fire doors are kept closed at all times?
- Between you and me, the new system has caused far more problems than it has solved.
D. Нөхцөл байдалд
- I am writing to confirm that your order has been dispatched.
- Should you require any further information, please contact me directly.
- The delay, for which we apologise, was caused by a technical fault.
- A replacement part has been obtained from our supplier, and the problem has been resolved. / A replacement part was obtained from our supplier, and the problem has been resolved.
- Could you please let me know to whom the invoice should be sent? / Could you please let me know to whom the invoice should be addressed?
E. Таны ээлж
- Can't make Monday, sorry — dentist! / I'm afraid I won't be able to come to the meeting on Monday because I have a dentist's appointment. / Unfortunately, I will be unable to attend the meeting on Monday owing to a prior medical appointment.
- The rapid growth of the company resulted in a need for additional staff.
- So sorry, can't make Saturday — I'm away at my cousin's wedding. Hope you have a brilliant night! Let's catch up next week.
F. Холимог давталт
- The committee insists that every member attend the meeting.
- The colleague to whom I sent the report has left the company.
- Should you have any problems, call this number.
